LẼ GHÉT THƯƠNG
- Nguyễn Đình Chiểu -
I. ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả: Nguyễn Đình Chiểu (1822 – 1888)
- Tự: Mạnh Trạch
- Hiệu: Trọng Phủ, Hối Trai
- Quê quán: làng Tân Thới, huyện Bình Dương, tỉnh Gia Định (nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh).
LẼ GHÉT THƯƠNG
- Nguyễn Đình Chiểu -
I. ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả: Nguyễn Đình Chiểu (1822 – 1888)
- Hoạt động
- 1843: ông đỗ tú tài
- 1846: ông ra Huế học – mẹ mất – bỏ về chịu tang – bị mù
- Về Gia Định, ông mở trường dạy học, bốc thuốc, làm thơ
- Pháp đánh vào Gia Định, ông về Ba Tri và hết lòng với nước, với dân cho đến hơi thở cuối cùng
- Cuộc đời của nhà thơ tuy phải chịu nhiều đau thương, bệnh tật, công danh dang dở nhưng là một tấm gương sáng cao đẹp về nhân cách, nghị lực và ý chí, về lòng yêu nước, thương dân cùng thái độ kiên trung, bất khuất trước kẻ thù
LẼ GHÉT THƯƠNG
- Nguyễn Đình Chiểu -
I. ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả: Nguyễn Đình Chiểu (1822 – 1888)
b) Sự nghiệp sáng tác
+ Giai đoạn trước 1858: truyền đạt đạo lý làm người
- Truyện Lục Vân Tiên
- Dương Từ - Hà Mậu
+ Giai đoạn sau 1858: lòng yêu nước, thương dân
- Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc
- Chạy giặc,….
LẼ GHÉT THƯƠNG
- Nguyễn Đình Chiểu -
I. ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
2. Tác phẩm
a) Truyện Lục Vân Tiên
* Hoàn cảnh sáng tác
- Khoảng nửa đầu thế kỷ XIX, Nguyễn Đình Chiểu bị mù, trở về quê dạy học
* Thể loại
- Truyện thơ Nôm
* Nội dung: thiện >< ác
Niềm tin, khát vọng vào xã hội công bằng
LẼ GHÉT THƯƠNG
- Nguyễn Đình Chiểu -
I. ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
2. Tác phẩm
b) Đoạn trích “Lẽ ghét thương”
* Vị trí
- Trích từ câu 473 – 504 trong truyện Lục Vân Tiên
* Nội dung: kể lại cuộc đối thoại giữa ông Quán và bốn chàng nho sinh khi họ cùng uống rượu, làm thơ trong quán của ông trước khi vào trường thi
- Nhân vật ông Quán – nhân vật phụ
Quan niệm yêu – ghét
Tình cảm yêu ghét phân minh, trong sáng của quần chúng
LẼ GHÉT THƯƠNG
- Nguyễn Đình Chiểu -
I. ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
2. Tác phẩm
b) Đoạn trích “Lẽ ghét thương”
* Bố cục
6 câu thơ đầu
10 câu thơ tiếp
16 câu thơ cuối
Cuộc đối thoại giữa ông Quán và Vân Tiên
Lời ông Quán bàn về lẽ ghét
Lời ông Quán bàn về lẽ thương
LẼ GHÉT THƯƠNG
- Nguyễn Đình Chiểu -
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1. Ông Quán bàn về lẽ “ghét”
- Thái độ ghét
+ Từ “ghét” được lặp lại 12 lần (điệp từ)
+ “ghét cay, ghét đắng, ghét vào tận tâm”
Tăng tiến: mức độ ghét càng ngày càng sâu
Nhấn mạnh trạng thái, tình cảm “ghét”
- Đối tượng “ghét”
+ Đời Kiệt Trụ: hoang dâm vô độ
+ Đời U, lệ: đa đoan
+ Đời Ngũ bá: phân vân (rối rắm)
+ Đời thúc quý: phân băng (chia lìa, đổ nát)
Điển tích, điển cố mang tính bác học
Hoang dâm, tàn bạo
LẼ GHÉT THƯƠNG
- Nguyễn Đình Chiểu -
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1. Ông Quán bàn về lẽ “ghét”
+ Dân đến nỗi sa hầm sẩy hang
+ Dân luống chịu lầm than muôn phần
+ Dân nhọc nhằn
+ Dối dân
Xoay quanh nhân dân (quyền lợi, cuộc sống)
Tư tưởng lấy dân làm gốc
“Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân” (Bình Ngô đại cáo) – Nguyễn Trãi
Tấm lòng thương dân sâu sắc của Nguyễn Đình Chiểu
- Lý do “ghét”
LẼ GHÉT THƯƠNG
- Nguyễn Đình Chiểu -
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
2. Ông Quán bàn về lẽ “thương”
- Thái độ thương
+ Từ “thương” được lặp lại 12 lần
Nhấn mạnh tình cảm “thương”
- Đối tượng “thương’’
+ Đức thánh nhân (Khổng Tử): hành đạo nhưng không thành
+ Thầy Nhan Tử: tài hoa bạc mệnh
+ Ông Gia Cát (Gia Cát Lượng): không gặp thời
+ Thầy Đồng Tử(Đồng Trọng Thư): có tài nhưng không được trọng dụng
+ Nguyên lượng: có tài nhưng lại bị chèn ép
+ Thầy Liêm, Lạc: tài cao nhưng không được trọng dụng
Đặc điểm chung: có tài, có đức, có khát vọng giúp đời nhưng lại không đạt được sở nguyện
LẼ GHÉT THƯƠNG
- Nguyễn Đình Chiểu -
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
2. Ông Quán bàn về lẽ “thương”
Tấm lòng cảm thông sâu sắc của tác giả
LẼ GHÉT THƯƠNG
- Nguyễn Đình Chiểu -
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
3. Mối quan hệ giữa “ghét” và “thương”
- Cơ sở của lẽ ghét & lẽ thương: dân
- “Nửa phần lại ghét nửa phần lại thương”
><
Trong ghét có thương
LẼ GHÉT THƯƠNG
- Nguyễn Đình Chiểu -
III. TỔNG KẾT
1. Nội dung
- Tình cảm yêu ghét phân minh
- Đậm chất từ thuật
2. Nghệ thuật
- Tấm lòng thương dân sâu sắc
- Sử dụng điển tích, điển cố
- Bộc lộ cảm xúc trực tiếp, thẳng thắn, mang đậm tính cách người Nam Bộ