TRƯỜNG THPT HÒA LỢI
Giáo Viên: Nguyễn Thị Xuân Đào
Chào
mừng
các em

đến với
tiết học

môn
Lịch sử

Kim Tự Tháp-Ai Cập

CHỦ ĐỀ 3
MỘT SỐ NỀN VĂN MINH THẾ GIỚI
THỜI KÌ CỔ TRUNG ĐẠI
BÀI 5
KHÁI NIỆM VĂN MINH. MỘT SỐ NỀN VĂN MINH
PHƯƠNG ĐÔNG THỜI KÌ CỔ – TRUNG ĐẠI 
Xem đoạn clip trả lời câu hỏi: Vì sao, những thành tựu văn
minh đã hơn 5 000 năm, ngày nay vẫn được nhân loại nói chung
và người Ai Cập nói riêng, trân trọng, tôn vinh?

Vì sao, những thành tựu văn minh đã hơn 5000 năm, ngày nay
vì nó minh chứng cho sự vĩ đại của một nền văn minh độc đáo trải
vẫn
được
nhân
loại
nói
chung
và
người
Ai
Cập
nói
riêng,
trân
dài lịch sử, khơi dậy niềm tự hào về lịch sử đất nước trong mỗi
trọng,dân
tônAi
vinh?
người
Cập, đồng thời đây là cách để họ thêm gắn bó với
quá khứ.
Những thành tựu văn minh rực rỡ đầu tiên của lịch sử nhân loại đã được
hình thành và phát triển rực rỡ ở phương Đông, (gồm toàn bộ châu Á và
phần Đông Bắc châu Phi). Ngày nay, xét trên nhiều góc độ như lịch sử,
chính trị, kinh tế, văn hoá,… phương Đông chiếm một vị trí vô cùng quan
trọng. Nói đến phương Đông, người ta không thể không nhắc đến những
nền văn hoá – văn minh nổi tiếng như Ai Cập, Lưỡng Hà, Ấn Độ, A-rập,
Trung Hoa.

I. KHÁI NIỆM VĂN MINH. KHÁI QUÁT LỊCH SỬ VĂN
Đọc Tư liệu 1,MINH
SGK tr.33,
vàCỔ
trả lời
câu hỏi:ĐẠI
Em hãy giải thích
THỜI34KÌ
- TRUNG
khái niệm văn hóa? văn minh?
1/ Khái niệm văn minh

- Văn hoá là tổng thể những giá trị vật chất và tinh thần mà con
người sáng tạo nên.
- Văn minh là sự tiến bộ về vật chất và tinh thần của xã hội loài
người; là trạng thái phát triển cao của văn hoá

Tiêu chí

Văn hóa

Văn minh

Nhận xét điểm giống và khác nhau giữa văn hóa và văn minh?

Giống nhau

- Là những sáng tạo của con người trong quá trình lịch sử để tồn
tại và phục vụ cuộc sống của mình.
- Là tổng thể của nhiều yếu tố vật chất và tinh thần của con người
Văn hóa
Văn minh
Khác nhau
Nguồn gốc
Tính giá trị

Tính lịch sử
Phạm vi, quy
mô

Ra đời cùng với nhân loại

Là trạng thái phát triển cao của
văn hoá

Gồm giá trị vật chất và tinh thần Thiên về giá trị vật chất- kĩ thuật
Có bề dày lịch sử
Có tính dân tộc, khu vực

Chỉ trình độ phát triển
Có tính quốc tế

Hãy nhận xét về thời gian hình thành và lịch sử phát triển của các nền văn
2.Hãy
Kháitrình
quátbày
tiếnsự
trình
phátlịch
triển
sửcủa
các các
nềnnền
vănvăn
minh
thếthế
giới
giới
Tây
thời
thời
kì cổ
cổ -- trung
trung đại?
đại.
minh phương Đông và phương Tây thời kì cổ trung đại.
- Thời gian hình thành: khoảng
nửa sau thiên niên kỉ IV TCN, ở
khu vực Đông Bắc châu Phi và
Tây Á.
Các nền văn minh ra đời từ rất sớm, đặc
biệt là các nền văn minh phương Đông.
- Bốn trung tâm văn minh lớn thời
Một số nền văn minh kết thúc trong thời
cổ đại ở phương Đông là: Ai Cập,
kì cổ đại do bị các đế quốc khác xâm
Lưỡng Hà, Ấn Độ, Trung Hoa.
chiếm (Lưỡng Hà,...) một số nền văn
minh khác còn tiếp tục kéo đài đến thời kì
- Dù xuất hiện muộn, nhưng văn
trung đại (Trung Quốc, Ấn Độ,...).
minh Hy Lạp - La Mã cổ đại phát
triển rực rỡ và trở thành cơ sở của
văn minh phương Tây sau này.

II.
NỀN
VĂN
PHƯƠNG
ĐÔNG
ĐọcMỘT
Tư liệuSỐ
2 SGK
tr.36
và trảMINH
lời câu hỏi:
Theo em vì
sao nhà sử học Hy
THỜI
- TRUNG
ĐẠI"Ai Cập là tặng phẩm của sông Nin" ?
Lạp cổ KÌ
đại CỔ
Hê-rô-dốt
cho rằng:
1/ Văn minh Ai Cập
a) Cơ sở hình thành

Nhận định này nhấn mạnh độ
dài, lượng phù sa và những tác
động tích cực của sông Nin
mang lại cho người Ai Cập.
+ Vị ngọt, độ dài và lợi ích của
sông mang lại.
+ Bên bờ của dòng sông có nhiều
thành phố, làng mạc.
+ Sông Nin mang đến phù sa,
màu mỡ cho những cánh đồng.

II. MỘT SỐ NỀN VĂN MINH PHƯƠNG ĐÔNG THỜI KÌ CỔ - TRUNG ĐẠI
Vềdựa
điều
tự điều
nhiên
thìnào?
Nềnminh
văn minh
Ai Cập hình thành
vàokiện
những
kiện
1/ Văn
Ai Cập

a) Cơ sở hình thành

Ai Cập có lợi thế gì?

• Điều kiện tự nhiên.

• Điều kiện tự nhiên:

• Dân cư và xã hội

- Hình thành và phát triển gắn
liền với sông Nin ở Đông Bắc
châu Phi.

• Kinh tế
• Chính trị

- Được bao quanh bởi Địa
Trung Hải, Hồng Hải, sa mạc
và vùng rừng núi.

1/ Văn minh Ai Cập
a) Cơ sở hình thành

Quan sát tháp cơ cấu xã hội,
em hãy cho biết xã hội Ai Cập
cổ gồm những tầng lớp nào?

• Dân cư và xã hội:
- Là nơi giao lưu của các dòng
văn hóa từ châu Á- Âu- Phi
- Xã hội hình thành các tầng
lớp: quý tộc, tăng lữ, nông
dân, thợ thủ công, thương
nhân, nô lệ.

• Kinh
Kinh tế
tế
Quan sát hình ảnh, cho biết hoạt động
- Nông nghiệp là nền kinh
tảng tế
kinh
cơ bản.
củatếngười
Ai Cập cổ đại?
- Ngoài ra còn chăn nuôi và buôn bán cũng sớm phát triển.

• Chính trị:
Chính
trị
Cho
biết
thời
giannăm
ra đời
nhà
máy
nhà nước
- Khoảng năm
3.200
TCN,
nhànước
nướcAi
AiCập
Cập cổ?
thốngBộ
nhất
ra đời.
được tổ chức như thế nào?
- Đứng đầu là pha-ra-ông, bên dưới là hệ thống quan lại ở trung ương và
địa phương.

Nhà
nước
chuyên
chế
trung ương tập
quyền Ai Cập
thời kỳ cổ
vương quốc

b) Những thành tựu cơ bản

Hãy cho biết tính ngưỡng tôn
giáo của người Ai Cập cổ đại?

- Tín ngưỡng, tôn giáo: Sùng bái đa thần. Thờ các vị thần tự nhiên,
thờ động vật, thờ linh hồn người chết.

- Chữ viết

+ Sáng
một trong
Hãy nêu thành
tựutạo
chữraviết
những
của người Ai
Cập cổhệ
đại?thống chữ
viết cổ nhất thế giới
(chữ tượng hình).

+Ghi chép, để lại nhiều
tư liệu quý giá thuộc
các lĩnh vực: lịch sử,
thiên văn học, toán
học,...

+ Cung điện, đền thờ và kim
tự tháp.
Nêu thanh tựu về Kiến
trúc

- Kiến trúc và điêu khắc

và điêu khắc của người Ai
+ Đến nay, nhiều công trình
Cấp cổ đại? Nhận xét ý nghĩa

kiến trúc, điêu khắc vẫn
còn, là hiện thân cho sức lao
động, sáng tạo, trí tuệ của
con người.

Kim
tự
tháp
đã
được
công
nhận cổ
là dirộng
sản thế
giớithế
khigiới.
sở hữu
nhữngxây
đặcbởi
trưng
riêng
biệt của nền văn minh Ai Cập.
Đây
là
khu
di
tích
tôn
giáo
nhất
Được
các
Pharaoh
Tượng
Great
Sphinx
được
gọi chữ
là tượng
làm
bằng
Kim
tự tháp
có hình
dánghay
thápcòn
với đáy
là hình
nhật, 6nhân
bậc vàsư.
cácTượng
tầng nhỏđược
dần lên
phía
trên. Nổi tiếng và được
từ năm
157hình
– 1100
trước
Công
nguyên,
ngôi
đền tự
này
xứng
có nguyên
mặt
đá
vôi
với
dạng
làlàcon
truyền
Bức6đáng
tượng
biết
đến nhiều
nhất đó
chính
kim nhân
tự thápsư
tại trong
Giza với
3 kim thuyết.
tháp lớn,
kim
tự tháp
nhỏ cùng tượng nhân sư,
trong
top
cácquanh
công
trình
biểunhất
củathế
kiến
trúc Ai Cập cổ đại.
đền
đàivới
rải kích
rác
khu
vực.tiêu
khối
thước
lớn,
lâu đời
giới.

- Khoa học kĩ thuật: có nhiều đóng góp cho nhân loại đặc biệt là toán
- Khoa học kĩ thuật
học, thiên văn học và y học.
Về khoa học kĩ thuật, người
Ai Cập cổ có đóng góp gì cho
văn minh nhân loại?

Lịch
của
người Ai Cập
Việc
cổ đạixây dựng
các Kim tự
Về Ytất
học,
từ
tháp
nhiên
làhình
phải ảnnh
dùng
cho số thấy,
đến
học
ngườitriển Ai
phát
đến
Cập cổ
trình
độ đã
khá
biết điều trị
cao.
mắt

- Khoa học kĩ thuật: có nhiều đóng góp cho nhân loại đặc biệt là toán
học, thiên văn học và y học.

Lịch
của
người Ai Cập
Việc
cổ đạixây dựng
các
Từ Kimhìnhtự
tháp
ảnnhtất nhiên
cho
làthấy,
phải người
dùng
đến
Ai Cập
số cổhọc
phát
đã biết
triểnđiều
đến
trình
trị mắtđộ khá
cao.

Luyện tập

Hãy chọn đáp án đúng

Câu 1: Ý nào dưới đây không phản ánh đúng nội hàm của
khái niệm văn minh?
A. Là những giá trị vật chất và tinh thần mà con người
sáng tạo nên.
B. Là sự tiến bộ về tinh thần của xã hội loài người.
C. Là sự tiến bộ về mặt vật chất của xã hội loài người.
D. Là trạng thái phát triển cao của văn hoá..

Câu 2. Những nền văn minh đầu tiên trên thế giới hình thành ở đâu?
A. Trung Quốc.
Phi.

B. Tây Á, Đông Bắc châu

C. Hy Lạp. La Mã. D. Hy Lạp. La Mã. Ấn Độ.
Câu 3: Nhà nước Ai cập thống nhất ra đời vào thời gian nào?
A. Năm 3000 TCN

B. Năm 3200 TCN

C. Năm 3500 TCN

D. Năm 2500 TCN

Câu 4: Loại hình kiến trúc tiêu biểu nhất của Ai Cập cổ đại là
A. đền tháp, thành quách
B. lăng mộ, đền tháp
tháp

D. tháp chùa, kim tự tháp.
C. cung điện, đền thờ và kim tự

Câu 4. Người đứng đầu nhà nước Ai Cập cổ đại là
A. Vua.

B.
Hoàng đế.

C.
Thiên tử.

D.
Pha-ra-ông.

Chuẩn bị văn minh Ấn Độ thời kì cổ - trung đại

Tổ 1 chuẩn bị
nội dung về tự
nhiên, dân cư
và xã hội.

Tổ 2 chuẩn
bị nội dung
về kinh tế,
chính trị

Tổ 3 kiến
trúc, chữ
viết, văn học

Tổ 4 kiến
trúc, điêu
khắc, khoa
học kĩ thuật