LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG
BÀI 3:
THÁI NGUYÊN TỪ NĂM 1884 ĐẾN NĂM 1918
Nguyễn Duy Quang sc
Tỉnh Thái Nguyên, là trung tâm chính trị, kinh tế của khu Việt Bắc nói riêng, của vùng trung du miền núi đông bắc nói chung, là cửa ngõ giao lưu kinh tế xã hội giữa vùng trung du miền núi với vùng đồng bằng Bắc Bộ; phía Bắc tiếp giáp với tỉnh Bắc Kạn, phía Tây giáp với các tỉnh Vĩnh Phúc, Tuyên Quang, phía Đông giáp với các tỉnh Lạng Sơn, Bắc Giang và phía Nam tiếp giáp với thủ đô Hà Nội (cách 80 km); diện tích tự nhiên 3.562,82 km².
Tỉnh Thái Nguyên có 9 đơn vị hành chính: Thành phố Thái Nguyên; Thành phố Sông Công, thị xã Phổ Yên và các huyện:, Phú Bình, Đồng Hỷ, Võ Nhai, Định Hóa, Đại Từ, Phú Lương. Tổng số gồm 180 xã, trong đó có 125 xã vùng cao và miền núi, còn lại là các xã đồng bằng và trung du
Với vị trí rất thuận lợi về giao thông, cách sân bay quốc tế Nội Bài 50 km, cách biên giới Trung Quốc 200 km, cách trung tâm Hà Nội 75 km và cảng Hải Phòng 200 km. Thái Nguyên còn là điểm nút giao lưu thông qua hệ thống đường bộ, đường sắt, đường sông hình rẻ quạt kết nối với các tỉnh thành, đường quốc lộ 3 nối Hà Nội đi Bắc Kạn; Cao Bằng và cửa khẩu Việt Nam – Trung Quốc; quốc lộ 1B Lạng Sơn; quốc lộ 37 Bắc Ninh, Bắc Giang. Hệ thống đường sông Đa Phúc - Hải Phòng; đường sắt Thái Nguyên – Hà Nội - Lạng Sơn.
1. Cuộc xâm lược và chính sách cai trị của thực dân Pháp đối với nhân dân Thái Nguyên
Ngày 19/3/1884, Pháp tấn công thành Thái Nguyên
Ngày 10/5/1884, Pháp chiếm thành Thái Nguyên và đặt ách cai trị với nhân dân.
H.13. Dinh Công sứ tỉnh Thái Nguyên
( xây từ năm 1896 đến 1897)
H.15. Cổng trại lính khố xanh tỉnh Thái Nguyên (xây năm 1913)
Chính sách cai trị:
Kinh tế:
+Cướp ruộng lập đồn điền;
+Tăng thuế, vơ vét tài nguyên
Văn hóa:
+ Hạn chế giáo dục;
+ Khuyến khích tệ nạn xã hội, mê tín dị đoan.
2. Cuộc đấu tranh chống thực dân Pháp và cuộc khởi nghĩa Thái Nguyên năm 1917
2.1. Một số cuộc đấu tranh chống Pháp cuối thế kỷ XIX
- Phong trào của Phùng Bá Chỉ (1888-1895).
- Phong trào của Mã Sinh Long (1897).
- Khởi nghĩa của binh lính đồn Hùng Sơn – Đại Từ (1892).
2.2. Cuộc khởi nghĩa Thái Nguyên năm 1917
Đội Cấn (1881-1918)
Lương Ngọc Quyến
(1885 - 1917)
Lương Ngọc Quyến (1885 - 1917) là con cụ Lương Văn Can, một nhà yêu nước lãnh đạo phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục đầu thế kỷ XX.
Quê ông ở làng Nhị Khê, huyện Thượng Phúc, tỉnh Hà Tây. Ông tham gia tổ chức Việt Nam Quang Phục Hội của cụ Phan Bội Châu, bị Pháp bắt giam ở nhà tù Thái Nguyên.
Trịnh Văn Cấn (Đội Cấn), tên thật là Trịnh Văn Đạt, quê ở làng Yên Nhiên, phủ Vĩnh Tưuờng, tỉnh Vĩnh Yên, bị bắt đi làm lính khố xanh cho thực dân Pháp ở Chợ Chu, sau đổi về Thái Nguyên giữ chức đội trưuởng trong quân đội Pháp. Ông sống giản dị, trang nghiêm những khoan hoà, có kỉ luật chặt chẽ, mang trong mình tinh thần chống Pháp.
.Cuộc khởi nghĩa bùng nổ đêm 30/8/1917. Sáng 31/8/1917, ngọn cờ lớn năm sao với dòng chữ: "Nam binh phục quốc" tung bay trên bầu trời Thái Nguyên. Nghĩa quân đã phát hịch tuyên bố Thái Nguyên độc lập, đặt quốc hiệu là: Đại Hùng, quốc đô là Thái Nguyên. Sau đó, bọn đầu sỏ thực dân tại Hà Nội nhận đưuợc tin cấp báo đã cử 2000 quân có pháo binh, thiết giáp yểm trợ lên đàn áp (nghĩa quân: 600 nguười). Sáng 2/9/1917, chúng bắt đầu tấn công. Cuộc chiến đấu diễn ra quyết liệt trong 4 ngày liền.
Cuộc khởi nghĩa Thái Nguyên năm 1917
Tây Nguyên (đồng bào dân tộc)
Huế (1916)
Thái Nguyên (1917)
NHÌN H×nh
®o¸n Nh©n VËt
Ngu?i lónh d?o cu?c kh?i nghia Thỏi Nguyờn nam 1917 (quờ ? H� Tõy) ?
LƯƠNG NGỌC QUYẾN
Cha của Lương Ngọc Quyến là ai?
LưUơng Văn Can
Nguười đã tham gia lãnh đạo cuộc khởi nghĩa của binh lính và tù chính trị ở Thái Nguyên 1917. (Quờ ? Vinh Yờn)?
Trịnh Văn Cấn
(Đội Cấn)
Đền thờ Đội Cấn
Đền thờ nằm trên đồi lịch sử Đội Cấn tại trung tâm thành phố Thái Nguyên, thuộc phố Phủ Liễn, phường Hoàng Văn Thụ, thành phố Thái Nguyên, do nhân dân Thái Nguyên dựng lên trước Cách mạng tháng Tám thờ Đội Cấn, lãnh tụ Cuộc khởi nghĩa Thái Nguyên và các nghĩa quân của ông. Trong kháng chiến chống Pháp, ngôi đền bị san phẳng, năm 2002 đã được tỉnh Thái Nguyên trùng tu xây dựng.


Đền thờ Đội Cấn, thủ lĩnh cuộc khởi nghĩa Thái Nguyên (1917)