Tiết 111 LIÊN KẾT CÂU
VÀ LIÊN KẾT ĐOẠN VĂN
(Luyện tập)

I. ÔN TẬP LÝ THUYẾT
KTBC:
Các câu văn và đoạn văn trong văn bản được liên kết như thế
nào về mặt nội dung và hình thức?

TRẢ LỜI:

- Các câu văn, đoạn văn trong văn bản được liên kết chặt chẽ với
nhau về mặt nội dung và hình thức:
+ Về nội dung : + Liên kết chủ đề
+ Liên kết lôgic
+ Về hình thức: + Phép lặp
+ Phép nối
+ Phép trái nghĩa, đồng nghĩa, liên tưởng
+ Phép thế

II. LUYỆN TẬP

Bài tập 1: Chỉ ra các phép liên kết câu và liên kết đoạn.
a. Trường học của chúng ta là trường học của chế độ dân chủ nhân dân,
nhằm mục đích đào tạo những công dân và cán bộ tốt những người chủ
tương lai của nước nhà. Về mọi mặt, trường học của chúng ta phải hơn
hẳn trường học của thực dân và phong kiến.
Muốn được như thế thì thầy giáo, học trò và cán bộ phải cố gắng hơn
nữa để tiến bộ hơn nữa.
(Hồ Chí Minh, Về vấn đề giáo dục)
Đáp án
- Trường học (1) – Trường học (2): phép lặp → liên kết câu
- Như thế -> Trường học của chúng ta phải hơn hẳn trường học
của thực dân và phong kiến”:
phép thế → liên kết đoạn

b) Văn nghệ đã làm cho tâm hồn họ thực được sống. Lời gửi của văn
nghệ là sự sống.
Sự sống ấy tỏa đều cho mọi vẻ, mọi mặt của tâm hồn. Văn nghệ nói
chuyện với tất cả tâm hồn chúng ta, không riêng gì trí tuệ, nhất là trí thức.
(Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)
Đáp án
- văn nghệ (C1) – văn nghệ (C2): phép lặp liên kết câu.
- văn nghệ (C2) – văn nghệ (C3): phép lặp → liên kết đoạn.
- sự sống (C2) – sự sống (C3):
phép lặp → liên kết đoạn.

c. Thật ra, thời gian không không phải là một mà là hai: đó vừa là một
định luật tự nhiên, khách quan, bao trùm thế giới, vừa là một khái niệm
chủ quan của con người đơn độc. Bởi vì chỉ có con người mới có ý thức
về thời gian. Con người là sinh vật duy nhất biết rằng mình sẽ chết, và
biết rằng thời gian là liên tục.
(Thời gian là gì?, Tạp chí Tia sáng)
Đáp án
- thời gian – thời gian – thời gian (C1-2-3)
phép lặp -> liên kết câu
- con người (C1) – con người (C2) – con người (C3)
phép lặp -> liên kết câu

d. Những người yếu đuối vẫn hay hiền lành. Muốn ác phải là
kẻ mạnh.
(Nam Cao, Chí Phèo)
Đáp án

yếu đuối – mạnh
hiền lành – ác
=> Sử dụng phép trái nghĩa để liên kết câu

Bài tập 2: Tìm cặp từ trái nghĩa
Thời gian vật lí vô hình, giá lạnh, đi trên một con đường thẳng tắp,
đều đặn như một cái máy (tuyệt hảo bởi vì không bao giờ hư) tạo tác và
phá hủy mọi sinh vật, mọi hiện hữu. Trong khi đó, thời gian tâm lý lại
hữu hình, nóng bỏng, quay theo một hình tròn, lúc nhanh lúc chậm với
bao nhiêu kỉ niệm nhớ thương về dĩ vãng, cũng như bao nhiêu dự trù lo
lắng cho tương lai.
(Thời gian là gì?, trong tạp chí Tia sáng)
Đáp án

Thời gian vật lí
- vô hình
- giá lạnh
- thẳng tắp
- đều đặn

Thời gian tâm lí
- hữu hình
- nóng bỏng
- hình tròn
- lúc nhanh, lúc chậm

Bài tập 3: Tìm lỗi liên kết về nội dung
a. Cắm đi một mình trong đêm. Trận địa đại đội 2 ở phía bãi bồi bên một
dòng sông. Hai bố con cùng viết đơn xin ra mặt trận. Mùa thu hoạch lạc đã
vào chặng cuối.
(Dẫn theo Trần Ngọc Thêm)
Đáp án
Cắm đi một mình trong đêm. Trận địa đại đội 2 của anh ở phía bãi bồi
bên một dòng sông. Anh nhớ hồi đầu mùa lạc, hai bố con cùng viết đơn xin
ra mặt trận. Bây giờ, mùa thu hoạch lạc đã vào chặng cuối.

b. Năm 19 tuổi chị đẻ đứa con trai, sau đó chồng mắc bệnh, ốm liền trong
hai năm rồi chết. Chị làm quần quật phụng dưỡng cha mẹ chồng, hầu hạ
chồng, bú mớm cho con. Có những ngày ngắn ngủi cơn bệnh tạm lui, chồng
chị yêu thương chị vô cùng.
(Dẫn theo Trần Ngọc Thêm)
Đáp án
Năm 19 tuổi chị đẻ đứa con trai, sau đó chồng mắc bệnh, ốm liền trong
hai năm rồi chết. Trong suốt hai năm anh ấy ốm nặng, chị làm quần quật
phụng dưỡng cha mẹ chồng, hầu hạ chồng, bú mớm cho con. Có những
ngày ngắn ngủi cơn bệnh tạm lui, chồng chị yêu thương chị vô cùng.

Bài tập 4: Tìm lỗi về liên kết hình thức
a. Với bộ răng khỏe cứng, loài nhện khổng lồ này có thể cắn thủng cả
giày da. Mọi biện pháp chống lại nó vẫn chưa có kết quả vì chúng sống
lâu dưới mặt đất. Hiện nay, người ta vẫn đang thử tìm cách bắt chúng để
lấy nọc điều trị cho những người bị nó cắn.
(Báo)
Đáp án
Đại từ xưng hô chưa hợp lý, chưa thống nhất: “nó” và “chúng”
Thay “nó” -> “chúng”.

HƯỚNG DẪN HỌC BÀI Ở NHÀ
- Học thuộc Ghi nhớ, hoàn thành bài tập
- Viết 2 đoạn văn có phép liên kết (chỉ rõ)
- Chuẩn bị tiết Mùa xuân nho nhỏ (Thanh Hải)