Tiết …….:
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
Liên kết trong văn bản: Đặc điểm
và chức năng
THẢO NGUYÊN 

KHỞI ĐỘNG

1

N G H

Ị

L

U Ậ N

2

T Ô

I

Đ

I

H Ọ C

C H U Q U A N G T

I

Ê M

3
4

T H Ứ N H Ấ
K H

Í

C H Ấ

Ế

N

L

Ê

T H A N H T

Ị

N H

5
6

N G U Y

7
TỪ
KHOÁ

T

Ễ

L

N H

I

Ê

I

N K Ế

T

Hàng
(09
chữ
cái):
Tác
của
văn
bản
“Tôi
đi–
(chữ
cái):
Tác
giả
của
văn
bản
“Tự
học
ngang
(12
cái):
Tên
tác
giả
của
văn
bản
“Bàn
Hàng ngang
5 (07
chữchữ
cái):
Đây
là
nghĩa
của
từ
nào
“Đặc
điểm
về
ngang
(08
(08
chữ
chữ
cái):
cái):
Tên
Thể
1giả
tác
loại
phẩm
của
văn
của
bản
nhà
“Tự
văn
432671(07
Văn
bản
“Tôi
đi
học”
sử
dụng
mặt
cường
độ,
nhịp
độ
các
hoạt
động
tâm lí của cá nhân”?
học”
làMột
ai?
Một
vui
bổ
ích”
là
ai?
về
sách”?
họcđọc
Thanh
–thú
Tịnh
thú
mà
vui
các
bổ
em
ích”
đã
là
được
gì? học?
ngôi
thứ
mấy?

T

KHÁM PHÁ

I. TRI THỨC TIẾNG VIỆT
1. Đặc điểm và chức năng
- Liên kết là 1 trong những tính chất quan trọng của văn bản, có tác
Liênchỉnh
kết làcảgì?
dụng làm cho văn bản trở lên mạch lạc, hoàn
về nội dung
và hình thức.

Thảo luận cặp đôi hoàn thành phiếu học tập số 1
VD: (1) Hơn nữa, tự học quả là một phương thuốc trị bệnh âu sầu. (2) Theo bác sĩ E.Gờ-ron-nơ-veo (E.
Groenevelt), người Hà Lan, những bệnh nhân nào biết đọc sách cũng mau khỏe mạnh hơn những bệnh nhân
khác. (3) Nhiều bác sĩ Anh và Pháp, sau lời tuyên bố đó, làm những bảng thống kê các bệnh nhân trong các
bệnh viện và thừa nhận ông E.Gờ-ron-nơ-veo có lí.
(Nguyễn Hiến Lê, Tự học – một thú vui bổ ích)
Câu hỏi
(1) Qua đoạn văn này, tác giả
Nguyễn Hiến Lê đã nêu ý kiến gì?
(2) Em có nhận xét gì về mối quan
hệ giữa các câu trong đoạn
(3) Các câu trong đoạn liên kết với
nhau như thế nào?

Trả lời

 Ý kiến: Thú tự học là phương thức chữa bệnh âu sầu

 
MQH:
Câu (1) nêu ý kiến, câu (2) nêu lí lẽ, câu (3) nêu dẫn chứng để
làm rõ cho ý kiến nêu ở câu (1)
Liên kết: Các từ “Phương thuốc trị bệnh âu sầu”; “bác sĩ”; “bệnh nhân”;
“khỏe mạnh” đều cùng trường liên tưởng “khám chữa bệnh”
-> Phép liên tưởng.
(4) Qua việc phân tích VD trên,  
em hãy nêu đặc điểm của 1 văn - Đặc điểm của 1 văn bản có tính liên kết:
+ Nội dung các câu các đoạn thống nhất và gắn bó chặt chẽ với nhau.
bản có tính liên kết?
+ Các câu các đoạn được kết nối với nhau bằng các phép liên kết phù hợp.

I. TRI THỨC TIẾNG VIỆT
1. Đặc điểm và chức năng
- Liên kết là 1 trong những tính chất quan trọng của văn bản, có tác
dụng làm cho văn bản trở lên mạch lạc, hoàn chỉnh cả về nội dung
và hình thức.
- Đặc điểm của 1 văn bản có tính liên kết:
+ Nội dung các câu các đoạn thống nhất và gắn bó chặt chẽ với
nhau.
+ Các câu các đoạn được kết nối với nhau bằng các phép liên kết
phù hợp.

2. Một số phép liên kết thường dùng

Hoàn thành phiếu học tập số 2

Cột A
Cột B
Ví dụ
Phép liên kết
(I) Khi đọc sách, ta thấy trong nỗi buồn khổ, lo lắng của người viết nỗi buồn (1) Phép thế
khổ, lo lắng của ta và ta hiểu rằng chúng ta không phải cô độc trên thế giới
này. Bất kì ta ở 1 tình thế khắt khe, chua chát nào, mở sách ra là ta cũng gặp
người đồng cảnh hay đồng bệnh mà đọc họ ta thấy ấm áp lại trong lòng
(Nguyễn Hiến Lê, Tự học – một thú vui bổ ích)

Cột C
Nội dung
(a) Sử dụng ở câu đứng  
sau các từ ngữ cùng
trường liên tưởng với từ
ngữ đã có ở câu trước

(II) Mỗi loại học vấn đến giai đoạn hôm nay đều là thành quả của toàn (2) Phép lặp từ (b) Sử dụng ở câu đứng  
nhân loại nhờ biết phân công cố gắng tích lũy ngày đêm mà có. Các thành ngữ
sau các từ ngữ biểu thị
quả đó sở dĩ không bị vùi lấp đi, đều là do sách vở ghi chép, lưu truyền lại.
quan hệ với câu đứng
(Chu Quang Tiềm – Bàn về đọc sách)
trước
(III) Học vấn không chỉ là chuyện đọc sách, nhưng đọc sách vẫn là 1 con (3) Phép liên (c) Lặp lại ở câu đứng sau  
đường quan trọng của học vấn. Bởi vì học vấn không chỉ là việc cá nhân, mà tưởng
các từ ngữ đã có ở câu
là việc của toàn nhân loại.
trước.
(Chu Quang Tiềm – Bàn về đọc sách)
(IV) Hơn nữa, tự học quả là một phương thuốc trị bệnh âu sầu. Theo bác sĩ (4) Phép nối
E.Gờ-ron-nơ-veo (E. Groenevelt), người Hà Lan, những bệnh nhân nào biết
đọc sách cũng mau khỏe mạnh hơn những bệnh nhân khác.
(Nguyễn Hiến Lê, Tự học – một thú vui bổ ích)

(d) Sử dụng ở câu đứng  
sau các từ ngữ có tác
dụng thay thế từ ngữ đã
có ở câu trước.

Nối

I-2-c

II-1-d
III-4-b
IV-3-a

2. Một số phép liên kết thường dùng
Phép lặp từ ngữ

Phép liên tưởng

Phép thế

Phép nối

3. Phân biệt

Phiếu học tập số 3:
Đọc lại văn bản “Tự học – một thú vui bổ ích” và trả lời các câu hỏi sau:

Câu hỏi
Trả lời
(1) Chỉ ra các từ ngữ dùng để liên kết các Trước hết (đoạn 2) – Hơn nữa (đoạn 4)
đoạn trong văn bản
Tự học (Đoạn 1 – 2 – 4 - 5)
(2) Em hãy cho biết đó là phép liên kết nào? Phép nối
Phép lặp
(3) Phép liên kết này có gì khác với các
phép liên kết được sử dụng trong các ví dụ
của phiếu học tập 1, 2.

-> Liên kết đoạn

3. Phân biệt
- Liên kết câu (VD ở phiếu học tập 1, 2): Là liên kết giữa các câu
trong 1 đoạn văn.
- Liên kết đoạn (Liên kết giữa các đoạn trong văn bản “Tự học –
Một thú vui bổ ích”): Là liên kết giữa các đoạn trong một văn bản.
* Lưu ý:
Phép liên kết câu phải được thực hiện ít nhất ở hai câu. Trong một
câu thì không gọi là phép liên kết mặc dù vẫn có tác dụng liên kết.

LUYỆN TẬP

II. THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
VÒNG 1: Nhóm chuyên gia:

NHIỆM VỤ

Nhóm 1: Bài tập 1 (SGK/14)
Nhóm 2: Bài tập 2 (SGK/14)
Nhóm 3: Bài tập 3 (SGK/15)
Nhóm 4: Bài tập 4 (SGK/15)
Nhóm 5: Bài tập 5 (SGK/15)

VÒNG 2: Nhóm mảnh ghép:

NHIỆM VỤ
Trao đổi nội dung các bài
tập (từ 1 -> 5)

Khái quát nội dung bài liên kết
văn bản bằng 1 sơ đồ tư duy

Bài 1 (SGK/14) Xác định phép lặp từ ngữ trong những đoạn trích sau:

Gợi ý: Phép lặp từ ngữ trong những đoạn trích
a. tự học
b. Sách
c. Tôi nhìn, tôi

Bài 2 (SGK/14)

Xác định phép thế trong những đoạn trích sau:

Gợi ý: Phép thế trong những đoạn trích
a. “Nó” thay thế cho “sách”
b. “Con đường này” thay thế cho “con đường làng dài và hẹp”
c. “Họ” thay thế cho “mấy cậu học trò mới”

Bài 3 (SGK/15)

Xác định phép nối trong những đoạn trích sau:

Gợi ý: Phép nối trong những đoạn trích
a. Nhưng
b. Một là ….Hai là

Bài 4 (SGK/15)

Chỉ ra phép liên tưởng những đoạn trích sau:

Gợi ý: Phép liên tưởng trong đoạn trích:
a. lớp, hình gì treo trên tường, bàn ghế (trường liên tưởng: lớp học)
b. chán đời, nỗi đau khổ (trường liên tưởng: Bệnh âu sầu)
c. kẻ giẫm lên vai người khác để thỏa mãn lòng ích kỉ - kẻ giúp đỡ người khác
trên đôi vai của mình (trường liên tưởng: quan điểm về kẻ mạnh)

Bài 5 (SGK/15) Xác định các phép liên kết được dung để liên kết 2 đoạn văn sau:

Gợi ý: Phép liên kết đoạn:
Phép nối: Trước hết…. Hơn nữa ….
Phép lặp: tự học

LK câu, đoạn

Hình thức

Phép lặp

Phép thế

Nội dung

Phép nối

Phép liên
tưởng

Thống nhất,
gắn bó chặt
chẽ

VẬN DỤNG

ữ
h
c
0
0
2
g
n
ả
o
h
k
n
ă
v
n
ạ
o
đ
ọc
1
h
t
ế
i
ự
t
v
ề
y
đ
ã
h
ấn
v
Em
ề
v
m
e
ủa
c
ép
ĩ
h
h
p
g
n
c
á
y
c
u
s
a
r
ỉ
h
nêu
C
.
y
a
n
ện
i
h
h
n
n
i
ạ
s
o
đ
c
ọ
g
h
n
o
a
r
t
ủ
c
ng
ụ
d
ử
s
ã
đ
m
e
à
m
t
ế
k
liên

THANK YOU !