VI RÚT
BỆNH TRUYỀN NHIỄM Ở NGƯỜI
BỆNH AIDS
ADIS (Asquired Immuno Defieieney Syndrom)




Tiết ...., Ngày ......; Lớp ....
Người thực hiện: Ths. Phạm Thị Uyên


Bệnh
Thông thường: cảm nóng, cảm lạnh, đau đầu do nắng, gió...
Không lây
Lây nhiễm
(Mầm bệnh)
AIDS bệnh truyền nhiễm căn bệnh thế kỉ, vi rút là tác nhân
Lược sử phát hiện virut, HIV
2
NỘI DUNG
4
Chu trình nhân lên của HIV
Nguyên nhân, triệu chứng- AIDS
Cách phòng tránh - AIDS
Mục tiêu:
Kiến thức:
- HV nêu được khái niệm, tác nhân, cách phòng tránh bệnh AIDS.
- Giải thích được cơ sở khoa học của việc phòng bệnh hơn trị bệnh.
2. Kĩ năng và NL phát triển:
-Nghe, tra cứu, ứng dụng CNTT, tự chủ, tự học,.
3. Thái độ:
- Nghiêm túc trong việc phòng bệnh truyền nhiễm nói chung và HIV/AIDS nói riêng.
-Trách nhiệm cao với bản thân và cộng đồng đặc biệt là phòng đại dịch covid 19 hiện nay.
Vi rút do ai phát hiện ra? được phát hiện vào năm nào, trong điều kiện nào?
1. Lược sử phát hiện vi rút, HIV.
Thí nghiệm của Ivanôpxki (năm 1892)
Dịch lọc

Nhiễm vào lá cây lành
Soi dưuới kính hiển vi quang học
Nuôi trên môi trưuờng thạch
Không thấy mầm bệnh
Không thấy khuẩn lạc
Cây vẫn bị bệnh
Lá cây
thuốc lá
bị bệnh

Dịch chiết

Nghiền
Lọc qua nến lọc vi khuẩn

Kích thước nhỏ bé
Không sống tự do
Mầm độc kí sinh
Qua TN trên gợi ý cho chúng ta điều gì?
1981 trên lâm sàng đầu tiên phát hiện tại Mĩ (5 bệnh nhân đồng tính)
1983 y học thực hiện sinh thiết hạch cho những bệnh nhân AIDS (VR là LAV) => 1986 các nhà khoa học đặt tên cho VR này là HIV, phân lập được vi rút, chúng có con đường lây nhiễm giống như VR viêm gan.
Sau đây chúng ta tìm hiểu đại cương về VR nói chung và HIV nói riêng.
HIV/AIDS phát hiện năm nào? Ở đâu?
Mầm độc kí sinh
1892
1898
Virut
Đại diện một số virut.
VR có những hình dạng chủ yếu? Chúng kí sinh trên những vật chủ?
Vi rút corona
Hình trụ xoắn
Hình khối
Dạng phối hợp
Khối đa diện
Khối cầu
Hình dạng chủ yếu của Virut
Cấu trúc chung của Virut
? Virut đuợc cấu tạo gồm những thành phần nào? Bản chất của các thành phần đó là gì?
Virut
Lõi:
Vỏ (Capsit): prôtêin
ADN hoặc ARN
Virut là gì? Bản chất sống của virut, vị trí của virut trong sinh giới.
Virut là một dạng sống vô cùng đơn giản, vật chất di truyền (lõi) ADN hoặc ARN), chưa có cấu tạo tế bào nên chúng sống kí sinh bắt buộc.
Vật chủ kí sinh: Động vật, Thực vật, Vi sinh vật (thể thực khuẩn)
GĐ1: Sự hấp phụ
Virut động vật
Phage
Virut có thể bám đặc hiệu lên bề mặt tế bào nhờ yếu tố gì?
Nhờ gai glicôprôtêin hoặc gai đuôi
Gđ2: xâm nhập
Virut động vật
Phage
Sự khác biệt giữa 2 quá trình xâm nhập trên?
Gđ3: Sinh tổng hợp
Trong giai đoạn này, VR đã tổng hợp những vật chất nào?
Nguồn gốc các nguyên liệu và enzim Virut sử dụng?
Axit nuclêic và Prôtêin
Nguyên liệu và Ezim trong tế bào vật chủ
Gđ4: Lắp ráp
Diễn biến giai đoạn lắp ráp?
 Lắp ráp Axit Nuclêic vào Prôtêin tạo VR hoàn chỉnh.
Gđ 5: giải Phóng
Trong giai đoạn này hoạt động của VR như thế nào?
CHU TRÌNH TIỀM TAN CHU TRÌNH SINH TAN
Trong chu trình tiềm tan hoạt động của VR có gì khác chu trình sinh tan?
 VR gắn bộ gen của mình vào ADN của tế bào vật chủ và cùng nhân lên với tế bào vật chủ.
Phim
Câu 1. Phân loại vi rút có thể dựa trên những tiêu chí nào?
1. VR: ADN, ARN
2. VR: hình trụ, hình khối, phối hợp
3.VR: Động vật, Thực vật, VSV
4.VR: Vỏ, Trần
5. VR: Sinh tan và tiềm tan
Câu 2. Nêu tên các giai đoạn nhân lên của virut trong tế bào vật chủ
Hấp phụ => xâm nhập =>tổng hợp =>lắp ráp =>giải phóng.
Cấu tạo HIV tác nhân gây nên bệnh AIDS
Hình dạng quả cầu gai
Vật chất di truyền lõi - ARN
Chu trình nhân lên của HIV trong tế bào limpho T4 có thể chia thành mấy giai đoạn? Đó là những giai đoạn nào?
Gồm 7 giai đoạn:
Hấp phụ
Xâm nhập
Phiên mã ngược
Cài xen
5. Sinh tổng hợp
6. Lắp ráp
7. Giải phóng
2. Chu trình nhân lên của HIV trong tế bào limphô T4
HIV tấn công các TB MD :
Đại thực bào
Tế bào LimphoT4
Tại sao AIDS là hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải?
=>Các bệnh cơ hội biểu hiện
3. HIV tác nhân gây bệnh AIDS
AIDS - hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người) <=> các VSV khác lợi dụng cơ thể bị suy giảm miễn dịch để tấn công (VSV cơ hội) <=> cơ thể nhiễm bệnh cơ hội.
HIV tác nhân gây nhiễm và phá hủy các tế bào của hệ thống miễn dịch =>mất khả năng miễn dịch của cơ thể
Những dấu hiệu cần đi xét nghiệm y tế!

AIDS (Asquired Immuno Defieieney Syndrom)
AIDS là giai đoạn cuối của quá trình nhiễm HIV.
*Hoàn thành bảng sau: Các giai đoạn phát triển của AIDS -3p
2 tuần - 3 tháng
Không có triệu chứng <=> Lây nhiễm
1- 10 năm
Số lượng tế bào limphô T4 giảm dần  lây nhiễm
Sau 1-10 năm
Xuất hiện các bệnh cơ hội: sốt, tiêu chảy, sút cân ung thư …=> chết
Các con đường lây truyền HIV
HIV/AIDS thuường lây truyền qua những con đưuờng nào?
Hiểu biết về HIV/AIDS
Không phân biệt, kì thị với trẻ hoặc người lớn mắc bệnh
Sống lành mạnh, có trách nhiệm với cộng đồng.
Loại trừ tệ nạn xã hội, quan hệ tình dục an toàn.
Vệ sinh y tế đảm bảo vô trùng.
Tuyên truyền giáo dục phòng bệnh AIDS
Chúng ta có thể phòng tránh HIV/AIDS bằng cách nào?
4. Cách phòng tránh AIDS.
Hiện nay chưa có thuốc chữa được các bệnh do Virut nói chung và HIV nói riêng vì VR sống kí sinh bắt buộc trong tế bào nên thuốc kháng sinh không tác động được đến VR, hoặc trước khi diệt được VR thì chính thuốc đã phá hủy tế bào vật chủ. Điều trị chống bội nhiễm các tác nhân cơ hội, tăng kháng thể người bệnh.
Biện pháp phòng bệnh hơn chữa bệnh.
Tiêm vacin và cách li nguồn bệnh.
Covid 19 có vcdt lõi là ARN => bệnh viêm phổi cấp
Với covid 19: Biện pháp tốt nhất là tránh, cách li mầm bệnh, đợi y học tìm ra vacin, tăng thể lực cơ thể, vệ sinh y tế...
Hiện nay đã có thuốc chữa được các bệnh do Virut nói chung và HIV nói riêng chưa? Tại sao?

Câu 1. Hãy chọn phương án đúng sau:
A.HIV là một dạng sinh vật đơn bào, sống tự do.
B. HIV là một dạng sinh vật đa bào.
C. HIV thuộc nhóm sinh vật nhân sơ (prôkaryôta)
D. HIV là một thực thể sống chưa có cấu tạo tế bào.
Câu 2. Muỗi có truyền HIV không?
Câu 3. Lớp em có cha, mẹ nhiễm HIV em cần làm gì?

Củng cố
Câu 1: Giải thích cơ sở khoa học của phương châm “Phòng bệnh hơn trị bệnh”
Câu 2: Cơ sở khoa học của việc điều trị bằng hóa chất AZT đối với bệnh nhân có HIV?
Câu 3: Cơ sở khoa học của việc tự miễn đối với bệnh nhân dương tính với HIV?
Câu 4: Qua hiểu biết về VR em cho biết ý nghĩa việc phòng dịch covid bằng nguyên tắc 5K? Ý nghĩa của việc cách li xã hội theo chỉ thị 16/ttcp trong việc phòng chống đại dịch covid 19 hiện nay?
Bài tập
Xin trân trọng cảm ơn!