Luyện tập miêu tả các bộ phận của cây cối
Thứ sáu ngày 8 tháng 4 năm 2022
Tập làm văn
a) Tả hoa
Hoa sầu đâu
1. Đọc một số đoạn văn miêu tả hoa, quả dưới đây và nêu nhận xét về cách miêu tả của tác giả.
Vào khoảng cuối tháng ba, các cây sầu đâu ở vùng quê Bắc Bộ đâm hoa và người ta thấy hoa sầu đâu nở như cười. Hoa nhỏ bé, lấm tấm mấy chấm đen nở từng chùm, đu đưa như đưa võng mỗi khi có gió. Cứ đến tháng ba, nhớ đến sầu đâu là tôi cảm thấy thoang thoảng đâu đây một mùi thơm mát mẻ, dịu dàng, mát mẻ còn hơn cả hương cau, mà dịu dàng có khi hơn cả mùi thơm hoa mộc. Mùi thơm huyền diệu đó hòa với mùi đất của ruộng cày vỡ ra, mùi đậu đã già mà người nông phu hái về phơi nắng, mùi mạ non lên sớm xanh màu hoa lí, mùi khoai sắn, mùi rau cần ở các ruộng xâm xấp nước đưa lên,… Bao nhiêu thứ đó, bấy nhiêu thương yêu, khiến người ta cảm thấy như ngây ngất, như say một thứ men gì.
Theo VŨ BẰNG
a) Tả hoa
Hoa sầu đâu
- Tả cả chùm hoa, không tả từng bông, vì hoa sầu đâu nhỏ mọc thành chùm.
- Đặc tả mùi thơm đặc biệt của hoa.
 Tả từng bộ phận.
- Hoa nở như cười, bao nhiêu thứ đó, bấy nhiêu thương yêu, khiến người ta cảm thấy như ngây ngất, như say một thứ men gì.
- So sánh (mùi thơm hoa sầu đâu mát mẻ hơn cả hương cau, dịu dàng hơn cả hương hoa mộc), mùi thơm huyền diệu hoà với hương vị đồng quê
b) Tả quả.
Quả cà chua
1. Đọc một số đoạn văn miêu tả hoa, quả dưới đây và nêu nhận xét về cách miêu tả của tác giả.
b) Tả quả.
Quả cà chua
Đêm huyền diệu đã rủ hoa cà chua lặn theo vòng thời gian chuyển vần. Hoa biến đi để cây tạo ra những quả nõn chung màu với cây với lá.
Cà chua ra quả xum xuê, chi chít, quả lớn, quả bé vui mắt như đàn gà mẹ đông con. Quả một, quả chùm, quả sinh đôi, quả chùm ba, chùm bốn. Quả ở thân, quả leo nghịch ngợm lên ngọn làm oẻ cả những cành to nhất.
Nắng đến tạo vị thơm mát dần trong quả. Mỗi quả cà chua chín là một mặt trời nhỏ hiền dịu. Cà chua thắp đèn lồng trong lùm cây nhỏ bé, gọi người đến hái. Màu đỏ là màu nhận ra sớm nhất. Những quả cà chua đầu mùa gieo sự náo nức cho mọi người.
Theo NGÔ VĂN PHÚ
Tả cây cà chua từ khi hoa rụng đến khi kết quả, từ khi quả còn xanh đến khi quả chín.
 Tả từng thời kì phát triển của quả cà chua.
Quả cà chua xum xuê, chi chít với những hình ảnh so sánh như:
+ Quả lớn quả bé vui mắt như đàn gà mẹ đông con
+ Mỗi quả cà chua chín là một mặt trời nhỏ hiền dịu.
Quả leo nghịch ngợm lên ngọn
Cà chua thắp đèn lồng trong lùm cây
- Gọi người đến hái
Ghi nhớ
 Ta có thể tả các bộ phận của cây theo trình tự:
- Tả từng bộ phận;
- Tả từng thời kì phát triển của bộ phận.
 Để bài văn sinh động và hấp dẫn, ta nên sử dụng các biện pháp nghệ thuật nhân hoá hay so sánh một cách hợp lí.
Gợi ý
 Em thích một loài hoa hay một thứ quả nào?
- Tả từng bộ phận;
- Tả từng thời kì phát triển của bộ phận.
 Loài hoa hay thứ quả đó có điểm gì nổi bật?
2. Viết một đoạn văn tả một loài hoa hoặc một thứ quả mà em yêu thích.
 Em sẽ tả theo trình tự nào?
 Loài hoa hay thứ quả đó phát triển như thế nào?
2. Viết một đoạn văn tả một loài hoa hoặc một thứ quả mà em yêu thích.
Hoa mai vàng
Hoa mai cũng có năm cánh như hoa đào, nhưng cánh hoa mai to hơn cánh hoa đào một chút. Những nụ mai không phô hồng mà ngời xanh màu ngọc bích, Sắp nở, nụ mai mới phô vàng. Khi nở, cánh hoa mai xòe ra mịn màng như lụa. Những cánh hoa ánh lên một sắc vàng muốt, mượt mà. Một mùi hương thơm lựng như nếp hương phảng phất bay ra.
MÙA XUÂN VÀ PHONG TỤC VIỆT NAM
Ví dụ đoạn văn tả quả:
Theo thời gian, những quả cam lớn dần rồi chuyển từ màu xanh nhạt sang màu vàng tươi. Đến lúc được ăn thì nó khoác chiếc áo vàng ươm. Những quả cam óng lên, da căng mọng. Chúng như những chiếc đèn lồng nhỏ treo lơ lửng trên cây. Ăn quả cam ở vườn nhà em thật mát và ngọt.
Hoa sen
Hoa hồng
Hoa mai vàng
Quả dưa hấu
Quả khế
Quả sầu riêng

LUYỆN TẬP MIÊU TẢ CÁC BỘ PHẬN
CỦA CÂY CỐI .
《TẬP LÀM VĂN 》
Bài 1.Đọc hai đoạn văn tả lá cây bàng, tả thân và gốc của cây sồi già (Tiếng Việt 4, tập hai, trang 41 – 42). Ghi lại cách tả của tác giả trong mỗi đoạn.

Nhiệm vụ trước khi đọc
Tác giả miêu tả những bộ phận nào của cây?
Tác giả miêu tả theo trình tự nào?
Câu 1
Tác giả đã dùng những biện pháp nghệ thuật nào để miêu tả? Lấy ví dụ minh họa.
Câu 2
Câu 3

Lá bàng
Có những cây mùa nào cũng đẹp như cây bàng. Mùa xuân, lá bàng mới nảy trông như những ngọn lửa xanh. Sang hè, lá lên thật dày, ánh sáng xuyên qua chỉ còn là màu ngọc bích. Khi lá bàng ngả sang màu lục, ấy là mùa thu. Sang đến những ngày cuối đông, mùa của lá rụng, nó lại có vẻ đẹp riêng. Những lá bàng mùa đông đỏ như đồng ấy, tôi có thể nhìn cả ngày không chán. Năm nào tôi cũng chọn lấy mấy lá thật đẹp về phủ một lớp dầu mỏng, bày lên bàn viết. Bạn có biết nó gợi lên chất liệu gì không? Chất sơn mài.
Đoàn Giỏi

Cây sồi già
Bên vệ đường, sừng sững một cây sồi. Đó là một cây sồi lớn, hai người ôm không xuể, có những cành có lẽ phải gãy từ lâu, vỏ cây nứt nẻ đầy vết sẹo. Với những cánh tay to xù xì không cân đối, với những ngón tay quều quào xoè rộng, nó như một con quái vật già nua cau có và khinh khỉnh đứng giữa đám bạch dương tươi cười.
Bấy giờ đã là đầu tháng sáu. Mới sau có một tháng, cây sồi già đã thay đổi hẳn, toả rộng thành vòm lá xum xuê xanh tốt thẫm màu, đang say sưa ngây ngất, khẽ đung đưa trong nắng chiều. Không còn thấy những ngón tay co quắp, những vết sẹo và vẻ ngờ vực, buồn rầu trước kia. Xuyên qua lớp vỏ cứng già hàng thế kỉ, những khóm lá non xanh tươi đã đâm thẳng ra ngoài. Thật khó lòng tin được chính cây sồi già cằn cỗi kia đã sinh ra chùm lá non xanh mơn mởn ấy. Theo Lép Tôn-xtôi
1.Đọc hai đoạn văn tả lá cây bàng, tả thân và gốc của cây sồi già (Tiếng Việt 4, tập hai, trang 41 – 42). Ghi lại cách tả của tác giả trong mỗi đoạn.

Tác giả miêu tả những bộ phận nào của cây?
a,Tác giả miêu tả lá bàng
Câu 1
b,Tác giả miêu tả cây sồi ( thân, cành, lá)
Câu 2
Tác giả miêu tả theo trình tự nào?
Bài 1.Đọc hai đoạn văn tả lá cây bàng, tả thân và gốc của cây sồi già (Tiếng Việt 4, tập hai, trang 41 – 42). Ghi lại cách tả của tác giả trong mỗi đoạn.
a, Tả rất sinh động sự thay đổi màu sắc của lá theo thời gian bốn mùa: Xuân-Hạ-Thu-Đông
b,Tả sự thay đổi của cây sồi già theo thời gian từ mùa đông sang mùa xuân:
Mùa đông cây sồi nứt nẻ, đầy sẹo. Sang mùa xuân, cây sồi tỏa rộng thành vòm lá xum xuê, bừng dậy sức sống bất ngờ.
Câu 3
Tác giả đã dùng những biện pháp nghệ thuật nào để miêu tả? Lấy ví dụ minh họa.
Bài 1.Đọc hai đoạn văn tả lá cây bàng, tả thân và gốc của cây sồi già (Tiếng Việt 4, tập hai, trang 41 – 42). Ghi lại cách tả của tác giả trong mỗi đoạn.
Hình ảnh so sánh phần a
Lá bàng mới nảy trông như những ngọn lửa xanh
+ Lá bàng mùa đông đỏ như đồng .
Hình ảnh so sánh phần b
Nó như một con quái vật già nua, cau có và khinh khỉnh đứng giữa đám bạch dương tươi cười
Tác dụng: Những hình ảnh so sánh gợi cảm, tả một cách cụ thể, sinh động đặc điểm, vẻ đẹp riêng của cây, khiến chúng trở nên gần gũi, thân thuộc với con người.

Bộ phận được miêu tả
Lá bàng
Cây sồi già
Trình tự miêu tả
Biện pháp nghệ thuật
Lá bàng
-Tả sự thay đổi của lá bàng theo thời gian
+ Mùa xuân, … + Sang hè… + Mùa thu … Sang đông lá đỏ…
- Tả sự thay đổi của cây sồi già theo thời gian
+ Mùa đông cây nứt nẻ ...
+ Sang mùa xuân, cây sồi tỏa rộng …
So sánh: + Mùa xuân … như ngọn lửa xanh
+ Mùa đông đỏ như đồng ...
-So sánh: Nó như một con quái vật…
- Nhân hóa: sồi già cau có, khinh khỉnh đứng giữa…
Thân cây ( thân, cành, lá).
Bài 1.Đọc hai đoạn văn tả lá cây bàng, tả thân và gốc của cây sồi già (Tiếng Việt 4, tập hai, trang 41 – 42). Ghi lại cách tả của tác giả trong mỗi đoạn.
Bài 2: Viết một đoạn văn tả lá, thân hay gốc của một cây mà em yêu thích
Gợi ý
-Em chọn tả bộ phận nào của cây?
Em tả bộ phận ấy theo trình tự nào?
- Tả bộ phận ấy cần chú ý gì?
- Lá, thân hay gốc của mộtcây
Theo từng bộ phận
Theo từng thời gian
Nét riêng biệt: hình dáng, màu sắc, kích thước
Sử dụng các giác quan
Viết câu văn có hình ảnh so sánh, nhân hóa.
Đoạn tham khảo: Tả thân, gốc cây dừa
Thoạt nhìn cây dừa như một cái ô khổng lồ vươn thẳng lên trời, phủ bóng mát cả một góc vườn. Gốc dừa lớn, tua tủa chùm rễ ăn sâu, bám chắc xuống đất. Thân dừa cao không thẳng như cây chuối mà có dáng nghiêng nghiêng. Thân dừa xốp, màu nâu có những khoanh tròn nối nhau.
Đoạn tham khảo: Tả thân cây chuối
Những cây chuối trong vườn đã được mấy năm tuổi rồi. Những cây chuối mẹ, chuối con sống quây quần bên nhau. Nổi bật hơn cả là những cây chuối mẹ cao lớn. Thân cây mọc lên cao, thẳng và hơi vững. Lúc còn nhỏ, da nó nhẵn, mịn màng và mỗi khi áp má vào đó em thấy mát như da em bé. Thân chuối được làm thành từ rất nhiều bẹ. Từng bẹ lớn nhỏ bao bọc lẫn nhau.
Nhưng đến khi đã lớn, những cái bẹ bên ngoài khô đi và dần dần thay một cái áo mới.
Đoạn tham khảo: Tả lá chuối
Nhìn từ xa, cây chuối như một chiếc ô xanh mát rượi. Cây chuối có nhiều tàu lá, có tàu đã già khô bị gió đánh rách ngang và rũ xuống gốc. Các tàu lá còn xanh thì liền tấm, to như cái máng nước. Những tàu lá ở dưới màu xanh thẫm, tàu lá ở trên màu xanh mát, nhạt dần. Những tàu trên ngọn, lá còn
cuộn, chưa mở hết, trông như
một chiếc loa kèn
xanh rung rung trước gió.