CHÀO MỪNG CÁC EM HỌC SINH
MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊN 6

Sau đợt lũ tràn về, nguồn nước sinh hoạt của nhiều nhà đã bị
nhiễm bẩn.

Giếng nước

Vậy làm thế nào để có nguồn nước sạch sử dụng an toàn?

TIẾT 40 + 41: BÀI 16: MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP
TÁCH CHẤT RA KHỎI HỖN HỢP
1. SỰ CẦN THIẾT TÁCH CÁC CHẤT RA KHỎI HỖN HỢP
2. MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP ĐƠN GIẢN TÁCH CÁC CHẤT RA
KHỎI HỖN HỢP
3. THỰC HÀNH TÁCH CHẤT

1. SỰ CẦN THIẾT TÁCH CÁC CHẤT RA KHỎI HỖN HỢP
Tìm hiểu hệ thống lọc nước giếng bị nhiễm phèn và máy lọc
nước uống gia đình
Giếng
đào

Giếng
khoan

Ở các vùng nông thôn nước ta, người dân thường sử dụng nước giếng
khoan, giếng đào làm nước sinh hoạt. Tuy nhiên, các nguồn nước này
thường bị nhiễm phèn và một số tạp chất.

NƯỚC NHIỄM MỘT SỐ
TẠP CHẤT

Làm thế nào để tách các tạp chất
này ra khỏi nguồn nước?
Để loại bỏ những tạp chất ra khỏi nước
giếng khoan, giếng đào, người ta thường
sử dụng hệ thống lọc gồm nhiều cột lọc, có
khả năng giữ các chất bẩn và tạp chất để
làm trong nước.

Hình 16.1. Hệ thống lọc nước giếng mưa bị nhiễm phèn

Hình 16.2. Máy lọc nước uống gia đình

KẾT LUẬN

- Trong tự nhiên, các chất thường tồn tại ở dạng các hỗn
hợp nhác nhau.
- Tùy vào mục đích sử dụng, người ta sẽ tách các chất
ra khỏi nhau theo nhiều cách khác nhau.

1. Theo em máu là chất tinh khiết hay hỗn hợp?
2. Em đã bao giờ nghe nói người bệnh phải truyền máu chưa? Em có biết tại sao phải
truyền máu không?
3. Trong quá trình điểu trị, nếu bệnh nhân chỉ cần bổ sung một trong các thành phần
của máu thì ta phải làm thế nào?
4. Dựa vào đặc điểm nào để tách riêng các thành phần của máu?
5. Sử dụng phương pháp nào để tách riêng các thành phần của máu? Giải thích.

1. Theo em máu là chất tinh
khiết hay hỗn hợp?
Máu là một hỗn hợp với thành
phần gồm nhiều chất lỏng như:
huyết tương, bạch cầu, tiểu cầu
và hồng cầu.

2. Em đã bao giờ nghe nói
người bệnh phải truyền máu
chưa? Em có biết tại sao phải
truyền máu không?
Khi thiếu máu hoặc mắc một
số bệnh do thiếu hụt một trong
các thành phần của máu, chúng
ta cần phải truyền máu.

3. Trong quá trình điều trị,
nếu bệnh nhân chỉ cần bổ sung
một trong các thành phần của
máu thì ta phải làm thế nào?
Ta sẽ tiến hành tách riêng các
thành phần của máu để có được
thành phần cần sử dụng cho
bệnh nhân.

4. Dựa vào đặc điểm nào để
tách riêng các thành phần của
máu?
Dựa vào tính chất khác nhau
của các thành phần trong máu, ta
có thể tách riêng chúng khỏi
nhau.

5. Sử dụng phương pháp nào
để tách riêng các thành phần
của máu? Giải thích.
Sử dụng phương pháp li tâm
để tách riêng các thành phần
trong máu do chúng có kích
thước và khối lượng riêng khác
nhau.

2. MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP ĐƠN GIẢN TÁCH CÁC CHẤT RA
KHỎI HỖN HỢP
Tìm hiểu một số phương pháp tách đơn giản

1. Dựa vào tính chất nào để có thể tách các chất ra khỏi hỗn hợp?
Dựa vào một số tính chất vật lí, ta có thể tách riêng các chất ra
khỏi hỗn hợp.

2. Hãy cho biết đặc điểm khác nhau của mỗi hỗn hợp?

Hỗn hợp nào là hỗn hợp đồng nhất, hỗn hợp nào là hỗn hợp
không đồng nhất?
Là hỗn hợp đồng nhất;
muối ăn tan trong nước
tạo thành dung dịch.

Là hỗn hợp không
đồng nhất; cát không
tan trong nước.

Là hỗn hợp không
đồng nhất; dầu ăn
không tan trong nước.

3. Hãy đề xuất phương pháp tách các chất ra khỏi hỗn hợp?

Bảng 16.1. Phương pháp tách các chất ra khỏi hỗn
hợp

Hỗn hợp

Phương pháp

Lọc

A: Muối ăn và nước
B: Cát và nước
C: Dầu ăn và nước

Cô cạn

Chiết





KẾT LUẬN

Một số phương pháp vật lí thường dùng để tách chất
ra khỏi hỗn hợp:
- Phương pháp lọc: Dùng để tách chất rắn không tan
ra khỏi hỗn hợp lỏng.
- Phương pháp cô cạn: Dùng để tách chất rắn tan
(không hoá hơi khi gặp nhiệt độ cao) ra khỏi dung
dịch hỗn hợp lỏng.
- Phương pháp chiết: Dùng để tách các chất lỏng ra
khỏi hỗn hợp lỏng không đồng nhất.

3. THỰC HÀNH TÁCH CHẤT

01
Tách sulfur
(lưu huỳnh) ra
khỏi hỗn hợp
sulfur và nước

02
Tách muối
ăn ra khỏi
dung dịch
muối

03
Tách dầu ăn
ra khỏi nước

3. THỰC HÀNH TÁCH CHẤT
Thực hành phương pháp lọc
Thí nghiệm 1: Tách sulfur (lưu huỳnh) ra khỏi hỗn hợp sulfur
và nước
Bước 1: Lắp dụng cụ như hình 16.3.
Bước 2: Rót hỗn hợp theo đũa thủy
tinh vào phễu có gấp giấy lọc.
Bước 3: Phần chất rắn màu vàng
sulfur không tan sẽ ở lại trong phễu,
nước sẽ chảy qua phễu xuống bình
đựng nước lọc hứng dưới phễu.

Thí nghiệm 1: Tách sulfur (lưu huỳnh) ra khỏi hỗn hợp sulfur
và nước.

Quan sát cốc đựng hỗn hợp
sulfur và nước, hãy cho biết
bột sulfur có tan trong nước
không?
Sulfur là chất rắn không tan
trong nước.

Thí nghiệm 1: Tách sulfur (lưu huỳnh) ra khỏi hỗn hợp sulfur
và nước.

Dùng phương pháp nào để
tách bột sulfur ra khỏi nước?
Cho biết những dụng cụ nào
cần sử dụng để tách chúng.
- Sử dụng phương pháp lọc để
tách bột sulfur ra khỏi nước.
- Dụng cụ cần sử dụng: giá sắt
có kẹp; phễu thủy tinh; giấy lọc,
đũa thủy tinh, cốc thủy tinh,
bình tam giác (bình nón).

Thực hành phương pháp cô cạn
Thí nghiệm 2: Tách muối ăn ra khỏi dung dịch muối

Bước 1: Lắp dụng cụ như hình 16.4.
Bước 2: Đặt bát sứ đựng dung dịch
muối lên kiềng đun.
Bước 3: Đun sôi dung dịch cho đến
khi cô cạn, nước bay hơi hết, thu
được chất rắn là muối ăn.

Thí nghiệm 2: Tách muối ăn ra khỏi dung dịch muối

Tại sao lại dung phương pháp
cô cạn mà không dùng phương
pháp lọc để tách muối ăn ra
khỏi nước?
Do muối ăn là chất rắn tan được
trong nước nên không thể dung
phương pháp lọc để tách muối
khỏi nước. Mặt khác, muối ăn
không bị hóa hơi khi đun nóng
nên có thể dung phương pháp cô
cạn để làm bay hơi nước và thu
được muối ăn ở dạng rắn.

Thực hành phương pháp chiết
Thí nghiệm 3: Tách dầu ăn ra khỏi nước

Bước 1: Lắp dụng cụ như hình 16.5.
Bước 2: Mở khóa cho nước chảy từ
từ xuống bình tam giác.
Bước 3: Quan sát đến khi dầu ăn
chạm khóa thì đóng khóa.

Thí nghiệm 3: Tách dầu ăn ra khỏi nước

Quan sát hỗn hợp nước và dầu,
cho biết tính chất của hỗn hợp.
Hỗn hợp dầu ăn và nước gồm 2
chất lỏng không tan vào nhau.
Hỗn hợp này có sự phân lớp của 2
chất lỏng với dầu ăn nhẹ hơn, nổi
lên trên lớp nước.

Thí nghiệm 3: Tách dầu ăn ra khỏi nước

Dùng phương pháp và dụng cụ
nào để tách dầu ăn ra khỏi
nước?
- Sử dụng phương pháp chiết.
- Dụng cụ: giá sắt có kẹp, phễu
chiết thủy tinh, bình nón hoặc cốc
thủy tinh.

KẾT LUẬN

Các phương pháp lọc, cô cạn (bay hơi) và chiết là
những phương pháp đơn giản để tách các chất ra khỏi
hỗn hợp. Tùy vào tính chất của các hỗn hợp mà chọn lựa
phương pháp tách phù hợp.

LUYỆN TẬP
Câu 1. Trong một lần sơ ý, một bạn HS đã trộn
lẫn chai dầu hỏa và chai nước tạo thành hỗn hợp
dầu hỏa lẫn nước. Em hãy giúp bạn đó tách dầu
hỏa ra khỏi nước.
Vì dầu hỏa nhẹ hơn, không tan trong nước nên
nó sẽ nổi lên trên và nước nằm phía dưới. Để tách
dầu hỏa ra khỏi nước, ta cho hỗn hợp này vào phễu
chiết và chờ cho hỗn hợp ổn định rồi mở khóa
phễu chiết từ từ để tách nước trước, sau đó đến dầu
hỏa. Như vậy, ta được nước và dầu hỏa riêng biệt.

LUYỆN TẬP
Câu 2. Hãy chọn phương pháp phù hợp để tách các chất ra khỏi
hỗn hợp.
a. Đường và nước.
b. Bột mì và nước.
a. Đường và nước => Phương pháp cô cạn (đun cách thủy).
b. Bột mì và nước => Phương pháp lọc.

CHÚC CÁC EM
HỌC TỐT