Kể tên một số vật thể xung quanh ta ?
Tất cả các vật thể đều được tạo nên từ chất

Mỗi chất đều được cấu tạo nên từ những hạt vô cùng bé. Những hạt đó là gì?

NGUYÊN TỬ. SƠ LƯỢC VỀ BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC
Chương I

NGUYÊN TỬ
Bài 2

03
NỘI DUNG

Quan niệm ban đầu về nguyên tử

Mô hình nguyên tử của Rơ-dơ-pho-Bo

Cấu tạo nguyên tử

Khối lượng nguyên tử

I.
Đê- mô- crit (Democritus)

Nguyên tử là những hạt vô cùng nhỏ, không thể phân chia nhỏ hơn được nữa, tạo nên các vật
Đan- tơn

J. Dalton (1766 – 1844)

Các chất tác dụng với với nhau theo các lượng xác định, có các đơn vị tối thiểu (nguyên tử) để chúng kết hợp vừa đủ với nhau
Bài 2

NGUYÊN TỬ

I. Quan niệm ban đầu về nguyên tử

- Theo Đê-mô-crit (Democritus): Nguyên tử là những hạt rất nhỏ cấu tạo nên chất, không thể phân chia được nữa.

- Theo Đan-tơn (Dalton): Các đơn vị chất tối thiểu (nguyên tử) kết hợp vừa đủ với nhau theo các lượng xác định trong phản ứng hoá học". Mô hình nguyên tử của Rơ-dơ-pho - Bo
Rơ-dơ-pho

E. Rutherford (1871 – 1937)

Hãy cho biết các thành phần cấu tạo nên nguyên tử.
Nguyên tử có cấu tạo dạng rỗng, có hạt nhân ở tâm mang điện tích dương và các electron mang điện tích âm, chuyển động xung quanh hạt nhân như các hành tinh quay xung quanh Mặt trời.
Bài 2

NGUYÊN TỬ

2. Mô hình nguyên tử của Rơ-dơ-pho - Bo

* Mô hình nguyên tử của Rơ-dơ-pho

- Nguyên tử có cấu tạo rỗng.

- Cấu tạo nguyên tử:

+ Hạt nhân ở tâm mang điện tích dương;

+ Electron ở lớp vỏ mang điện tích âm;

+ Electron chuyển động xung quanh hạt nhân như các hành tinh quay quanh Mặt Trời.
Bo(N.Bohr)

(1885 – 1962)

Hạt nhân

Lớp electron

Electron

- Các electron chuyển động xung quanh hạt nhân theo từng lớp khác nhau

- Lớp electron trong cùng chứa tối đa 2 electron

- Các lớp khác chứa tối đa 8 electron hoặc nhiều hơn
Nêu đặc điểm cấu tạo của các nguyên tử ?
Bài 2

NGUYÊN TỬ

2. Mô hình nguyên tử của Rơ-dơ-pho - Bo

* Mô hình nguyên tử của Bo: Các electron chuyển động xung quanh hạt nhân theo từng lớp khác nhau:

+ Lớp trong cùng có 2 electron, bị hạt nhân hút mạnh nhất.

+ Các lớp khác chứa tối đa 8 electron hoặc nhiều hơn, bị hạt nhân hút yếu hơn.

III.
Nguyên tử có kích thước vô cùng nhỏ, chỉ khoảng một phần mười tỉ mét. Kích thước của hạt nhân bằng khoảng một phần mười ngàn kích thước của nguyên tử Hoạt động cặp đôi
Qua sát hình 2.4 và cho biết

1.Hạt nhân nguyên tử được cấu tạo gồm một hay nhiều hạt? Các hạt đó thuộc cùng một loại hay nhiều loại hạt

2.Số đơn vị điện tích hạt nhân của Helium bằng bao nhiêu?

1. Hạt nhân nguyên tử được cấu tạo gồm nhiều hạt. Các hạt đó thuộc 2 loại hạt là proton và neutron

2. Số đơn vị điện tích hạt nhân của Helium bằng 2
Quan sát hình 2.6 và cho biết

1. Thứ tự sắp xếp các electron ở vỏ của nguyên tử chlorine.

2. Số electron trên từng lớp ở vỏ nguyên tử chlorine

+17

_Sơ đồ các lớp electron của nguyên tử chlorine_

Hoạt động cặp đôi
Bài 2

NGUYÊN TỬ

III. Cấu tạo nguyên tử

1. Hạt nhân nguyên tử

- Hạt nhân gồm 2 loại hạt là proton(p) mang điện tích dương và neutron( n) không mang điện.

Vd: Hạt nhân nguyên tử Helium gồm 2p và 2n

- Mỗi hạt proton mang 1 đơn vị điện tích dương, kí hiệu +1.

- Kí hiệu: Số p = Z
Bài 2

NGUYÊN TỬ

III. Cấu tạo nguyên tử

2. Vỏ nguyên tử

- Vỏ nguyên tử được tạo nên bởi các electron (e) . Mỗi e mang 1 đơn vị điện tích âm, kí hiệu -1.

- Các e sắp xếp thành từng lớp từ trong ra ngoài cho đến hết. Lớp thứ 1 có tối đa 2e, lớp thứ hai có tối đa 8e hoặc nhiều hơn

- Các e lớp ngoài cùng quyết định tính chất hóa học của chất.
Nguyên tử

Số p trong hạt nhân

Số e trong vỏ nguyên tử

Số lớp e

Số e ở lớp e ngoài cùng
Carbon

?

?

?

?
Oxygen

?

?

?

?
Nitrogen

?

?

?

?
+6

+7

+8

_Mô hình nguyên tử carbon_

_Mô hình nguyên tử nitrogen_

_Mô hình nguyên tử oxygen_

Hoạt động nhóm
Nguyên tử

Số p trong hạt nhân

Số e trong vỏ nguyên tử

Số lớp e

Số e ở lớp e ngoài cùng
Carbon
Nitrogen
Oxygen
+6

+7

+8

_Mô hình nguyên tử carbon_

_Mô hình nguyên tử nitrogen_

_Mô hình nguyên tử oxygen_

Hoạt động nhóm

6

6

2

4

7

7

2

5

8

8

2

6
+6

+7

+8

_Mô hình nguyên tử carbon_

_Mô hình nguyên tử nitrogen_

_Mô hình nguyên tử oxygen_

1. So sánh số electron trên từng lớp electron tương ứng trong các nguyên tử trên.
+6

+7

+8

_Mô hình nguyên tử carbon_

_Mô hình nguyên tử nitrogen_

_Mô hình nguyên tử oxygen_

2. Số electron ở lớp electron lớp ngoài cùng của vỏ mỗi nguyên tử trên đã được điền tối đa chưa? Cần thêm bao nhiêu electron để lớp electron lớp ngoài cùng của mỗi nguyên tử trên có số electron tối đa?
Bài 2

NGUYÊN TỬ

3. Cấu tạo nguyên tử

 Nguyên tử là hạt vô cùng nhỏ gồm hạt nhân mang điện tích dương và vỏ mang điện tích âm. Nguyên tử trung hòa về điện nên tổng số p = tổng số e

Khối lượng nguyên tử
Khối lượng nguyên tử
Bằng tổng khối lượng của các hạt proton, neutron, electron

Có đơn vị là amu (atomic mass unit), có giá trị bằng một phần mười hai khối lượng nguyên tử carbon

Nghiên cứu sách giáo khoa trả lời
Vì sao khối lượng hạt nhân nguyên tử có thể coi là khối lượng của nguyên tử

Hãy so sánh khối lượng của nguyên tử nhôm (13p, 14n) và nguyên tử đồng (29p, 36n)
Vì sao khối lượng hạt nhân nguyên tử có thể coi là khối lượng của nguyên tử

Vì khối lượng mỗi hạt proton hoặc neutron ở hạt nhân lớn hơn khối lượng mỗi hạt electron ở vỏ nguyên tử hang nghìn lần
Hãy so sánh khối lượng của nguyên tử nhôm (13p, 14n) và nguyên tử đồng (29p, 36n)

Mỗi proton có khối lượng xấp xỉ bằng khối lượng mỗi neutron và bằng 1amu. Do vậy, khối lượng nguyên tử nhôm (xấp xỉ bằng 27 amu), nhỏ hơn khối lượng nguyên tử đồng (xấp xỉ bằng 65 amu)
Bài 2

NGUYÊN TỬ

IV. Khối lượng nguyên tử

Khối lượng nguyên tử = Khối lượng hạt nhân = Tổng số p + tổng số n

đơn vị: aum LUYỆN TẬP
Hoạt động độc lập, hãy hoàn thành các bài tập sau:

Hoàn thành thông tin trong bảng sau
Nguyên tử

Số proton

Số neutron

Số electron

Điện tích hạt nhân
Hydrogen

1

0
Carbon
6

6
Phosphorus

15

16
Bài 1

1

+1

6

+6

+15

15

H(1,O)

C(1,6)

P(15,16)

(p,n)
Nguyên tử nitrogen và silicon có số electron lần lượt là 7 và 14. Hãy cho biết nguyên tử nitrogen và silicon có bao nhiêu lớp electron và có bao nhiêu electron ở lớp ngoài cùng.

Bài 2

- Đối với nguyên tử nitrogen có 7 e được sắp xếp vào 2 lớp.

+ Lớp thứ nhất có 2e.

+ Lớp thứ 2 có 5e.

⇒ Nguyên tử nitrogen có 5e ở lớp ngoài cùng

Đối với nguyên tử silicon có 14 e được sắp xếp vào 3 lớp.

+ Lớp thứ nhất có 2e.

+ Lớp thứ hai có 8e.

+ Lớp thứ ba có 4e.

⇒ Nguyên tử silicon có 4e ở lớp ngoài cùng.
Bài 3.Quan sát hình hãy cho biết:

a) Số proton, neutron, electron trong mỗi nguyên tử carbon và aluminium.

b) Khối lượng nguyên tử của carbon và aluminium.

_Nguyên tử carbon_

a. Trong nguyên tử carbon có:

6 proton; 6 neutron; 6 electron.

b. Trong nguyên tử carbon có 6 proton; 6 neutron nên khối lượng của một nguyên tử carbon là:

6.1 + 6.1 = 12 (amu)

a. Trong nguyên tử aluminium có 13 proton; 14 neutron; 13 electron.

b. Trong nguyên tử aluminium có 13 proton; 14 neutron nên khối lượng của một nguyên tử aluminium là:

13.1 + 14.1 = 27 (amu)

_Nguyên tử aluminium_
Aluminium là kim loại có nhiều ứng dụng trong thực tiễn, được dùng làm dây dẫn điện, chế tạo các thiết bị, máy móc trong công nghiệp và nhiều đồ dùng sinh hoạt. Cho biết tổng số hạt trong hạt nhân nguyên tử aluminium là 27, số đơn vị điện tích hạt nhân là 13. Nêu cách tính số hạt mỗi loại trong nguyên tử aluminium và cho biết điện tích hạt nhân của aluminium.

Bài 4

Số đơn vị điện tích hạt nhân = Số proton = Số electron = 13

Số hạt trong hạt nhân nguyên tử = số proton + số neutron

⇒ 27 = 13 + số neutron

⇒ số neutron = 27 - 13 = 14.

Aluminium có 13 proton ⇒ Điện tích hạt nhân của aluminium: +13. Về nhà
Làm mô hình một số nguyên tử theo mô hình của Bo

Xem trước

Bài 3:

Nguyên tố hoá học

Học bài, làm bài tập trong sách bài tập
Làm mô hình nguyên tử carbon theo Bo

1- Gắn viên bi đỏ vào bìa carton làm hạt nhân nguyên tử

2 - Cắt giấy màu vàng thành 2 đường tròn có bán kính khác nhau và độ dày khoảng 1cm
3 - Dán các đường tròn lên bìa carton sao cho tâm của 2 đường tròn là viên bi đỏ

4 - Gắn các viên bi màu xanh lên 2 đường tròn màu vàng như hình

Các đường tròn bằng giấy màu vàng biểu diễn gì?

Số electron có trong lớp thứ nhất, thứ hai của nguyên tử và lớp electron nào đã chứa tối đa electron?
Một số mô hình nguyên tử carbon BÀI TẬP NÂNG CAO
Bài 1.Nguyên tử của một nguyên tố có tổng số các loại hạt là 34, trong đó số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 10. Xác định số p, số n, số e của nguyên tử nguyên tố đó.
Bài 2.Tổng số hạt proton, nơtron, electron của một nguyên tố X là 40, trong đó số hạt không mang điện ít hơn số hạt mang điện là 12. Xác định số p, số n, số e của X và vẽ sơ đồ cấu tạo nguyên tử của nguyên tố X.