CHƯƠNG III
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
VỀ ĐỘC LẬP DÂN TỘC
VÀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

1

BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

3.1. TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐỘC LẬP
DÂN TỘC
3.1.1.Quan điểm Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc
Độc lập, tự do là quyền thiêng liêng, bất khả xâm phạm
của tất cả các dân tộc.
HCM tìm hiểu và tiếp nhận những nhân tố về quyền con người được
nêu trong Tuyên ngôn độc lập của nước Mỹ và Tuyên ngôn nhân
quyền và dân quyền của Pháp. Từ quyền con người, HCM đã khái quát
và nâng cao thành quyền dân tộc.

BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

4

“Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra
bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống,
quyền sung sướng và quyền tự do”

Tuyên ngôn
Độc lập
năm 1776 của
Mỹ

BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Tuyên ngôn
Nhân quyền và
Dân quyền năm
1789 của Pháp

14/03/2026

5

Đầu năm 1930, Nguyễn Ái Quốc soạn thảo CLCT đầu tiên
của Đảng, trong đó tư tưởng cốt lõi là: Độc lập, tự do cho dân
tộc.

TƯ TƯỞNG C

ỐT L Õ I L À Đ Ộ

C LẬP, TỰ D

“… B. Về phương diện chính
trị thì:
a) Đánh đổ đế quốc chủ
nghĩa Pháp và bọn phong
kiến
b) Làm cho nước Nam được
hoàn toàn độc lập”
(Văn kiện Đảng toàn tập, tập
2, tr. 2)
BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

6

Tháng 5-1941, Nguyễn Ái Quốc về nước và chủ trì Hội nghị
Trung ương lần thứ 8
Quyền lợi dân tộc
giải phóng cao
hơn hết thảy

Lán Khuổi Nậm, nơi diễn ra Hội
nghị TW 8, tháng 5-1941
BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

7

Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ, Người kêu
gọi mọi người bảo vệ độc lập, chủ quyền của dân tộc

“Không !
Chúng ta thà hy
sinh tất cả, chứ
nhất định không
chịu mất nước,
nhất định không
chịu làm nô lệ”
Lời kêu gọi toàn quốc kháng
chiến (19-12-1946)
BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

8

Độc lập dân tộc phải gắn liền tự do, cơm no, áo ấm
và hạnh phúc của nhân dân
Người nói: “Nước độc
lập mà dân không
hưởng hạnh phúc tự
do, thì độc lập cũng
chẳng có ý nghĩa gì”.

BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

9

+ Ngay sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm
1945, Hồ Chí Minh yêu cầu:
“Chúng ta phải thực hiện ngay :
Làm cho dân có ăn.
Làm cho dân có mặc.
Làm cho dân có chỗ ở.
Làm cho dân có học hành”

BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

10

Độc lập dân tộc phải là nền độc lập thật sự, hoàn
toàn và triệt để
Người nhấn mạnh: độc lập mà người dân
không
có quyền tự quyết về ngoại giao, không có
quân đội riêng, không có nền tài chính
riêng…. , thì độc lập đó chẳng có ý nghĩa gì.

BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

11

Độc lập dân tộc gắn liền với thống nhất và toàn
vẹn lãnh thổ

“Dù khó khan gian khổ đến mấy, nhân dân ta nhất định sẽ hoàn toàn
thắng lợi. Đế quốc Mỹ nhất định phải cút khỏi nước ta. Tổ quốc ta nhất
định sẽ thống nhất. Đồng bào Nam Bắc nhất định sẽ sum họp một nhà”
BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

12

3.1.2. Tư tưởng Hồ Chí Minh về con đường giành
độc lập dân tộc
• Xu hướng bạo động

Nhà yêu nước Phan Bội
Châu (1867-1940)

BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

• Xu hướng cải cách

Nhà yêu nước Phan Châu
Trinh (1872-1926)

14/03/2026

13

a. Cách mạng GPDT muốn giành thắng lợi phải đi theo con
đường cách mạng vô sản
 Các cuộc Cách mạng tư sản Anh, Pháp, Mỹ là những cuộc cách
mạng không triệt để => Người không đi theo con đường cách
mạng tư sản.
 HCM tìm hiểu CMT10 Nga và nhận thấy CMT10 Nga không
chỉ là một cuộc cách mạng vô sản, mà còn là một cuộc cách
mạng GPDT. Người khẳng định:

BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

14

GPDT gắn với GPGC,
trong đó GPDT là trên hết
CMVS
Độc lập dân tộc gắn liền
với CNXH

BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

15

b. Cách mạng giải phóng dân tộc muốn thắng lợi phải
do Đảng Cộng sản lãnh đạo
+ Về tầm quan trọng của tổ chức Đảng đối với cách mạng, chủ
nghĩa Mác- Lênin chỉ rõ: Đảng cộng sản là nhân tố chủ quan để
giai cấp công nhân hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình.
Þ Hồ Chí Minh tiếp thu lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin và
rất chú trọng đến việc thành lập đảng cộng sản.

BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

16

c. Cách mạng giải phóng dân tộc phải dựa trên lực
lượng đại đoàn kết toàn dân, lấy liên minh công
nông làm nền tảng
Cơ sở để HCM khẳng định luận điểm này:
+ Tiếp nối truyền thống dân tộc “nước lấy dân làm gốc”,
“chở thuyền cũng là dân, lật thuyền cũng là dân”.
+ Vận dụng quan điểm của CNMLN “cách mạng là sự
nghiệp của quần chúng”

BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

17

- Người khẳng định “Cách mạng là việc chung cả dân
chúng chứ không phải việc một hai người” => phải tập hợp
và đoàn kết toàn dân thì cách mạng mới thành công.

“Bất kỳ đàn ông, đàn bà, bất kỳ người già, người
trẻ, không chia tôn giáo, đảng phái, dân tộc. Hễ
là người Việt Nam thì phải đứng lên đánh thực
dân Pháp để cứu Tổ quốc”
BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

18

- Lực lượng cách mạng giải phóng dân tộc: là toàn
dân hay tất cả những người yêu nước.
- Động lực cách mạng: công nhân và nông dân
- Bạn đồng minh của cách mạng: tiểu tư sản, tư sản
dân tộc và một bộ phận giai cấp địa chủ.

BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

19

d. Cách mạng GPDT cần được tiến hành chủ động,
sáng tạo và có khả năng giành thắng lợi trước
CMVS ở chính quốc

HCM
CMVS ở chính quốc và cách mạng thuộc địa có mối quan hệ với nhau vì:
cùng chống kẻ thù chung là chủ nghĩa đế quốc.
CMGPDT của các nước thuộc địa và CMVS có mối quan hệ biện chứng,
gắn bó khăng khít với nhau. Đó là mối quan hệ bình đẳng, chứ không
phải là quan hệ lệ thuộc, quan hệ chính - phụ.
CMGPDT ở các nước thuộc địa có thể giành thắng lợi trước CMVS ở
chính quốc và giúp đỡ cách mạng chính quốc giành thắng lợi.
BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

20

e. Cách mạng giải phóng dân tộc phải được tiến
hành bằng phương pháp bạo lực cách mạng, kết hợp
lực lượng chính trị của quần chúng với lực lượng vũ
trang nhân dân
Tính tất yếu của bạo lực cách mạng
+ Theo Mác: bạo lực là bà đỡ của mọi chính quyền cách mạng, vì
giai cấp thống trị bóc lột không bao giờ tự giao chính quyền cho
lực lượng cách mạng.
+ Các thế lực đế quốc sử dụng bạo lực để xâm lược và thống trị
nhân dân ta.

BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

21

Hồ Chí Minh chủ trương :
Tư tưởng bạo lực cách mạng gắn bó hữu cơ với
tư tưởng nhân đạo và hòa bình

 Tận dụng mọi khả năng giải quyết xung đột bằng biện
pháp hòa bình.

 Tiến hành chiến tranh - chỉ là giải pháp bắt buộc cuối
cùng.

 Khi tiến hành chiến tranh, vẫn tìm mọi cách vãn hồi hòa
bình.

BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

22

3.2. TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CNXH VÀ
XÂY DỰNG CNXH Ở VIỆT NAM
3.2.1. Tư tưởng Hồ Chí Minh về CNXH
a. Quan niệm của Hồ Chí Minh về CNXH
Theo Hồ Chí Minh, chủ nghĩa xã hội là xã hội thuộc giai
đoạn đầu của chủ nghĩa cộng sản – một xã hội không còn áp
bức, bóc lột, do nhân dân lao động làm chủ, trong đó con
người sống ấm no, tự do, hạnh phúc, quyền lợi của cá nhân
và tập thể vừa thống nhất, vừa gắn bó chặt chẽ với nhau.

BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

23

b. Tiến lên CNXH là một tất yếu khách quan

Tiếp thu, vận dụng sáng
tạo lý luận Mác-Lênin
về sự phát triển tất yếu
của xã hội loài người

TIẾN LÊN
CNXH LÀ
TẤT YẾU

Nguyện vọng của
nhân dân Việt Nam

BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

24

c. Một số đặc trưng cơ bản của CNXH ở Việt Nam
CNXH có nền kinh tế phát triển cao dựa trên
lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu
về tư liệu sản xuất chủ yếu

CNXH thực hiện nền chuyên chính dân chủ
nhân dân dưới sự lãnh đạo của đảng cộng sản

CNXH có trình độ phát triển cao về văn hoá và
đạo đức

BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

25

3.2.2.Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng CNXH ở Việt
Nam
a) Mục tiêu

Về chế độ chính trị

• Do nhân dân làm chủ

Về kinh tế

• Có nền kinh tế phát triển cao gắn bó
mật thiết với mục tiêu về chính trị

Về văn hóa

• Phải mang tính dân tộc, khoa học,
đại chúng và tiếp thu tinh hoa văn
hóa của nhân loại

Về xã hội
BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Phải đảm bảo dân chủ, công bằng, văn
minh
14/03/2026

26

b) Động lực

• Động lực: là các nhân tố góp phần thúc đẩy sự phát triển
KT-XH thông qua hoạt động của con người.

• Động lực của CNXH biểu hiện ở các phương diện: vật chất
và tinh thần; nội sinh và ngoại sinh.

• Con người là động lực quan trọng nhất, quyết định nhất,

nòng cốt là công-nông-trí thức. Các động lực khác muốn
phát huy tác dụng phải thông qua động lực con người.

BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

27

3.2.3.Tư tưởng Hồ Chí Minh về thời kỳ quá độ lên
CNXH ở Việt Nam
a. Tính chất, đặc điểm và nhiệm vụ của thời kỳ quá độ
“tiến lên chủ
nghĩa xã hội
không thể làm
mau được mà
phải làm dần
dần ”
Tính chất của thời kỳ quá độ: là công cuộc biến đổi khó khăn nhất,
sâu sắc nhất; thậm chí nó còn gian nan, phức tạp hơn cả việc đánh giặc
BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

28

- Đặc điểm lớn nhất của thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt
Nam là từ một nước nông nghiệp lạc hậu tiến lên CNXH
không phải kinh qua giai đoạn phát triển TBCN
- Nhiệm vụ quan trọng nhất của thời kỳ quá độ phải xây
dựng nền tảng vật chất và kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội.

BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

29

b. Một số nguyên tắc xây dựng CNXH trong thời kỳ quá
độ
Mọi tư tưởng, hành động phải được thực
hiện trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin.
Phải giữ vững độc lập dân tộc

Phải đoàn kết, học tập kinh nghiệm của các
nước

BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

30

3.3. TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ MỐI QUAN HỆ
GIỮA ĐỘC LẬP DÂN TỘC VÀ CHỦ NGHĨA XÃ
HỘI
3.3.1.Độc lập dân tộc là cơ sở, tiền đề để tiến lên CNXH

• ĐLDT bao gồm cả nội dung dân tộc và dân

chủ, độc lập phải gắn liền với thống nhất,
chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ; ĐLDT cũng
phải gắn liền với tự do, cơm no, áo ấm, hạnh
phúc cho nhân dân.
• Cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân càng sâu
sắc, triệt để thì càng tạo ra những tiền đề thuận lợi, sức
mạnh to lớn cho cách mạng xã hội chủ nghĩa.
BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

31

b. CNXH là điều kiện vững chắc bảo đảm nền ĐLDT

• Theo HCM, cách mạng giải phóng dân tộc

phải phát triển thành cách mạng xã hội
chủ nghĩa thì mới giành được thắng lợi
hoàn toàn và triệt để.
• Chủ nghĩa xã hội sẽ tạo nền tảng vững
chắc để bảo vệ nền độc lập dân tộc.
• Chủ nghĩa xã hội với chế độ công hữu về
tư liệu sản xuất sẽ đi đến xoá bỏ hoàn
toàn, tận gốc mọi sự áp bức, bóc lột, bất
công về giai cấp, dân tộc.
BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

32

Điều kiện đảm bảo ĐLDT gắn liền CNXH
Bảo đảm vai trò lãnh đạo tuyệt đối của đảng cộng sản
trong
Củng cố và tăng cường khối đại đoàn kết dân tộc mà
suốt tiến trình cách mạng.
nền tảng là khối liên minh công - nông - trí
Đoàn kết, gắn bó chặt chẽ với cách mạng thế giới

BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

33

3.4. VẬN DUNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐỘC
LẬP DÂN TỘC GẮN LIỀN VỚI CNXH TRONG SỰ
NGHIỆP CÁCH MẠNG VIỆT NAM GIAI ĐOẠN HIỆN
NAY
Kiên định mục tiêu và con đường cách mạng mà Hồ Chí
Minh đã xác định.
Phát huy sức mạnh dân chủ xã hội chủ nghĩa.
Củng cố, kiện toàn, phát huy sức mạnh và hiệu quả hoạt
động của toàn bộ hệ thống chính trị.
Đấu tranh chống những biểu hiện suy thoái về tư tưởng
chính trị; suy thoái về đạo đức, lối sống và “tự diễn biến”,
“tự chuyển hóa” trong nội bộ.
BM LỊCH SỬ ĐẢNG-TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

14/03/2026

34