SINH
THÁI
HỌC

Cá thể

Môi trường

Bài 41. MÔI TRƯỜNG VÀ CÁC NHÂN TỐ
SINH THÁI

NỘI DUNG BÀI HỌC

I. Môi trường sống

II. Nhân tố sinh thái
III. Giới hạn sinh thái

Bài 41: MÔI TRƯỜNG VÀ CÁC NHÂN TỐ SINH THÁI
I- Môi trường sống
II- Nhân tố sinh thái
III- Giới hạn sinh thái

Quan
sát
H41.3
SGK/T172 và cho biết
cá rô phi ở Việt Nam
có thể:
?1. Sống và phát triển
trong khoảng nhiệt độ
nào?
?2. Sinh trưởng và
phát triển thuận lợi ở
khoảng nhiệt độ nào?
?3. Sinh trưởng và
phát triển thuận lợi
nhất ở nhiệt độ nào?
?4. Giới hạn sinh thái

Quan sát H41.3 SGK/T172
và cho biết cá rô phi ở Việt
Nam có thể:
?1. Sống và phát triển trong
khoảng nhiệt độ nào?
?2. Sinh trưởng và phát
triển thuận lợi ở khoảng
nhiệt độ nào?
?3. Sinh trưởng và phát
triển thuận lợi nhất ở nhiệt
Cá rô phi có thể:
độ
nào?
a) Tồn tại được trong khoảng nhiệt độ từ
5,6  C Giới
– 42  C. hạn sinh thái là gì?
?4.
o

o

b) Sinh trưởng, phát triển thuận lợi ở
khoảng nhiệt độ từ 20 oC – 35 oC.
c) Sinh trưởng, phát triển tốt nhất ở nhiệt
độ là 30 oC.

Xem sách giáo khoa

Ở một địa
phương
người ta có
ý
định
nhập
nội
ba loài cá
A, B, C
vềnuôi.Nhi
ệt độ trung
bình
tại
đây
dao
động
từ150C đến
300C.Dựa
vào H41.4,
chobiết
nênnhập
loài cá nào

- Dựa vào giới hạn sinh thái về nhiệt độ của 3 loài cá (A, B, C) và
nhiệt độ trung bình năm của môi trường (15 oC đến 30 oC) → Nên
nhập loài cá B để về nuôi.
- Giải thích:+ Loài cá B có giới hạn sinh thái về nhiệt độ từ 5 – 38
oC, khoảng thuận lợi là 15 – 30 oC, phù hợp với điều kiện nhiệt độ
trung bình trong năm ở địa phương, do đó, loài cá B sẽ sinh trưởng
và phát triển tốt khi được nuôi.
+ Trong khi đó, loài cá A có giới hạn sinh thái là 0 – 14 oC, loài cá
C là 34 – 45 oC đều nằm ngoài ngưỡng nhiệt độ trung bình của địa
phương, do đó, loài cá A và loài cá C sẽ không thể sinh trưởng và

?2. Tại sao một số loài cây được trồng dưới tán rừng thì cho
năng suất cao hơn khi trồng ở nơi trống trải?
Một số loài cây nếu được trồng dưới tán rừng thì cho năng
suất cao hơn khi trồng ở nơi trống trải vì: Những loại cây
này là những loài cây ưa bóng, có khả năng sinh trưởng và
phát triển tốt trong điều kiện cường độ ánh sáng thấp
(dưới tán rừng). Khi đem ra trồng nơi trống trải, sự tác
động trực tiếp của cường độ ánh sáng cao khiến cho các
hoạt động sinh lí của cây bị rối loạn (đặc biệt là hoạt động
quang hợp), từ đó, ảnh hưởng xấu đến năng suất của cây
trồng.

300C

Cá rô phi

Giới
hạn
dưới

Khoảng
thuận
lợi

Giới
hạn
trên

Loài nào có giới hạn sinh thái rộng hơn ?
5,60C

420C

Mỗi loài sinh vật đều có giới hạn sinh thái riêng đối với từng
nhân tố sinh thái.
280C

Cá chép

Giới
hạn
dưới
2 0C

Khoảng
thuận
lợi

Giới
hạn
trên
440C

Câu 1. Giới hạn sinh thái là gì?
A. Là khoảng giá trị của một nhân tố sinh thái
mà trong khoảng đó sinh vật có thể tồn tại và
phát triển ổn định theo thời gian.
B. Là khoảng thuận lợi của một nhân tố sinh
thái đảm bảo cơ thể sinh vật sinh trưởng và
phát triển tốt.
C. Là giới hạn chịu đựng của cơ thể sinh vật
đối với các nhân tố sinh thái khác nhau.
D. Là khoảng tác động có lợi nhất của nhân tố

Câu 2. Những loài có giới hạn sinh thái rộng
đối với nhiều nhân tố sinh thái, thì chúng có
vùng phân bố như thế nào?
A. Có vùng phân bố hẹp.
B. Có vùng phân bố hạn chế.
C. Có vùng phân bố rộng.
D. Có vùng phân bố hẹp hoặc hạn chế.

Câu 3. Vì sao nhân tố con người được tách ra
thành một nhóm nhân tố sinh thái riêng?
A. Vì hoạt động của con người khác với các sinh
vật khác, con người có trí tuệ nên vừa khai thác
tài nguyên thiên nhiên lại vừa cải tạo thiên
nhiên.
B. Vì con người có tư duy, có lao động.
C. Vì con người tiến hoá nhất so với các loài
động vật khác.
D. Vì con người có khả năng làm chủ thiên

Câu 4. Sinh vật sinh trưởng và phát triển
thuận lợi nhất ở vị trí nào trong giới hạn sinh
thái?
A. Gần điểm gây chết dưới.
B. Gần điểm gây chết trên.
C. Ở điểm cực thuận
D. Ở trung điểm của điểm gây chết dưới và
điểm gây chết trên.

Câu 5. Cơ thể sinh vật được coi là môi trường
sống khi
A. chúng là nơi ở của các sinh vật khác.
B. các sinh vật khác có thể đến lấy chất dinh
dưỡng từ cơ thể chúng.
C. cơ thể chúng là nơi sinh sản của các sinh
vật khác.
D. cơ thể chúng là nơi ở, nơi lấy thức ăn,
nước uống của các sinh vật khác.

Vận dụng

Câu 6. Theo em, các nhân tố sinh thái nào
ảnh hưởng đến các hoạt động học tập trong
STT
Nhân tố sinh thái
Mức độ tác động
lớp học?
1

Ánh sáng

Đủ ánh sáng để đọc
sách

2

Nghe giảng

Lắng nghe thầy giảng

3

Viết bài

Chép bài đầy đủ

4

Trời nóng bức

Ngồi chật, khó chịu,
ảnh hưởng đến học tập

5

Giáo viên giảng bài

Tác động tới học sinh,
lắng nghe thầy cô
giảng bài.

6

Bạn học ngồi cạnh nói

Nói chuyện trong giờ,

Câu 7. Khi ta đem một cây phong lan từ trong
rừng rậm về trồng ở vườn nhà, những nhân tố
sinh thái của môi trường tác động lên cây phong
lan sẽ thay đổi. Em hãy cho biết những thay đổi
của
sinh
Khi đemcác
một câynhân
phong lantố
từ trong
rừngthái
rậm vềđó?
trồng ở vườn nhà, những nhân tố sinh
thái của môi trường tác động lên cây phong lan đó sẽ thay đổi.

Trình bày chức năng của các cơ quan sinh
dục nam và nữ.
Chức năng của các cơ quan sinh dục
nam: tạo ra tế bào sinh sản hay còn gọi là
tế bào sinh dục (tinh trùng) và hormone
sinh sản. 
Chức năng của các cơ quan sinh dục nữ:
tiếp nhận tinh trùng, cấy thai, nuôi thai và

Tinh hoàn nằm trong bìu có thuận lợi gì cho việc sản sinh tinh
trùng?
Tinh hoàn nằm trong bìu để giữ mức nhiệt độ luôn thấp hơn
nhiệt độ cơ thể là từ 0,5 đến 2 độ C, tạo điều kiện thuận lợi cho
hãy
mô tả
sự thayvà
đổiphát
độ dày
niêm
mạc
tử cung
chu sinh
kì kinh
nguyệt. sự
sự sinh
trưởng
triển
của
tinh
trùngtrong
và sản
hormone
Sựcó
thay
đổi độ dày
thay đổi này
ý nghĩa
gì? niêm mạc tử cung trong chu
sinh
sản (hormone
kì
kinh nguyệt:Ở giai đoạntestosteron)
bắt đầu chu kì kinh nguyệt
(khoảng ngày 1 đến ngày 5 của chu kì), lớp niêm mạc tử cung
bị bong ra → lớp niêm mạc tử cung mỏng dần.- Ở giai đoạn
tiếp theo (khoảng ngày 6 đến ngày 28 của chu kì), lớp niêm
mạc của tử cung phát triển dày lên dần → lớp niêm mạc tử
cung dày nhất vào cuối của chu kì.Ý nghĩa: Niêm mạc tử cung
có vai trò quan trọng khi thụ thai, vì đây là nơi làm tổ của
trứng sau khi đã thụ tinh. Niêm mạc tử cung quá dày hoặc
mỏng quá cũng là yếu tố bất lợi cho sự làm tổ và phát triển
của phôi thai. Do đó, sự thay đổi độ dày niêm mạc tử cung
trong chu kì kinh nguyệt đảm bảo niêm mạc có độ dày thích
hợp (không quá mỏng cũng không quá dày) cho sự làm tổ và
phát triển của phôi thai. Trong đó, sự tăng độ dày niêm mạc

Câu hỏi 1. Cần sử dụng các biện pháp tránh thai trong những trường
hợp nào? Tại sao?
Câu hỏi 2. Nêu các biện pháp tránh thai và tác dụng của mỗi biện pháp

 ngăn cản sự rụng trứng, làm dày lớp màng nhầy cổ tử
cung, ngăn cản tinh trùng bơi về phía tử cung để thụ tinh, làm
biến đổi thành tử cung không thích hợp cho trứng làm tổ, do
vậy mà có tác dụng tránh thai.Sử dụng thuốc tránh thai khẩn
cấp ngăn cản quá trình rụng trứng tự nhiên diễn ra, ngăn
không cho buồng trứng phóng thích trứng.Sử dụng bao cao su
Tránh thai ngoài ý muốn

Câu 1. Bảo vệ sức khoẻ sinh sản vị thành niên giúp trẻ vị
thành niên có hệ sinh dục khoẻ mạnh, không mắc các bệnh
đường sinh dục, không mang thai ngoài ý muốn,... Từ đó, trẻ
có sức khoẻ tốt, tập trung học tập để có được tương lai tốt
đẹp hơn.Câu 2. Những kiến thức về sinh sản giúp bảo vệ bản
thân:- Vệ sinh hệ sinh dục hằng ngày để tránh viêm nhiễm.Biết cách phòng tránh các bệnh lây truyền qua đường sinh
dục.- Biết các biện pháp tránh thai và tác dụng của mỗi biện
pháp, sử dụng trong trường hợp cần thiết.

Câu 4: Nam giới bị bệnh lậu thường có triệu chứng nào sau
Câu 8: Ở nữ giới, trứng sau khi thụ tinh thường làm tổ ở
đây ?
đâu ? Buồng trứng Âm đạo
Tất cả các phương án còn lại
Ống dẫn trứng
Đái buốt
Tử cung
Tiểu tiện có máu lẫn mủ
Phù nề, đỏ miệng sáo
Câu 5: Ở nam giới khỏe mạnh, số lượng tinh trùng trong mỗi
lần phóng tinh nằm trong khoảng bao nhiêu ? Câu 10: Ở cơ quan sinh dục nam, bộ phận nào là nơi
50 – 80 triệu
sản xuất ra tinh trùng ? Ống dẫn tinh
Túi tinh
500 – 700 triệu
Tinh hoàn
Mào tinh
Câu 17: Sau khi được tạo ra tại tinh hoàn, tinh trùng sẽ
100 – 200 triệu
được đưa đến bộ phận nào để tiếp tục hoàn thiện về
200 – 300 triệu

cấu tạo ?
Câu 6: Hiện tượng kinh nguyệt là dấu hiệu chứng tỏ Mào tinh
Túi tinh
trứng đã được thụ tinh nhưng không rụng.
Ống đái
hợp tử được tạo thành bị chết ở giai đoạn sớm.
Tuyến tiền liệt
trứng không có khả năng thụ tinh.
Câu 18:  Tác nhân gây bệnh lậu là một loại
trứng chín và rụng nhưng không được thụ tinh.
xoắn khuẩn.
song cầu khuẩn.
tụ cầu khuẩn.
trực khuẩn.

Câu 20: Theo chiều lưng - bụng thì ống
đái, âm đạo và trực tràng của người phụ
nữ sắp xếp theo trật tự như thế nào ?
Ống đái - âm đạo - trực tràng
Âm đạo - Trực tràng - ống đái
Trực tràng - ống đái - âm đạo
Trực tràng - âm đạo - ống đái