KÍNH CHÀO
QUÝ THẦY CÔ
CÙNG TẤT CẢ CÁC EM
HỌC SINH LỚP 9B

1. Sáng nay,/ tôi/đi học.
TN

CN VN

Câu đơn

2. Vì trời/mưa nên đường/trơn.
CN VN

CV

VN

Câu ghép

3. Hoa quỳnh/nở trong đêm khuya.
CN

VN

Câu đơn

4. Cảnh vật chung quanh tôi/thay đổi, vì chính
CN
VN
lòng /tôi đang có sự thay đổi :lớn: hôm nay/
CN
VN
TN
CN
tôi đi học.
VN

Câu ghép

5. Gió ơi! Xin đừng thổi nữa.

Không có
kết cấu C - V

BÀI 7: HÀNH TRÌNH KHÁM PHÁ SỰ THẬT
(Truyện trinh thám)
A. Đọc
I. Tri thức Ngữ Văn.
II. Tri thức – Thực hành Tiếng việt.
1. Câu rút gọn và câu đặc biệt: đặc điểm và
chức năng.

Câu đặc biệt

Câu rút gọn

Đặc điểm - Không được cấu

- Được cấu tạo theo mô
tạo theo mô hình
hình CN – VN
CN – VN
- Do hoàn cảnh sử dụng
- Tồn tại độc lập và nên bị lược bỏ thành
không khôi phục
phần câu, có thể khôi
được CN – VN
phục được các tành
phần bị lược.

Chức
năng

- Bộc lộ cảm xúc
- Làm cho câu ngắn gọn
- Gọi - đáp
- Tránh lặp từ.
- Chỉ sự tồn tại của
sự vật, hiện tượng…

VD: Gió ơi! Đừng thổi nữa.

Các câu in đậm dưới đây thuộc kiểu câu nào? Vì sao?
1. Học ăn, học nói, học gói, học mở.
-> Câu rút gọn: Lược bỏ CN
Khôi phục: Chúng ta học ăn, học nói, học gói, học mở.

2. Tiếng hát ngừng. Cả tiếng cười.
-> Câu rút gọn: Lược bỏ VN
Khôi phục: Tiếng hát ngừng. Cả tiếng cười cũng
ngừng.
3. Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?
-> Câu đặc biệt Không có cấu tao C-V

1. Ba giây … Bốn giây … Năm giây … Lâu quá!
-> Câu đặc biệt
2.
-Lá ơi!
-> Câu đặc biệt
- Hãy kể chuyện cuộc đời bạn cho tôi nghe đi!
- Bình thường lắm, chẳng có gì đáng kể đâu.
-> Câu rút gọn

Tác dụng

Bộc lộ
cảm
xúc

Chỉ sự tồn Xác định
tại của sự thời gian, Gọi đáp
vật,
nơi chốn
hiện tượng

Câu đặc biệt
Một đêm mùa xuân. Trên
dòng sông êm ả, cái đò cũ
của bác tài Phán từ từ trôi.

X

(Nguyên Hồng)

Đoàn người nhốn nháo
lên. Tiếng reo. Tiếng vỗ
tay.
(Nam Cao)

“Trời ơi!”, cô giáo tái mặt
và nước mắt giàn giụa.

X
X

(Khánh Hoài)

An gào lên :

X

Câu rút gọn

Câu đặc biệt

Giống Có cấu tạo gồm một từ hoặc một cụm từ;
nhau ngắn gọn, truyền tải thông tin nhanh

Khác
nhau

- Được cấu tạo
theo mô hình CN –
VN
- Dựa vào hoàn
cảnh sử dụng để
xác định thành
phần bị rút gọn và
có thể khôi phục
lại thành phần đó.

- Không được cấu
tạo theo mô hình
CN – VN
- Tồn tại độc lập và
không khôi phục
được CN – VN

TRONG CUỘC SỐNG, THƯỜNG SỬ DỤNG
CÂU ĐẶC BIỆT VÀ CÂU RÚT GỌN VÌ NÓ
CÓ TÁC DỤNG:
Ví dụ: - Trộm! Trộm! Làng nước ơi !
- Cướp...! Cướp.... !Bà con ơi !
- Nhanh lên! Nhanh lên!
-> Truyền tải thông tin nhanh, gây sự chú ý.

2. Thực hành tiếng việt.

Bài tập 1: Chỉ ra câu rút gọn, cho biết tác dụng và
khôi phục lại thành phần bị rút gọn.

Khiết: - (cởi áo) Phải nhanh lên mới được.
Cậu giúp tôi một tay. Cái áo rộng quá…Chị
đưa tôi cái khan quàng… và cái mũ trùm
đầu… Thôi, thế là được rồi… Chị trông có
giống không?
Lý: - Giống đấy…
->Tránh lập lại từ ngữ xuất hiện trước đó, nhịp
độ đối thoại nhanh hơn

Bài tập 2: Xác định câu đặc biệt và nêu tác dụng.
a. Ôi, chúa ơi! Tôi thật là một lão ngốc mù quáng!
-> Bộc lộ cảm xúc
Câu đơn
b. Có tiếng gì trong cái hòm này…như tiếng thở ấy
ấy…
Eo ơi! -> Chỉ sự tồn tại của sự vật, hiện tượng…
Eo ơi!
Câu
ghép
->Bộc lộ cảm xúc.
c. TôiA!sẽAnh
là người
tôi đáp
sẽ được lấy người tôi
Khiếtthừa
ơi! kế,Gọi
yêu! A! Anh Khiết ơi!
Bộc lộ cảm xúc

Quê hương! Hai tiếng thân thương. Quê tôi thật
đẹp. Thật êm ả. Tôi yêu quê tha thiết như tình yêu
của đứa con dành cho người mẹ. Ôi, quê hương. Nơi
tôi sinh ra và lớn lên trong lời ru ngọt ngào như tiếng
QQqwdfvdfgfgh
sóng vỗ về đôi bờ sông
xanh. Nơi ấy đã ghi dấu biết
bao kỉ niệm êm đềm của tuổi thơ. Bởi thế, dù đi đâu,
tâm hồn tôi vẫn luôn hướng về quê hương.