KIỂM TRA BÀI CŨ
Thế nào là hiện tượng khúc xạ ánh sáng? Phát
biểu định luật khúc xạ ánh sáng.

1

Khi ánh sáng truyền từ không khí sang nước
hoặc thủy tinh thì xuất hiện hiện tượng khúc xạ
ánh sáng tại mặt phân cách giữa hai môi trường.
Nếu ánh sáng truyền từ nước hoặc thủy tinh sang
không khí thì có phải lúc nào ta cũng thấy tia
khúc xạ hay không?

BÀI 6: PHẢN XẠ TOÀN PHẦN

3

I. Hiện tượng phản xạ toàn phần
1. Thí nghiệm

4

THÍ NGHIỆM

Chuẩn Bị

Bảng thí nghiệm có gắn tấm nhựa in vòng tròn chia độ

Bản bán trụ bằng thủy tinh

Đèn 12 V – 21 W có khe cài bản chắn sáng

Nguồn điện (biến áp nguồn)

Hiện Tượng Phản Xạ Toàn Phần

THÍ NGHIỆM

Tiến Hành

Bước 1: Bố trí thí nghiệm như hình
Bước 2: Chiếu tia sáng truyền từ bản bán trụ ra không khí (đi qua
tâm I)

Bước 3: Tăng dần giá trị góc tới i

Quan sát đường đi của tia sáng và ghi lại các giá trị góc
tới

7

1. Thí nghiệm
c. Kết quả thí nghiệm
Góc tới
nhỏ

Chùm tia khúc xạ
- Lệch xa pháp tuyến.
- Rất sáng.
Tăng
- Tia sáng mờ đi và tiến về
gần mặt phân cách hai môi
trường.
Có giá trị -Gần như sát mặt phân cách.
đặc biệt ith= - Rất mờ.
420

Chùm tia phản xạ
- Rất mờ.

Lớn hơn igh - Không còn.

- Rất sáng.

- Sáng dần lên.

- Rất sáng.

8

Câu 1 : Tiến hành thí nghiệm và thực hiện các yêu cầu sau:
a) So sánh chiết suất của môi trường chứa tia tới và môi trường
chứa tia khúc xạ.
b) Dưới góc tới i bằng bao nhiêu thì ta bắt đầu không quan sát
thấy tia khúc xạ?
c) Nếu tiếp tục tăng góc tới i thì tia sáng truyền đi như thế nào?

9

Trả lời:
a) Chiết suất của môi trường chứa tia tới lớn hơn môi trường
chứa tia khúc xạ.
0
b) Góc tới i = 42  thì ta bắt đầu không quan sát thấy tia khúc
xạ.
c) Nếu tiếp tục tăng góc tới i thì tia sáng bị phản xạ hoàn toàn
trở lại môi trường cũ tại mặt phân cách giữa bản bán trụ và
10

1. Thí nghiệm
2. Kết luận
Khi ánh sáng truyền từ môi trường có chiết suất lớn sang môi trường
có chiết suất nhỏ hơn với góc tới i > igh thì chỉ có tia phản xạ, không
còn tia khúc xạ. Hiện tượng này gọi là hiện tượng phản xạ toàn phần

11

12

II. ĐIỀU KIỆN XẢY RA PHẢN XẠ TOÀN PHẦN

Hiện tượng phản xạ toàn phần không phải lúc
nào cũng có thể xảy ra. Vậy để xảy ra phản
xạ toàn phần cần những điều kiện gì?

13

Điều Kiện Xảy Ra Phản Xạ Toàn Phần

Ánh sáng truyền từ môi trường có chiết suất n1 lớn sang môi
trường có chiết suất n2 nhỏ hơn: n1 > n2

Điều Kiện Xảy Ra Phản Xạ Toàn Phần

Cho ba môi trường: nước, thuỷ tinh, không khí. Cho biết
trong trường hợp nào sau đây, dưới góc tới i thích hợp thì
có thể xảy ra hiện tượng phản xạ toàn phần:
- Ánh sáng truyền tư nước sang không khí.
- Ánh sáng truyền từ không khí sang thuỷ tinh.

Điều Kiện Xảy Ra Phản Xạ Toàn Phần

Một trong những điều kiện xảy ra hiện tượng phản xạ toàn
phần là: ánh sáng truyền từ môi trường có chiết suất lớn
sang môi trường có chiết suất nhỏ hơn
Trường hợp xảy ra phản xạ toàn phần:
- Ánh sáng truyền từ nước sang không khí.

Luyện tập 1: Trả lời câu hỏi ở phần Mở đầu bài học.
Luyện tập 2 : Dựa vào các số liệu về chiết suất ở Bảng 4.2, hãy tính góc
tới hạn nếu ánh sáng truyền từ nước sang không khí và thực hiện thí
nghiệm để kiểm tra ứng với góc tới hạn đó có xảy ra hiện tượng phản xạ

Luyện tập 1: Trả lời câu hỏi ở phần Mở đầu bài học.
toàn phần hay không.

Trả lời:
Nếu ánh sáng truyền từ nước hoặc thủy tinh sang không khí thì
không phải lúc nào ta cũng thấy tia khúc xạ.
+ Ta thấy tia khúc xạ khi xảy ra hiện tượng khúc xạ ánh sáng với
góc tới i < ith.

17

Luyện tập 2- Góc tới hạn khi ánh sáng truyền từ nước sang không
khí

n2
1,000293

0,75
n1
1,333

Sinith =

18

Vận dụng trang 27 KHTN 9: Một lăng kính thủy tinh có tiết diện
là tam giác vuông cân được đặt trong không khí. Cho biết góc tới
0
hạn khi ánh sáng truyền từ thủy tinh sang không khí là 42 . Chiếu
các tia sáng đến lăng kính như hình bên. Hãy tiếp tục vẽ đường đi
của tia sáng.

19

20

III.
Ứng Dụng Hiện Tượng
Phản Xạ Toàn Phần

Hiện tượng ảo ảnh trên đường nhựa

Hiện tượng ảo ảnh trên đường nhựa

Hiện tượng ảo ảnh trên sa mạc

Trong điều kiện sa mạc hay đường nhựa nóng, không khí tại gần mặt đất

có nhiệt độ cao hơn không khí trên cao, dẫn đến chiết suất không khí tăng theo
độ cao. Trong điều kiện này, các tia sáng từ bầu trời xanh có thể được phản
xạ toàn phần đến mắt người quan sát

CÁP QUANG

Dùng để truyền tín hiệu ánh sáng, ứng dụng
trong thông tin liên lạc, y học,...
Gồm một bó sợi quang. Mỗi sợi quang có lõi làm bằng Ihuỷ linh hoặc chất dẻo
Irong suốt được bao quanh bằng lớp vò có chiết suất nhỏ hơn phần lõi

Khi ánh sáng đi vào sợi quang thì xảy ra hiện tượng phản xạ loàn phần, hiện tượng
này được lặp lại nhiều lần liên tiếp trên thành sợi khiến ánh sáng dược dẫn truỵển
bên trong sợi quang.

CÁP QUANG

Xét tia tới SI đến điểm I trên tiết diện MN của sợi quang
Tia này bị khúc xạ khi đi vào sợi quang (II1)
II1 tới mặt tiếp xúc giữa lõi và lớp vỏ bị phản xạ toàn phần
Hiện tượng phản xạ như vậy được lặp lại nhiều lần liên tiếp tại các điểm I2

Hoạt động của cáp quang

CỦNG CỐ

29

LUYỆN TẬP
Câu 1: Điều kiện xảy ra hiện tượng phản xạ toàn phần là:
A. Ánh sáng có chiều từ môi trường có chiết quang hơn sang môi trường
có chiết quang kém và góc tới nhỏ hơn góc giới hạn phản xạ toàn phần.
B. Ánh sáng có chiều từ môi trường chiết quang hơn sang môi trường
chiết quang kém và góc tới lớn hơn hoặc bằng góc giới hạn phản xạ toàn
C. Ánh sáng có chiều từ môi trường chiết quang kém sang môi trường
phần.
chiết quang lớn hơn và góc tới lớn hơn hoặc bằng góc giới hạn phản xạ
D.
sáng có chiều từ môi trường chiết quang kém sang môi trường
toànÁnh
phần.
chiết quang hơn và góc tới nhỏ hơn hoặc bằng góc giới hạn phản xạ toàn
30

LUYỆN TẬP
Câu 2: Một tia sáng đi từ nước đến mặt cách với không khí. Biết
chiết suất của nước là 4/3, chiết suất của không khí là 1. Góc giới
hạn của tia sáng phản xạ toàn phần khi đó là bao nhiêu?
Giải:

Áp dụng công thức tính góc giới hạn phản xạ toàn phần ta có:

31

Nhiệm vụ về nhà:
- Học lí thuyết.
- Làm các bài tập trong Sách giáo
khoa, SBT.

32