Hòa nhịp cảm xúc

Một chuyến đi quay về bên trong để nhận
diện cảm xúc chân thật của mỗi người

- Nỗi đau có thể đến từ đâu trong
cuộc sống?
- Em nghĩ thế nào về cách mọi
người thường đối diện với nỗi
đau?

Bài 5:
Đối diện với nỗi đau
Nỗi đau là một phần của cuộc sống,
chúng ta có thể học cách sống với nó và
hướng tới hạnh phúc.
Ca-ren Xan-man-xon (Karen Salmansohn)

Giới thiệu bài học

. Chủ đề

Đối diện với nỗi đau
Nhận thức được tính chất phức tạp của cuộc sống
với những tình huống khó khăn mà con người có thể
phải chịu đựng và cách ứng xử của con người khi
đối mặt với những tình huống đó. Qua các tác phẩm
chứa đựng cái bi, bài học này giúp học sinh cảm
nhận được hành trình nhọc nhằn mà cao quý của
cuộc sống con người.

. Thể loại

“Rô-mê-ô (Romeo)
và Giu-li-ét (Juliet)
(trích),
Uy-li-am
Sếch-xpia (William
Shakespeare)
 Bi kịch

Lơ Xít (Le Cid)
(trích),
Coóc-nây
(Corneille)

Bí ẩn của làn nước,
Bảo Ninh
 Truyện ngắn

 Bi kịch

Tri thức ngữ văn
Bi kịch

kịch

Hài kịch

Bi kịch

Chính Kịch

Báo cáo sản phẩm

Tôi là “Bi kịch”
Nhiệm vụ: Đóng vai là thể loại “Bi
kịch”, giới thiệu về bản thân : Khái
niệm, các đặc trưng của thể loại:
xung đột, hành động, đề tài, cốt
truyện, nhân vật và lời thoại trong bi
kịch.

1. Khái niệm

Bi kịch là một thể loại của kịch, thể hiện xung
đột không thể giải quyết giữa khát vọng cao đẹp
của con người với khả năng, tình thế thực hiện.

2. Đặc trưng của bi kịch
a. Xung đột
- Nảy sinh do mâu thuẫn giữa
cái thiện với cái ác, cái cao cả
với cái thấp hèn, cái mới với
cái cũ, cái tiến bộ với cái phản
tiến bộ, giữa các mặt khác
nhau của tính cách, giữa
mong muốn chủ quan và điều
kiện khách quan, giữa các giá
trị khác nhau của đời sống,…

- Các xung đột tạo nên bởi hành
động có ý thức của nhân vật
trong việc thực hiện cái tất yếu
mà nó tự thấy trước là không
tránh khỏi bị tai họa.

Xung đột trong “Hamlet” của William
Shakespeare là xung đột giữa ý chí, nghị lực
và khát vọng trả thù của Ham-lét với
những thế lực đen tối, bạo tàn trong cung
đình cũng như ngoài xã hội.

2. Đặc trưng của bi kịch
b. Hành động
- Qua hành động, nhân
vật bộc lộ tính cách,
phẩm chất của mình.

- Hành động của nhân vật
bi kịch thường khác
thường, vượt quá khả năng
của con người, gây ấn
tượng mạnh.

2. Đặc trưng của bi kịch
c. Đề tài, cốt truyện
- Đề tài thường mượn từ
lịch sử hay huyền thoại, đề
cập những vấn đề lớn, có
tính vĩnh cửu của cuộc
sống con người.

- Cốt truyện biểu thị chuỗi hành động tuân
theo quy tắc nhân quả, dẫn tới kết cục bi
thảm của nhân vật chính. Kết thúc bi thảm
của nhân vật có ý nghĩa thức tỉnh, dự báo về
một cái gì tốt đẹp hơn sẽ nảy sinh trong
cuộc sống và trong mỗi con người.

Mô hình cấu trúc cốt truyện thường trải qua các giai đoạn:
Giới thiệu/ thắt nút – phát triển – cao trào – đột biến – mở nút

2. Đặc trưng của bi kịch
d. Nhân vật
Có sức mạnh lớn lao, phẩm chất cao cả, mang
trong mình những lí tưởng, khát vọng đẹp đẽ,…
nhưng phải đối mặt với số phận nghiệt ngã,
những quyết định khó khăn, sự không thuận lợi
của hoàn cảnh,…
e. Lời thoại
Thường thể hiện sự căng thẳng, những giằng xé
nội tâm, có tính hùng biện, triết lí, hoặc có tính
chất mĩ lệ, trau chuốt,…

Tình yêu là đề tài phổ biến trong văn học, nghệ
thuật.
Hãy chia sẻ suy nghĩ của em về một tác phẩm viết
về đề tài này.

Bài 5:
Đối diện với nỗi đau

Tiết 55,56
Rô-mê-ô và Giu-li-ét
Trích, Uy-li-am Sếch-xpia

I.
Đọc văn bản

1. Đọc – chú thích
. Đọc
- Đọc phân vai
- Lưu ý nội dung của các thẻ chiến lược đọc chú ý, suy
luận,..

1. Đọc – chú thích
. Chú thích

2. Tác giả, tác phẩm
a. Tác giả (sgk trang 120)

Uy-li-am Sếch-xpia
(1564-1616)

- Là nhà viết kịch kiệt xuất ở Anh thời đại
Phục Hưng.
- Sáng tác của ông thấm đẫm tình yêu và
lòng tin đối với con người. - Nội dung sáng
tác đa dạng, tư tưởng lớn lao, hình tượng sắc
nét, ngôn ngữ điêu luyện.
- Được coi là “nhà pháp sư” của ngôn ngữ
Anh.
- Sáng tác gần 40 vở kịch thuộc nhiều thể
loại, nổi bật nhất là bi kịch.

b. Tác phẩm

* Tác phẩm: “Rô-mê ô và Giu-li-ét”
khoảng
1594-1595

Thời điểm
sáng tác

Dung
lượng

Thể loại
Bi kịch

Nội
dung

5 hồi
ca ngợi tình yêu trong sáng,
chân thành, thủy chung,
dám vượt lên hận thù để
giành lấy quyền tự do và
hưởng hạnh phúc.

Tóm tắt

Hai dòng họ
có mối thâm
thù

Hai dòng họ
xóa bỏ hận thù

Gia đình Ca-piu-lét
tổ chức đêm hội
hóa trang

Rô-mê-ô gặp Giu-li-ét
bày tỏ tình yêu và làm
phép cưới bí mật

Rô-mê-ô uống thuốc
độc, Giu-li-ét tự sát

Rô-mê-ô bị đi đày,
Giu-li-ét bị ép cưới Parít

*Đoạn trích: “Rô-mê ô và Giu-li-ét”
Vị trí

Thuộc Hồi thứ hai, Cảnh II:
Vườn nhà Ca-piu-lét

Sự việc
chính
Rô-mê-ô vượt tường nhảy vào
vườn nhà Ca-piu-lét. Rô-mê-ô
và Giu-li-ét cùng thổ lộ tình yêu
say đắm

II.
Khám phá văn bản

Trạm yêu thương
Hành trình tình yêu của Rô-mê-ô
và Giu-li-ét
Trạm 3:
Tìm hiểu về xung đột kịch

Trạm 1:
Tìm hiểu về cốt truyện kịch

Trạm 2:
Tìm hiểu về lời thoại kịch

1.
Cốt truyện kịch

a. Tình thế của cuộc gặp gỡ giữa Rô-mê-ô và Giu-li-ét
Địa điểm: vườn
nhà họ Ca-piu-let
Dòng họ Ca-piu-let

Bày tỏ tình yêu

 Tình thế éo le

Dòng họ Môn-ta-ghiu

Biết rõ mối thâm thù
giữa hai dòng họ
nhưng vẫn vượt tường
để gặp người mình
yêu

b. Sự vận động của cốt truyện kịch
Sự kiện Rô-mê-ô gặp Giu-li-ét
trong vườn nhà Ca-piu-lét, hai
người bày tỏ tình yêu mặc dù biết
hai gia đình có mối thâm thù.

Sự kiện bí mật làm lễ
thành hôn

 Cốt
truyện
vận động
theo
nguyên
tắc nhân
quả

Sự kiện Giu-li-ét chấp nhận
Sự kiện Rô-mê-ô bí mật trở về,
uống thuốc gủ giả chết để
tưởng Giu-li-ét chết thật nên tự
cưỡng lại sự sắp đặt hôn nhân
sát, Giu-li-ét tự sát khi thấy
của gia đình và chờ đợi RôRô-mê-ô chết.
mê-ô trở về
 Sự kiện trong đoạn trích có vị trí, vai trò quan trọng đối với toàn bộ vở
kịch, là sự kiện “thắt nút”, có liên hệ nhân quả với chuỗi hành động tiếp
theo của hai nhân vật và kết cục của vở kịch.

2.
Lời thoại kịch

Đoạn độc thoại của Rô-mê-ô đầu đoạn trích khi xuất hiện trên cửa sổ.
Ấy nhè nhẹ chứ nào! Ánh sáng nào vừa lóe trên cửa sổ
kia? Đó, phương đông đó, và nàng Giu-li-ét là mặt trời. Vừng
đông đẹp tươi ơi, hãy hiện ra đi, hãy giết chết ả Hằng Nga đố
kị, héo hon và nhợt nhạt vì đau buồn khi thấy kẻ hầu của ả lại
đẹp hơn ả. Ả ghen với em thế thì em theo ả làm gì? Bộ cánh
đồng cốt của ả xanh xao nhợt nhạt, chỉ hợp với những đồ ngu
xuẩn, em hãy vứt nó đi…Ôi người mà ta sùng kính, người mà ta
yêu đương! Ôi, giá nàng biết nhỉ!...Nàng đang nói…Không,
nàng im lặng…Gì kia? Đôi mắt nàng như lên tiếng, và ta nóng
lòng muốn đáp lại ánh mắt nàng…Ta liều quá, nàng có nói với
ta đâu. Nguyên là hai ngôi sao đẹp nhất bầu trời có việc phải đi
vắng, đã tha thiết nhờ mắt nàng lấp lánh chờ đến lúc sao về….

Đoạn độc thoại của Rô-mê-ô đầu đoạn trích khi xuất hiện trên cửa sổ.
+ Hình dung được vẻ kiều diễm của nàng Giu-li-ét.
+ Thể hiện tâm trạng: nỗi ngây ngất, đắm say của chàng khi nhìn
thấy Giu-li-ét xuất hiện trên cửa sổ

Đoạn độc thoại của của Giu-li-ét
 Thể hiện tình yêu cháy bỏng, ý thức vượt lên mối
thù dòng họ của cô gái trẻ.

Đoạn đối thoại (Đúng là từ miệng nàng nói ra…
liều mình vì báu vật) của hai nhân vật.
 Lòng quyết tâm đến với tình yêu, sẵn
sàng từ bỏ dòng họ vì tình yêu.
 Đoạn trích sử dụng hai hình thức
thoại: độc thoại và đối thoại

Nhận xét:
- Lối nói hoa mĩ, giàu hình ảnh, nhiều
thán từ, nhiều so sánh ví von.
- Liên tưởng những cách bày tỏ tình
cảm trong thực tế đời sống và phim ảnh.
 Sự điêu luyện trong nghệ thuật sử
dụng ngôn từ của Sếch-xpia (qua bản
dịch)
 Tính chất mĩ lệ, kiểu cách của ngôn
từ bi kịch.

3.
Xung đột kịch

- Xung đột giữa hai gia tộc: Môn-ta-ghiu và Ca-piu-lét
NHỮNG
XUNG
ĐỘT
TRONG
TOÀN
BỘ
VỞ
KỊCH

- Xung đột giữa tình yêu và hoàn cảnh.
- Xung đột lễ giáo phong kiến và quyền tự do yêu
đương
 Khó dung hòa, không thể giải quyết một cách êm
đẹp.

- Kết thúc bằng cái chết của đôi uyên ương
KẾT
CỤC
CỦA
VỞ
KỊCH

+ Khẳng định một chân lí cao đẹp: không gì có thể ngăn cản
được tình yêu.
+ Hai dòng họ tỉnh ngộ và đi đến hòa giải.
+ Khích lệ con người tin tưởng vào sức mạnh
của tình yêu, khẳng định cuộc sống không nên
hận thù.

III.
Tổng kết

1. Nghệ thuật
- Đoạn trích cho thấy đặc
điểm lời thoại của kịch, có
tính chất mĩ lệ, trau chuốt.
- Cốt truyện vận động theo
nguyên tắc nhân quả…

2. Nội dung
Đoạn trích thể hiện tình yêu
say đắm, mãnh liệt của Rômê-ô và Giu-li-ét trong hoàn
cảnh hai dòng họ có mối
thâm thù. Tình yêu của họ dù
kết thúc bi thảm nhưng đã
hóa giải được hận thù.

IV.
LUYỆN TẬP

Viết kết nối với đọc
Dựa vào xung đột mà Sếch-xpia đề cập trong vở “Rô-mê-ô và Giuli-ét” và thực tiễn cuộc sống, hãy viết đoạn văn (khoảng 7 – 9 câu)
trình bày suy nghĩ của em về khát vọng tình yêu của con người.

Gợi ý:
- Tìm ý bằng cách trả lời các câu hỏi: Em quan niệm như thế nào là tình yêu?
Yêu và được yêu có phải là khát vọng chính đáng của con người không? Em biết
những câu chuyện nào về việc con người vượt qua những trở ngại trong tình
yêu? Cuộc sống sẽ ra sao nếu không có tình yêu?
- Lưu ý: lựa chọn hình thức tổ chức đoạn văn (diễn dịch, quy nạp, song song,
phối hợp) và đảm bảo liên kết các câu trong đoạn.

Tìm một tác phẩm nghệ thuật hiện đại
(văn học, hội họa, âm nhạc, điện ảnh,
…) lấy đề tài từ câu chuyện tình yêu
của Rô-mê-ô và Giu-li-ét. Nêu một
điểm tương đồng giữa tác phẩm đó
với vở kịch Rô-mê-ô và Giu-li-ét của
Uy-li-am Sếch-xpia.