PHÒNG GD&ĐT PHÚC THỌ - TRƯỜNG THCS LIÊN HIỆP
GD & ĐT

Giáo viên: Phan Thị Đông
Ngữ văn lớp 8a4
GD & ĐT
www.themegallery.com
Pác Bó
(Hà Quảng – Cao Bằng)
TỨC CẢNH PÁC BÓ
Tiết 85:
(Hồ Chí Minh)
TIẾT 85: TỨC CẢNH PÁC BÓ
I. ĐỌC HIỂU CHÚ THÍCH VĂN BẢN:
1. Tác giả:
Hồ Chí Minh
2. Tác Phẩm:
- Hoàn cảnh:
Sáng tác vào tháng 2- 1941
tại hang Pác Bó , tỉnh Cao Bằng
- Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt
- Bố cục:
4 phần( Khai, thừa, chuyển, hợp)
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN:
Hồ Chí Minh
Tháng 6- 1940 tình hình thế giới có nhiều biến động. Thực dân Pháp
đầu hàng phát xít Đức, Bác đang hoạt động bí mật tại Vân Nam-Trung Quốc.
Tháng 2- 1941, Bác trở về nước và chọn Pác Bó làm căn cứ để trực
tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng giải phóng dân tộc.
Chủ tịch Hồ Chí Minh (tên lúc nhỏ là Nguyễn Sinh Cung, tên đi học là Nguyễn Tất Thành, trong nhiều năm hoạt động cách mạng trước đây lấy tên là Nguyễn Ái Quốc), sinh ngày 19/5/1890 ở làng Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An; mất ngày 02/9/1969 tại Hà Nội.
Bác sinh ra trong một gia đình nhà nho yêu nước, lớn lên ở một địa phương có truyền thống anh dũng chống giặc ngoại xâm.
Tháng 6/1911,Bác đã rời Tổ quốc đi sang phương Tây để tìm con đường giải phóng dân tộc lên con tàu Amiran Latusơ Tơrêvin với cái tên là Văn Ba rời cảng Nhà Rồng đến Pháp.
Năm 1919, lấy tên là Nguyễn Ái Quốc, thay mặt những người Việt Nam yêu nước tại Pháp, đã gửi tới Hội nghị Vécxây (Versailles) bản yêu sách đòi quyền tự do cho nhân dân Việt Nam và cũng là quyền tự do cho nhân dân các nước thuộc địa.
Ngày 28/1/1941, Nguyễn Ái Quốc trở về nước sau hơn 30 năm xa Tổ quốc. Tháng 5/1941, Nguyễn Ái Quốc triệu tập Hội nghị lần thứ VIII Ban Chấp hành Trung ương Đảng, quyết định đường lối cứu nước trong thời kỳ mới, thành lập Việt Nam độc lập đồng minh (Việt Minh), tổ chức xây dựng lực lượng vũ trang giải phóng, xây dựng căn cứ địa cách mạng.
Tháng 8/1942, lấy tên là Hồ Chí Minh, Người đại diện cho Mặt trận Việt Minh và Phân hội Việt Nam thuộc Hiệp hội Quốc tế chống xâm lược sang Trung Quốc tìm sự liên minh quốc tế, cùng phối hợp hành động chống phát xít trên chiến trường Thái Bình Dương.
. Tháng 8/1945, Hồ Chí Minh cùng Trung ương Đảng lãnh đạo nhân dân khởi nghĩa giành chính quyền thắng lợi.
. Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình (Hà Nội), Hồ Chí Minh đọc “Tuyên ngôn độc lập”, tuyên bố thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và ra mắt Chính phủ lâm thời do Người làm Chủ tịch kiêm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao.
Ngày 2/9/1969, Người từ trần, hưởng thọ 79 tuổi. Cuộc đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh là một cuộc đời trong sáng cao đẹp của một người cộng sản vĩ đại, một anh hùng dân tộc kiệt xuất, một chiến sĩ quốc tế lỗi lạc, đã đấu tranh không mệt mỏi và hiến dâng cả đời mình vì Tổ quốc, vì nhân dân, vì lý tưởng cộng sản chủ nghĩa, vì độc lập, tự do của các dân tộc, vì hòa bình và công lý trên thế giới.
TỨC CẢNH PÁC BÓ
(Hồ Chí Minh)
* Đọc – Tìm hiểu từ khó
- Dịch sử Đảng:
- Chông chênh:
TỨC CẢNH PÁC BÓ
Sáng ra bờ suối, tối vào hang,
Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng.
Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng,
Cuộc đời cách mạng thật là sang.
TỨC CẢNH PÁC BÓ
(Hồ Chí Minh)
* Đọc – Tìm hiểu từ khó
* Đọc – Tìm hiểu chi tiết.
Sáng ra bờ suối, tối vào hang,
Sử dụng phép đối, nhịp thơ 4/3.
+ Đối về thời gian: Sáng > < Tối
+ Đối về không gian: Suối > < Hang
+ Đối về hoạt động: Ra > <  Vào
a. Câu khai:
Nơi ở và nơi làm việc của Bác
tại Pắc Bó.
- Diễn tả hoạt động đều đặn, nhịp nhàng của con người.
- Ra suối để làm việc, vào hang để
nghỉ ngơi, sinh hoạt sau một ngày
làm việc.
Cuộc sống của Bác ở hang Pắc Bó tạm bợ, đơn sơ, khó khăn, bí mật nhưng vẫn qui củ, nề nếp.
- Tâm trạng thoải mái thích thú
và hài lòng...
Được sống hoà mình với thiên
nhiên.


TỨC CẢNH PÁC BÓ
Hồ Chí Minh
* Đọc – Tìm hiểu từ khó
* Đọc – Tìm hiểu chi tiết.
a. Câu khai:
Cuộc sống của Bác ở hang Pắc Bó tạm bợ, đơn sơ, khó khăn, bí mật nhưng vẫn qui củ, nề nếp.
b. Câu thừa:
- Chuyện ăn uống, sinh hoạt:
- Ăn uống đạm bạc, kham khổ.
Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng.
Bài tập: Câu thơ này có thể hiểu theo hai cách:
Cách 1: Cháo bẹ, rau măng” lúc nào cũng có, cũng sẵn, không thiếu.
Cách 2. Tuy hoàn cảnh vật chất thiếu thốn, gian khổ nhưng tinh thần cách mạng luôn sẵn sàng.
Theo em cách hiểu nào sẽ phù hợp hơn với tính cách của Bác và tinh thần của bài thơ?
TỨC CẢNH PÁC BÓ
(Hồ Chí Minh)
* Đọc – Tìm hiểu từ khó
* Đọc – Tìm hiểu chi tiết.
a. Câu khai:
Cuộc sống của Bác ở hang Pắc Bó tạm bợ, đơn sơ, khó khăn, bí mật nhưng vẫn qui củ, nề nếp.
b. Câu thừa:
- Chuyện ăn uống, sinh hoạt:
- Ăn uống đạm bạc, kham khổ.
Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng.
Bài tập: Câu thơ này có thể hiểu theo hai cách:
Cách 1: Cháo bẹ, rau măng” lúc nào cũng có, cũng sẵn, không thiếu.
Cách 2. Tuy hoàn cảnh vật chất thiếu thốn, gian khổ nhưng tinh thần cách mạng luôn sẵn sàng.
.
Cách 1: Vừa là hiện thực vừa thấy thấp thoáng nụ cười của Bác
Cách 2: Có phần cứng nhắc lên gân, không phù hợp với tinh thần của Bác.
TỨC CẢNH PÁC BÓ
(Hồ Chí Minh)
* Đọc – Tìm hiểu từ khó
* Đọc – Tìm hiểu chi tiết.
a. Câu khai:
Cuộc sống của Bác ở hang Pắc Bó tạm bợ, đơn sơ, khó khăn, bí mật nhưng vẫn qui củ, nề nếp.
b. Câu thừa:
- Chuyện ăn uống, sinh hoạt:
Ăn uống đạm bạc, kham khổ.
Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng
- Tinh thần lạc quan, phong thái ung dung tự chủ vượt lên trên hoàn cảnh.
- Vui bởi vì được sống hòa hợp với thiên nhiên, làm công việc cách mạng.
TỨC CẢNH PÁC BÓ
(Hồ Chí Minh)
* Đọc – Tìm hiểu từ khó
* Đọc – Tìm hiểu chi tiết.
a. Câu khai:
Cuộc sống của Bác ở hang Pắc Bó tạm bợ, đơn sơ, khó khăn, bí mật nhưng vẫn qui củ, nề nếp.
b. Câu thừa:
- Ăn uống đạm bạc, kham khổ.
- Tinh thần lạc quan, phong thái ung dung tự chủ vượt lên trên hoàn cảnh.
TỨC CẢNH PÁC BÓ
(Hồ Chí Minh)
Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng
Sử dụng phép đối, từ láy gợi hình
Tinh thần hăng say, tư thế ung dung tự chủ hòa hợp với thiên nhiên.
- Tầm vóc lớn lao, Người luôn làm chủ
cuộc sống trong mọi hoàn cảnh, toàn
tâm toàn ý lo cho cách mạng.
* Đọc – Tìm hiểu chi tiết.
* Đọc – Tìm hiểu từ khó.
a. Câu khai:
b. Câu thừa:
c. Câu chuyển:
><
thanh bằng
thanh trắc
TỨC CẢNH PÁC BÓ
(Hồ Chí Minh)
* Đọc – Tìm hiểu từ khó
* Đọc – Tìm hiểu chi tiết.
a. Câu khai:
Cuộc sống của Bác ở hang Pắc Bó tạm bợ, đơn sơ, khó khăn, bí mật nhưng vẫn qui củ, nề nếp.
b. Câu thừa:
- Ăn uống đạm bạc, kham khổ;
Vui với vì được sống hòa hợp với
thiên nhiên, làm công việc cách mạng.
c. Câu chuyển
d. Câu hợp:
Cuộc đời cách mạng thật là sang
A. Sang vì niềm vui to lớn được sống giữa thiên nhiên, giữa lòng đất nước dấu yêu.
B. Sang vì Bác được làm cách mạng, tin tưởng vào tương lai tươi sáng của đất nước
C. Sang vì Bác luôn có tinh thần lạc quan trong cuộc sống cách mạng đầy gian khổ
D. Cả 3 ý trên.
Theo em vì sao Bác thấy cuộc đời cách mạng của mình “thật là sang”?
- Tầm vóc lớn lao, Người luôn làm chủ cuộc sống trong mọi hoàn cảnh, toàn tâm toàn ý lo cho cách mạng.
TỨC CẢNH PÁC BÓ
(Hồ Chí Minh)
* Đọc – Tìm hiểu từ khó
* Đọc – Tìm hiểu chi tiết.
a. Câu khai:
Cuộc sống của Bác ở hang Pắc Bó tạm bợ, đơn sơ, khó khăn, bí mật nhưng vẫn qui củ, nề nếp.
b. Câu thừa:
- Ăn uống đạm bạc, kham khổ;
c. Câu chuyển
- Tinh thần lạc quan, phong thái ung dung tự chủ vượt lên trên hoàn cảnh.
- Tầm vóc lớn lao, Người luôn làm chủ cuộc sống trong mọi hoàn cảnh, toàn tâm toàn ý lo cho cách mạng.
Có ý kiến cho rằng: Từ " sang" là nhãn tự đã kết tinh, bật sáng ý nghĩa tư tưởng của toàn bài. Em hãy chứng minh?
- Từ sang là sự sang trọng giầu có về mặt tinh thần, lạc quan vui với cảnh nghèo, hoà hợp với thiên nhiên, ham làm việc và tự hào về công việc của mình.
- Từ "sang’’ góp phần tạo nên giọng điệu dí dỏm, hóm hỉnh, ngạo nghễ.
- Từ "sang’’ tạo kết thúc bất ngờ cho bài thơ khẳng định cuộc đời cách mạng gian khổ nhưng thật đẹp.
=> Đó chính là nhãn tự của bài thơ.

d. Câu hợp:
- Cuộc đời cách mạng gian khổ nhưng thật đẹp
Bài tập:
Bài thơ Tức cảnh Pác Bó có sự kết hợp hài hòa giữa cổ điển và hiện đại. Em hãy lựa chọn đáp án đúng vào từng cột cho hợp lí.
TỨC CẢNH PÁC BÓ
Tiết 81:
(Hồ Chí Minh)
* Đọc – Tìm hiểu từ khó
* Đọc – Tìm hiểu chi tiết.
a. Câu khai:
Cuộc sống của Bác ở hang Pắc Bó tạm bợ, đơn sơ, khó khăn, bí mật nhưng vẫn qui củ, nề nếp.
b. Câu thừa:
- Ăn uống đạm bạc, kham khổ;
c. Câu chuyển
- Tinh thần lạc quan, phong thái ung dung tự chủ vượt lên trên hoàn cảnh.
- Tầm vóc lớn lao, Người luôn làm chủ cuộc sống trong mọi hoàn cảnh, toàn tâm toàn ý lo cho cách mạng.
d. Câu hợp:
- Cuộc đời cách mạng gian khổ nhưng thật đẹp
TỨC CẢNH PÁC BÓ
SƠ ĐỒ TƯ DUY
TỨC CẢNH PÁC BÓ
(Hồ Chí Minh)
* Đọc – Tìm hiểu từ khó
* Đọc – Tìm hiểu chi tiết.
www.themegallery.com
www.themegallery.com
20 năm sau, khi cuộc kháng chiến chống Pháp (1946-1954) vừa kết thúc được mấy năm, Bác đã trở lại thăm chốn cũ, người xưa để đền đáp lại ân tình của chiến sỹ, đồng bào đã dành cho Cách mạng trong những năm đầy gian khổ, thiếu thốn, khó khăn. Về Trường Hà (Hà Quảng, Cao Bằng) lần này, Bác tức cảnh làm bài thơ "Thăm lại hang Pác Bó":

Hai mươi năm trước ở hang này
Đảng vạch con đường đánh Nhật Tây
Lãnh đạo toàn dân ta chiến đấu
Non sông gấm vóc có ngày nay.
S8
THĂM LẠI HANG PÁC BÓ
Hai mươi năm trước ở hang này
Đảng vạch con đường đánh Nhật Tây
Lãnh đạo toàn dân ta chiến đấu
Non sông gấm vóc có ngày nay.
(1961)
Hiện thực cuộc sống
Tinh thần
Điều kiện làm việc thiếu thốn
Bữa ăn đạm bạc
Chỗ ở tạm bợ
Hoà hợp với thiên nhiên
Ung dung, say mê làm cách mạng
Vui vẻ, yêu đời
Cuộc sống gian khổ nhưng Bác vẫn ung dung, lạc quan, nhiệt tình cách mạng.
TỨC CẢNH PÁC BÓ
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:
* Ha~y viờ?t mụ?t ba`i van nga?n tri`nh ba`y ca?m nhõ?n cu?a em sau khi ho?c xong ba`i tho?
*
*

Kính chúc các thầy cô giáo mạnh khoẻ
Các em chăm ngoan học giỏi!
www.themegallery.com
www.themegallery.com
www.themegallery.com
www.themegallery.com
www.themegallery.com