Bài tập 1: Trật tự các từ và cụm từ in đậm dưới đây thể hiện
mối quan hệ giữa những hoạt động và trạng thái mà chúng
biểu thị như thế nào?
a, Tinh thần yêu nước cũng như các thứ của quý. Có khi
được trưng bày trong tủ kính, trong bình pha lê, rõ ràng dễ
thấy. Nhưng cũng có khi cất giấu kín đáo trong rương, trong
hòm. Bổn phận của chúng ta là làm cho những của quý kín
đáo ấy đều được đưa ra trưng bày. Nghĩa là phải ra sức giải
thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tình thần
yêu nước của tất cả mọi người đều được thực hành vào
công việc yêu nước, công việc kháng chiến.
( Hồ Chí Minh, Tinh thần yêu nước của nhân dân ta)

Bài tập 1: a, ...giải thích, tuyên truyền, tổ chức,
lãnh đạo, làm cho tình thần yêu nước của tất cả mọi
người đều được thực hành vào công việc yêu nước,
công việc kháng chiến.
Các hoạt động trên được liệt kê theo thứ tự trước
sau: Mỗi việc được kể là một khâu trong công tác vận
động quần chúng, khâu này nối tiếp khâu kia:
- Đầu tiên là phải giải thích cho quần chúng hiểu,
- Sau đó tuyên truyền cho quần chúng hưởng ứng,
- Rồi tổ chức cho quần chúng làm, lãnh đạo để làm
cho đúng,
- Kết quả là làm cho tinh thần yêu nước của quần
chúng được thực hành vào công việc yêu nước,
công việc kháng chiến.

Bài tập 1: b, Gần đến ngày giỗ đầu thầy tôi, mẹ tôi
ở Thanh Hóa vẫn chưa về. Trong đó nghe đâu mẹ
tôi đi bán bóng đèn và những phiên chợ chính
còn bán cả vàng hương nữa.
Các hoạt động trên được liệt kê theo thứ
bậc (hoạt động chính-hoạt động phụ):
- Hoạt động chính diễn ra hằng ngày của
bà mẹ là đi bán bóng đèn; còn bán vàng hương chỉ
là việc làm thêm trong những phiên chợ chính.

Bài tập 2: Vì sao các cụm từ in đậm dưới đây được đặt ở
đầu câu?
a, Cùng lắm, nó có giở quẻ, hắn cũng chỉ đến đi ở tù. Ở tù
thì hắn coi là thường.
Cụm từ Ở tù được lặp lại ngay ở đầu câu thứ hai để liên kết
ý nghĩa giữa câu đó với câu trước được chặt chẽ hơn .
b,Nguyễn Tuân có một kho từ vựng hết sức phong phú mà
ông đã cần cù tích lũy. Vốn từ vựng ấy, trước Cách mạng
tháng Tám, ông thường dùng để chơi ngông với đời.
Cụm từ Vốn từ vựng ấy được lặp lại ở đầu câu hai để liên
kết ý nghĩa của câu ấy với câu thứ nhất thêm chặt chẽ.

Bài tập 3: Phân tích hiệu quả diễn đạt của trật tự từ
trong những câu in đậm dưới đây?
b,
a,
Rất đẹp hình anh lúc nắng chiều
Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,
Bóng dài lên đỉnh dốc cheo leo
Cỏ cây chen lá, đá chen hoa.
Lom khom dưới núi, tiều vài chú, Núi không đè nổi vai vươn tới
Lá ngụy trang reo với gió đèo...
Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.
(Tố Hữu,LênTâyBắc)
Nhớ nước đau lòng con quốc quốc,
Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.
Dừng chân đứng lại , trời, non, nước,
Một mảnh tình riêng, ta với ta.
( Bà Huyện Thanh Quan, Qua Đèo
Ngang)

Lom khom dưới núi, tiều vài chú,
Rất đẹp hình anh lúc nắng chiều
VN
TN
CN
VN
CN
TN
Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.
Bóng dài lên đỉnh dốc cheo leo
VN
TN
CN
Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc,
Núi không đè nổi vai vươn tới
VN
CN
Lá ngụy trang reo với gió đèo...
Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.
(Tố Hữu, Lên Tây Bắc)
VN
CN
( Bà Huyện Thanh Quan-Qua Đèo Ngang)

->đảo trật tự thành phần câu và thành
tố trong cụm từ nhằm nhấn mạnh,
hình ảnh về con người và cuộc
-> Đảo trật tự thành phần câu
sống hoang sơ ở Đèo Ngang. Đồng
nhằm nhấn mạnh vẻ đẹp của
thời nhấn mạnh tâm trạng của Bà
anh Vệ quốc quân.
Huyện Thanh Quan.

Bài tập 4: Các câu (a) và (b) sau đây có gì khác
nhau? Chọn câu thích hợp điền vào chỗ trống trong
đoạn văn bên dưới.
a, Tôi thấy một anh Bọ Ngựa trịnh trọng tiến vào.
b, Tôi thấy trịnh trọng tiến vào một anh Bọ Ngựa.
Bỗng mấy chú Châu Chấu Ma đang nhảy nhót khoe tài quanh
các nàng Cào Cào, vội né giạt về một bên. Rồi trong cửa hang chợt
im tiếng ồn ào........................... Người ngợm anh Bọ Ngựa này
cũng bình thường thôi, nhưng chưa hiểu sao anh làm ra lối quan
dạng đến thế. Anh đi cứ chân nhấc từng bước cao ngang đầu gối
kiểu bước chân ngỗng, cách thức rất ta đây kẻ giờ và hách dịch.

Bài tập 4: Các câu (a) và (b) sau đây có gì khác nhau? Chọn câu thích hợp điền vào chỗ trống trong đoạn văn bên dưới.

a, Tôi thấy một anh Bọ Ngựa trịnh trọng tiến vào.
b, Tôi thấy trịnh trọng tiến vào một anh Bọ Ngựa.
a, Tôi / thấy một anh Bọ Ngựa trịnh trọng tiến vào.
CN
VN
CN
VN
b, Tôi / thấy trịnh trọng tiến vào một anh Bọ Ngựa.
VN
CN
CN
VN

Thảo luận nhóm
Bài tập 5/sgk




Dưới đây là đoạn kết bài Cây tre Việt Nam của
Thép Mới ( Ngữ Văn 6, Tập 2). Hãy liệt kê các khả năng
sắp xếp trật tự từ trong bộ phận câu in đậm. Đối
chiếu với dàn ý của bài văn và cho biết vì sao tác giả
lựa chọn trật tự từ như ở đây.
Cây tre Việt Nam! Cây tre xanh, nhũn nhặn, ngay
thẳng, thuỷ chung, can đảm. Cây tre mang những
đức tính của người hiền là tượng trưng cao quý của
dân tộc Việt Nam.

C¸ch s¨p xÕp cña t¸c gi¶ lµ hîp lý v× ®óc kÕt ®­îc
nh÷ng phÈm chÊt ®¸ng quý cña c©y tre theo tr×nh tù
miªu t¶ trong bµi văn(từ hình thức bên ngoài đến tính
cách,phẩm chất bên trong).
- xanh: mµu s¾c, ®Æc ®iÓm vÒ h×nh thøc dÔ nh×n
thÊy.
- nhòn nhÆn: tÝnh khiªm tèn ph¶i cã thêi gian t×m
hiÓu míi biÕt ®­îc.
- ngay th¼ng: phÈm chÊt tèt ®Ñp còng ph¶i cã thêi
gian t×m hiÓu.
- thuû chung, can ®¶m: phÈm chÊt tèt ®Ñp ph¶i qua
thö th¸ch míi biÕt ®­îc.

Bài tập 6: Viết một đoạn văn ngắn về một trong các đề tài sau:
a, Lợi ích của đi bộ đối với sức khỏe.
b, Lợi ích của đi bộ đối với việc mở rộng hiểu biết thực tế.
Giải thích cách sắp xếp trật tự từ ở một câu trong đoạn văn đã viết.