I.ĐỌC- TÌM HIỂU CHUNG
1. Khám phá tri thức ngữ văn
Hoàn thành sơ đồ tư duy về truyện thơ Nôm:
Hình thành vào thế kỉ XVI - XVII; phát triển
mạnh mẽ vào thế kỉ XVIII - nửa đầu thế kỉ XIX.
Chữ Nôm

Thể thơ Đường luật; thể thơ song thất lục bát; thể
thơ lục bát (chủ đạo).
Cốt truyện: tiếp thu từ văn học dân gian, văn học
nước ngoài, do các tác giả tự sáng tạo; mô hình
cốt truyện: gặp gỡ - chia li - đoàn tụ.

Nhân vật chính là những cô gái, chàng trai có vẻ
đẹp toàn diện nhưng gặp nhiều thử thách trong
cuộc sống; nhiều nhân vật được khắc hoạ ở cả
ngoại hình, lời nói, hành động và tâm trạng, suy
nghĩ, cảm xúc; lời thoại của nhân vật được chú ý ở
cả hai hình thức: đối thoại và độc thoại.

I.Tìm hiểu tác giả Nguyễn Du và “Truyện Kiều”
Hoàn thành sơ đồ tư duy về Nguyễn Du và Truyện Kiều

CẢNH NGÀY XUÂN

Trích “ Truyện Kiều” của Nguyễn
Du sgk/32
1.1 Truyện thơ Nôm:

1.2 Tìm hiểu tác giả Nguyễn Du và “Truyện Kiều”
a, Tác giả Nguyễn Du
https://
www.ypppt.com/

Thân thế, thời đại
Quê ở làng Tiên Điền, huyện Nghi
Xuân ( nay thuộc tỉnh Hà Tĩnh)
Sinh ra và lớn lên trong thời đại lịch sử
nhiều biến động.
Cuộc đời nhiều thăng trầm, vốn sống
phong phú.

Đại thi hào Nguyễn Du
(1765 - 1820)

Khu lưu niệm là một tổ hợp bao gồm nhiều di tích nằm dàn trải trên một
diện tích rộng lớn, trong đó khu lăng mộ đại thi hào Nguyễn Du có một ý
nghĩa tâm linh đặc biệt quan trọng.

Theo sử liệu, vào năm 1820, Nguyễn Du được triều đình cử đi sứ Trung
Quốc nhưng chưa kịp lên đường thì lâm bệnh, mất tại kinh thành Huế, thọ
56 tuổi. Thi hài ông được an táng tại cánh đồng Bàu Đá xã An Ninh (nay là
An Hoà) huyện Quảng Điền tỉnh Thừa Thiên Huế.

Mùa thu năm 1824, người con thứ của ông là Nguyễn Ngũ vào kinh thành
Huế xin triều đình đưa hài cốt của cha về quê nhà và cát táng tại khu vực
Cầu Mái gần cạnh vườn ở trước đây là thôn Thuận Mỹ xã Tiên Điền. Tuy
nhiên nơi đây hễ mưa là ngập, sợ bất ổn nên con cháu lại di chuyển.

Tương truyền, lần này họ không chọn đất từ trước chọn hai người đi trước bưng yên
thư, trên có nhang đèn và một con cò bằng gỗ. Hai người cứ đi mãi, đi mãi khi nào
con cò trên yên thư ngã xuống thì đó chính là nơi yên nghỉ của cụ Nguyễn Du. Từ đó
mộ phần được táng trên cánh đồng Phốc, thuộc khu vực đồng Cùng giáp ranh giới
giữa hai xã Xuân Mỹ và Tiên Điền.

Năm 1989, tỉnh Hà Tĩnh tiến hành tu sửa lăng mộ Nguyễn Du và đến đầu năm 1990 thì
khu lăng mộ cơ bản được hoàn thành. Năm 2000, lăng mộ cụ Nguyễn Du tiếp tục được
trùng tu, tôn tạo, xứng tầm với vai trò của một danh nhân văn hóa - đại thi hào dân tộc.

Năm 1989, tỉnh Hà Tĩnh tiến hành tu sửa lăng mộ Nguyễn Du và đến đầu năm 1990 thì
khu lăng mộ cơ bản được hoàn thành. Năm 2000, lăng mộ cụ Nguyễn Du tiếp tục được
trùng tu, tôn tạo, xứng tầm với vai trò của một danh nhân văn hóa - đại thi hào dân tộc.

Các đồng chí lãnh đạo Đảng, Chính phủ đến thăm mộ Đại thi hào Nguyễn Du

b, Truyện Kiều
- Nguồn gốc cốt truyện: sáng tạo dựa trên tiểu
thuyết Kim Vân Kiều Truyện của Thanh Tâm Tài
Nhân.
- Ngôn ngữ, thể loại: viết bằng chữ Nôm, theo thể
loại truyện thơ Nôm.

Một số tác phẩm của Nguyễn Du
và viết về Nguyễn Du:
https://
www.ypppt.com/

Cảm hứng: xót thương cho số phận bi kịch của
người phụ nữ, khẳng định vẻ đẹp và giá trị của
con người, trân trọng khát vọng chính đáng của
họ, tố cáo thực trạng xã hội bất công, ngang trái

Giá trị: giá trị nhân đạo và giá trị hiện thực;
nổi bật về hình thức là nghệ thuật xây dựng
nhân vật, sử dụng ngôn ngữ và thể thơ, tổ
chức cốt truyện…

Vị trí đoạn trích: nằm ở phần thứ nhất: Gặp gỡ
và đính ước, đoạn at Kiều cùng hai em đi du xuân,
trước khi gặp Kim Trọng

, Đoạn trích “ Cảnh ngày xuân”
- Vị trí: Sau đoạn “Chị em Thuý Kiều”,câu 39-57
- Phương thức biểu đạt: tự sự kết hợp với miêu
tả và biểu cảm.
- Bố cục: 3 phần
c

+ P1 : 4 dòng đầu: Khung cảnh ngày xuân.
+ P2 : 8 dòng tiếp theo: Khung cảnh lễ hội trong
tiết Thanh minh.
+ P3 : 6 dòng cuối: Cảnh hai chị em Kiều du xuân
trở về

Chủ đề: Tả cảnh ngày xuân trong tiết
Thanh minh và cảnh du xuân của chị
em Thuý Kiều

3.Định hướng cách đọc hiểu một đoạn trích
trong truyện thơ Nôm.
Khi đọc hiểu một đoạn trích trong truyện thơ Nôm
cần xác định được vị trí của đoạn trích trong tác
phẩm, bố cục của đoạn trích, phân biệt lời người
kể chuyện và lời nhân vật

khái quát được đặc điểm nhân vật và chủ đề
của đoạn trích, chỉ ra những nét đặc sắc trong
nghệ thuật xây dựng nhân vật và sử dụng
ngôn ngữ của nhà thơ.

II.ĐỌC -HIỂU VĂN BẢN
1. Bức tranh thiên nhiên mùa xuân
- Hình ảnh, màu sắc, đường nét:
+ Chim én đưa thoi
+ Thiều quang: ánh sáng ngày xuân
+ Cỏ non xanh - cành lê trắng điểm..

https://
www.ypppt.com/

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN:
Cảnh lễ hội trong tiết thanh minh:

==> Khắc hoạ truyền thống lễ hội văn hoá xa xưa trong tiết
thanh minh: đông vui, nhộn nhịp, náo nức và cũng rất thiêng
liêng để tưởng nhớ người đã khuất.

Nghệ thuật:
+ Bút pháp gợi tả: 2 hình ảnh “ cỏ non” và “cành
lê”
+ Dùng từ: “ điểm”…
=> Bút pháp miêu tả giàu chất tạo hình : cảnh mùa
xuân được khắc họa qua cái nhìn của nhân vật
đang đứng trước ngưỡng cửa của tình yêu hiện ra
mới mẻ, tinh khôi và tràn đầy sức sống.

Cảnh lễ hội trong tiết thanh minh:
Lễ tảo mộ: dọn dẹp, sửa sang phần mộ của
người thân, thắp hương...
- Hội đạp thanh: chơi xuân ở chốn đồng quê
- Các từ ghép:
+ Gần xa, nô nức (Tính từ) -> tâm trạng náo
nức

Yến anh, tài tử, giai nhân (Danh từ): gợi sự đông vui náo nhiệt
+ Sắm sửa, dập dìu (Động từ): không khí rộn ràng, nhộn nhịp
+

Dùng các từ ghép liên tiếp, từ Hán Việt, từ láy,
phép ẩn dụ: Quang cảnh hội mùa xuân rộn ràng,
náo nức, vui tươi cùng những nghi thức trang
nghiêm mang tính chất truyền thống của người
Việt tưởng nhớ đến người đã khuất.
=>

3 Cảnh chị em Kiều du xuân trở về:
- Bóng ngả về tây: Thời gian, không gian thay đổi
- Tà tà, thanh thanh, nao nao, thơ thẩn-> từ láy
=> Tâm trạng người bâng khuâng, lưu luyến về
một ngày vui xuân đã hết.

III. TỔNG KẾT
1. Nghệ thuật
- Sử dụng ngôn ngữ miêu tả giàu hình ảnh,
giàu nhịp điệu, diễn tả tinh tế tâm trạng nhân
vật
- Miêu tả theo trình tự thời gian cuộc du xuân
của chị em Thúy Kiều
2. Nội dung

TIẾT 16, 17 CẢNH NGÀY XUÂN

Trích “ Truyện Kiều” của Nguyễn
Du
https://
www.ypppt.com/

2. Nội dung

Đoạn trích miêu tả bức tranh
mùa xuân tươi đẹp và lễ hội đầu
xuân rộn rã, náo nhiệt trong
cuộc du xuân của hai chị em.

2. Nội dung: Cảnh ngày xuân là đoạn trích
miêu tả bức tranh mùa xuân tươi đẹp qua
ngôn ngữ và bút pháp nghệ thuật giàu chất
tạo hình của Nguyễn Du

04 HOẠT ĐỘNG 4

VẬN DỤNG

 Bài tập 2: Dự án đọc hiểu văn bản

Tập làm hoạ sĩ,
nhạc sĩ

Yêu cầu: HS vẽ tranh
minh họa về mùa xuân
hoặc khung cảnh lễ hội
trên quê hương em?

Hướng dẫn về nhà:
 Bài vừa học: Tìm đọc các bài thơ
Truyện thơ Nôm của Nguyễn Du
 Bài sắp học: Lục Vân Tiên cứu
Kiều Nguyệt Nga (Trích Truyện
Lục Vân Tiên – Nguyễn Đình
Chiểu)