KIỂM TRA BÀI CŨ

Câu hỏi 1. : Vai trò của yếu tố biểu cảm trong bài văn nghị luận? Cách thể hiện
tình cảm trong văn nghị luận?
Trả lời: Văn nghị luận rất cần yếu tố biểu cảm. Yếu tố biểu cảm giúp cho văn
nghị luận có hiệu quả thuyết phục cao hơn, vì nó có tác động mạnh mẽ tới tình
cảm của người đọc (người nghe). Để bài văn nghị luận có sức biểu cảm cao,
người làm văn phải thực sự có cảm xúc trước những vấn đề mình trình bày.
Văn nghị luận chỉ có thể tác động đến tình cảm của người đọc bằng chính những
rung cảm thực sự và không được phá vỡ mạch lạc nghị luận của bài văn. Người
viết phải có năng lực sử dụng từ ngữ, câu chữ, hình ảnh để có thê thê hiện
sinh động trạng thái tình cảm, cảm xúc của mình. Có như vậy, bài văn nghị
luận mới có sức thuyết phục cao, tác động mạnh mẽ đến tình cảm của người đọc.
- Câu 2: Khi xây dựng dàn ý cho bài nghị luận, gồm mấy phần. Có mấy cách
ghi dàn ý?
Trả lời: Dàn ý bài văn gồm 3 phần: Mở bài nêu vấn đề, Thân bài phân tích, chứng minh làm
rõ vấn đề, kết bài khẳng định, mở rộng vấn đề.
- Có 2 cách ghi dàn ý: Ghi đại cương và ghi chi tiết.
 Nếu muốn làm một bài văn nghị luận có sức biểu cảm, người làm văn phải thực
sự có cảm xúc trước điều mình viết. Nhưng cũng cần kể và tả để nghị luận có
sức thuyết phục hơn .Vậy muốn viết một bài văn như thế các em phải lần lượt
làm những việc gì ? ta cùng tìm hiểu bài học.

Tiết 119 – Tập làm văn
ĐƯA YẾU TỐ TỰ SỰ, MIỂU TẢ VÀO VĂN NGHỊ LUẬN – LUYỆN TẬP

I.Yếu tố tự sự và miêu tả trong văn nghị
luận:
1.Ví dụ 1: Bài tập (SGK/T114)
a. Đoạn văn : a ,b

Chỉ ra trong đoạn văn đâu là yếu tố tự sự
trong đoạn văn a? đâu là yếu tố miêu tả
trong đoạn văn b ?

*VD 1:

a. Sau nữa, việc săn bắt thứ “vật liệu biết nói” đó ,mà lúc bấy giờ người ta gọi là “chế
độ lính tình nguyện”(danh từ mỉa mai một cách ghê tởm) đã gây ra những vụ nhũng
lạm hết sức trắng trợn.
Đây ! Chế độ lính tình nguyện ấy được tiến hành như thế này: Vị “chúa tỉnh”-mỗi
viên công sứ ở Đông Dương quả là một vị “chúa tỉnh” - ra lệnh cho bọn quan lại dưới
quyền,trong một thời hạn nhất định phải nộp cho đủ một số người nhất định.Bằng cách
nào, điều đó không quan trọng.Các quan cứ liệu mà xoay xở. Mà cái ngón xoay xở (...)
thì các ông tướng ấy thạo hết chỗ nói, nhất là xoay xở làm tiền.
Thoạt tiên, chúng tóm những người khoẻ mạnh nghèo khổ,những người này chỉ chịu
chết thôi không còn kêu cứu vào đâu được.Sau đó,chúng mới đòi đến con cái nhà giàu .
Những ai cứng cổ thì chúng tìm ngay ra dịp để sinh chuyện với họ hoặc gia đình họ,và
nếu cần,thì giam cổ họ lại cho đến khi họ phải dứt khoát chọn lấy một trong hai con
đường: “đi lính tình nguyện , hoặc xì tiền ra”.

->Sử dông yÕu tè tù sù kÓ vÒ thñ ®o¹n b¾t lÝnh cña chÝnh quyÒn thùc d©n:

b. Ấy thế mà trong một bản bố cáo với những người bị bắt lính, phủ toàn quyền Đông
Dương, sau khi hứa hẹn ban phẩm hàm cho những lính sẽ còn sống sót và truy tặng
những người sẽ hi sinh cho “Tổ quốc”,đã trịnh trọng tuyên bố rằng:
“Các bạn đã tấp nập đầu quân,các bạn đã không ngần ngại rời bỏ quê hương xiết bao
trìu mến để người thì hiến xương máu của mình như lính khố đỏ,kẻ thì hiến dâng cánh
tay lao động của mình như lính thợ”.
Nếu quả thật người An Nam phấn khởi đi lính đến thế,tại sao lại có cảnh,tốp thì bị xích
tay điệu về tỉnh lị,tốp thì trước khi xuống tàu .bị nhốt trong một trường trung học ở Sài
Gòn,có lính Pháp canh gác ,lưỡi lê tuốt trần ,đạn lên lòng sẵn ? Những cuộc biểu tình
đổ máu ở Cao Miên,những vụ bạo động ở Sài Gòn,ở Biên Hoà và ở nhiều nơi khác
nữa,phải chăng là những biểu hiện của lòng sốt sắng đầu quân “tấp nập” và “không
ngần ngại” ?

->Sử dông yÕu tè miªu t¶, t¶ l¹i c¶nh khæ së cña ng­ưêi d©n bÞ b¾t lÝnh

Tiết 119 – Tập làm văn

ĐƯA YẾU TỐ TỰ SỰ, MIỂU TẢ VÀO VĂN NGHỊ LUẬN – LUYỆN TẬP

I.Yếu tố tự sự và miêu tả trong văn nghị luận:
1.Ví dụ 1: Bài tập (SGK/T114)- Đoạn a ,b

2. Nhận xét ví dụ 1
- Yếu tố tự sự :
+ Vị chúa tỉnh - nhất định.
+Thoạt tiên:chúng tóm nhữngngười khoẻ
mạnh... + Sau đó :...xì tiền ra”
- Yếu tố miêu tả:
+ Các bạn đã tấp nập đầu quân ...q/hương
+ ..tốp thì bị xích tay...lên nòng sẵn?

 => Trong 2 đoạn trích tự sự và miêu tả không
phải mục đích chủ yếu mà người viết muốn đạt tới
mà mục đích người viết hướng tới là: bàn bạc về
thủ đoạn bắt lính và tình cảnh của ng bị bắt. Tác
giả vạch trần sự tàn bạo giả dối của thực dân.

3. Kết luận:  1. Yếu tố tự sự và miêu tả khiến
cho việc trình bày luận cứ trong bài văn được
rõ ràng, cụ thể, sinh động có sức thuyết phục
mạnh mẽ hơn.

Vì sao trong đoạn văn
Vaicótrò
tố
(a)
yếucủa
tố yếu
tự sự
nhưng
phải là
tự sựkhông
và miêu
tả
văn
bản tự văn
sự ?Vì bản
sao
trong
trong đoạn trích (b) có
nghị
yếu
tố luận?
miêu tả nhưng
không phải là văn bản
miêu tả ?

VÍ dụ 2: Bài tập 2(115): Đọc 2 truyện

2. Nhận xét ví dụ 2:
•-? Tìm những yếu tố
* Yếu tố tự sự :
Vậy
hai đưa
truyện
trên
được
?
Khi
yếu
tố
miêu
tự sự miêu tả trong
+) Mẹ chàng Trăng nằm mơ...đẻ ra chàng. viết
ra
để
kể
vềbài
Chàng
tả và
tự
sự
vào
+) Sợ tù trưởng...phó mặc cho trời.
văn bản trên ? văn
Nàng
Han
hay
để
+) Suốt ngày không nói cười chỉ thích Trăng,
nghị
luận
cần
chú
ý
•-? Tác
giả
cócứ
kểlàm
hết
dùng
làm
luận
khiên đao.
những
gì? hai truyện
nội
dung
+) Sau đó chàng cưỡi ngựa khổng sáng tỏ luận điểm (hai
trên không?vì
sao?
lồ...vầng sáng bạc.
truyện
cổ của dân
tộc
+) Nàng Han là cô gái thông minh, xinh miền
•- ?núi
Vậycó
emnhiều
thấy tác
nét
đẹp...
giống
giả với
có miêu
truyện
tả Thánh
và kể
* Yếu tố miêu tả:
Gióng
tràn lan
ở miền
không?Tác
xuôi.
+) đêm đêm... vầng sáng bạc.
dụng ?
+) ..có những vũng, những ao chi
chít...quân đội của người kinh.
* Tác giả chỉ miêu tả và kể kĩ những hình
ảnh có lợi cho việc sáng tỏ luận điểm.

Nhận xét xét các truyện
C¸c yÕu tè tù sù,
miªu t¶ trong
chuyÖn chµng
Tr¨ng.
- KÓ chuyÖn thô thai,
mÑ bá lªn rõng.
Chµng kh«ng nãi,
kh«ng c­êi; c­ìi ngùa
®¸ ®i giÕt b¹o chóa råi
biÕn vµo mÆt tr¨ng,
®ªm ®ªm soi dßng
th¸c b¹c P«ng –g¬ nhi .

C¸c yÕu tè tù sù,miªu t¶ trong
trong chuyÖn nµng Han.

-Nµng Han liªn kÕt víi ng­êi
Kinh, thªu cê lÖnh b»ng ch¨n dÖt
chØ ngò s¾c, ®¸nh giÆc ngo¹i
x©m. Th¾ng trËn nµng ho¸ thµnh
tiªn bay lªn trêi trªn d·y nói Pu
– keo vÉn cßn nh÷ng vòng ao
chi chÝt – nh÷ng vÕt ch©n voi
cña nµng Han vµ ng­êi Kinh.

TruyÖn
Th¸nh Giãng

Hoµn toµn
kh«ng kÓ,
t¶.

Tiết 119 – Tập làm văn

ĐƯA YẾU TỐ TỰ SỰ, MIỂU TẢ VÀO VĂN NGHỊ LUẬN – LUYỆN TẬP

I.Yếu tố tự sự và miêu tả trong văn nghị luận:
1.Ví dụ: Bài tập (SGK/T114)- Đoạn a ,b

2. Nhận xét:
- Yếu tố tự sự :
+ Vị chúa tỉnh - nhất định.
+Thoạt tiên:chúng tóm nhữngngười khoẻ
mạnh... + Sau đó :...xì tiền ra”
- Yếu tố miêu tả:
+ Các bạn đã tấp nập đầu quân ...q/hương
+ ..tốp thì bị xích tay...lên nòng sẵn?

* Ghi nhớ: SGK –Tr116

II. Luyện tập:
1. Bài tập 1/ 116: Chỉ ra yếu tố miêu
tả và tự sự cho biết tác dụng?

+ Yếu tố tự sự:- Sắp trung thu.- Đêm
trước rằm đầu tiên từ ngày bị giam giữ.
- Mười mấy ngày qua.. đáng ghét của bộ
mặt nhà giam.- Phải đi ra với đêm, phải
làm thơ...
+ Yếu tố miêu tả:- Trời xứ Bắc hẳn
 => Trong 2 đoạn trích tự sự và miêu tả không trong, trăng hẳn tròn và sáng/- Bỗng
phải mục đích chủ yếu mà người viết muốn đạt tới đêm nay trăng...lồng tr ong bóng cây...mà mục đích người viết hướng tới là: bàn bạc về Đêm nay rất đẹp..phải thốt lên...- Nó ăm
thủ đoạn bắt lính và tình cảnh của ng bị bắt. Tác ắp tình tứ ...muốn giãi bày bộc lộ.
giả vạch trần sự tàn bạo giả dối của thực dân.
+ Tác dụng: Khắc hoạ cụ thể hoàn cảnh
3. Kết luận: 1.Yếu tố tự sự và miêu tả khiến cho sáng tác- cảm hứng chủ đạo của bài thơ.
việc trình bày luận cứ trong bài văn được rõ ràng, Ngoài ra còn nhấn mạnh tâm trạng của
cụ thể, sinh động có sức thuyết phục mạnh mẽ người tù chiến sĩ. Yếu tố này làm cho
đoạn văn bình giảng phân tích có sự
hơn.
2. Các yếu tố tự sự và miêu tả vào bài văn văn đồng cảm ở chiều sâu của cảm xúc
nghị luận phải làm sáng tỏ luận điểm, không phá người viết ; đồng thời gợi sự đồng cảm
tưởng tượng ở người đọc.
vỡ mạch lạc nghị luận.

Tiết 119 – Tập làm văn

ĐƯA YẾU TỐ TỰ SỰ, MIỂU TẢ VÀO VĂN NGHỊ LUẬN – LUYỆN TẬP

I.Yếu tố tự sự và miêu tả trong văn nghị luận:
1.Ví dụ: Bài tập (SGK/T114)- Đoạn a ,b

2. Nhận xét:
- Yếu tố tự sự :
+ Vị chúa tỉnh - nhất định.
+Thoạt tiên:chúng tóm nhữngngười khoẻ
mạnh... + Sau đó :...xì tiền ra”
- Yếu tố miêu tả:
+ Các bạn đã tấp nập đầu quân ...q/hương
+ ..tốp thì bị xích tay...lên nòng sẵn?

* Ghi nhớ: SGK –Tr116

II. Luyện tập:
1. Bài tập 2/ 116:
Nếu phải viết bài tập làm văn theo
đề bài “ Nếu ý kiến của em về vẻ
đẹp trong bài ca dao Trong đầm gì
đẹp bằng sen” thì em có vận dụng
các yếu tố tự sự và miêu tả vào bài
làm không? vì sao?

 => Trong 2 đoạn trích tự sự và miêu tả không
phải mục đích chủ yếu mà người viết muốn đạt tới
mà mục đích người viết hướng tới là: bàn bạc về
thủ đoạn bắt lính và tình cảnh của ng bị bắt. Tác
giả vạch trần sự tàn bạo giả dối của thực dân.

 Cần sử dụng các yếu tố tự sự và
miêu tả trong việc làm rõ vẻ đẹp
của bài ca dao vì: phải gợi lại vẻ
đẹp của sen trong đầm .
3. Kết luận: 1.Yếu tố tự sự và miêu tả khiến cho
- Cần nêu một vài kỉ niệm nào đó
việc trình bày luận cứ trong bài văn được rõ ràng,
cụ thể, sinh động có sức thuyết phục mạnh mẽ về việc ngắm cảnh đầm sen gắn
với bài ca dao.
hơn.
2. Các yếu tố tự sự và miêu tả vào bài văn văn
nghị luận phải làm sáng tỏ luận điểm, không phá
vỡ mạch lạc nghị luận.

Tiết 119 – Tập làm văn

ĐƯA YẾU TỐ TỰ SỰ, MIỂU TẢ VÀO VĂN NGHỊ LUẬN – LUYỆN TẬP

I.Yếu tố tự sự và miêu tả trong văn nghị luận:
1.Ví dụ: Bài tập (SGK/T114)- Đoạn a ,b

* Ghi nhớ: SGK –Tr116

II. Luyn tập:
2. Nhận xét:
III. Luyện tập đưa yếu tố tự sự,
- Yếu tố tự sự :
miêu tả vào văn nghị luận
+ Vị chúa tỉnh - nhất định.
+Thoạt tiên:chúng tóm nhữngngười khoẻ 1. Chuẩn bị:
  Cho đề bài: "Trang phục và văn
mạnh... + Sau đó :...xì tiền ra”
hóa". Lập dàn bài chi tiết. Tập hợp
- Yếu tố miêu tả:
những suy nghĩ, những hình ảnh và
+ Các bạn đã tấp nập đầu quân ...q/hương
+ ..tốp thì bị xích tay...lên nòng sẵn?
những câu chuyện mà em đã tích lũy
 => Trong 2 đoạn trích tự sự và miêu tả không được xung quanh vấn đề về trang
phải mục đích chủ yếu mà người viết muốn đạt tới phục trong đời sống.
mà mục đích người viết hướng tới là: bàn bạc về
thủ đoạn bắt lính và tình cảnh của ng bị bắt. Tác
giả vạch trần sự tàn bạo giả dối của thực dân.

3. Kết luận: 1.Yếu tố tự sự và miêu tả khiến cho
việc trình bày luận cứ trong bài văn được rõ ràng,
cụ thể, sinh động có sức thuyết phục mạnh mẽ
hơn.
2. Các yếu tố tự sự và miêu tả vào bài văn văn
nghị luận phải làm sáng tỏ luận điểm, không phá
vỡ mạch lạc nghị luận.

Tiết 119 – Tập làm văn

ĐƯA YẾU TỐ TỰ SỰ, MIỂU TẢ VÀO VĂN NGHỊ LUẬN – LUYỆN TẬP

III. Luyện tập đưa yếu tố tự sự, miêu tả vào văn nghị luận

1. Chuẩn bị:  Cho đề bài: "Trang phục và văn hóa". Lập dàn bài chi tiết. Tập hợp
những suy nghĩ, những hình ảnh và những câu chuyện mà em đã tích lũy được xung
quanh vấn đề về trang phục trong đời sống.

2. Định hướng làm bài: Trang phục và văn hóa là đề tài mở, có nhiều hướng phát triển.
Tuy nhiên cần phải có sự chọn lọc, sắp xếp luận điểm, nếu không bài văn sẽ rơi vào tình
trạng lan man, dàn trải.
3. Xác lập luận điểm. Nên đưa vào bài viết những luận điểm sau:
Luận điểm 1: Gần đây cách ăn mặc của một số bạn có nhiều thay đổi, không còn lành
mạnh như trước nữa.
Luận điểm 2: Các bạn lầm tưởng ăn mặc như vậy sẽ làm cho mình trở thành người "văn
minh", "sành điệu".
Luận điểm 3: Việc chạy theo các "mốt" ăn mặc ấy có nhiều tác hại.
- Làm mất thời gian của các bạn.- Ảnh hưởng xấu đến kết quả học tập.- Gây tốn kém cho
cha mẹ.
Luận điểm 4: Việc ăn mặc phải phù hợp với thời đại nhưng cũng phải lành mạnh, phù hợp
với truyền thống văn hóa của dân tộc, lứa tuổi, hoàn cảnh sống.

3. Vận dụng các yếu tố tự sự và miêu tả
- Yếu tố tự sự: Có thể kể, dẫn ra câu chuyện về việc ăn mặc chạy theo "mốt" gây ra
nhiều tác hại. - Yếu tố miêu tả: Miêu tả các cách ăn mặc lành mạnh, phù hợp với
truyền thống trong thế đối sánh với hình ảnh của những người ăn mặc lố lăng, đua
đòi

Một số hình ảnh
về trang phục

Dµn ý ®¹i cư­¬ng.

a/ Më bµi:
- Nªu vÊn ®Ò : Trang phôc vµ v¨n hãa
b/ Th©n bµi:
- Gi¶i thÝch: Trang phôc, mèt trang phôc.
- T×nh h×nh ¨n mÆc cña häc sinh hiÖn nay.
- T¸c h¹i cña viÖc ch¹y theo mèt.
- ¡n mÆc thÕ nµo lµ cã v¨n hãa.
c/ KÕt bµi:
- Tù nhËn xÐt vÒ trang phôc b¶n th©n vµ hư­íng
phÊn ®Êu.
- Lêi khuyªn ®èi víi c¸c b¹n ®ang ch¹y theo mèt.

a/ Më bµi: Cã thÓ chän 1 trong 2 c¸ch sau:
- Nªu vai trß cña trang phôc vµ v¨n hãa, cña mèt ®èi víi x· héi, con ng ư­êi nãi chung.
- Nªu thùc tr¹ng trong líp hiÖn nay vÒ vÊn ®Ò mèt, trang phôc vµ v¨n hãa ®Ó tõ ®ã gi¶i
thÝch vÒ trang phôc ®èi víi häc sinh.
b/ Th©n bµi:
- Gi¶i thÝch: Trang phôc lµ mét trong nh÷ng yÕu tè quan träng thÓ hiÖn v¨n hãa cña con
ngư­êi nãi chung, cña häc sinh trong nhµ trư­êng nãi riªng.
- Mèt trang phôc lµ nh÷ng trang phôc theo kiÓu c¸ch, h×nh thøc míi, hiÖn ®¹i tiªn tiÕn nhÊt.
Mèt thÓ hiÖn tr×nh ®é ph¸t triÓn vµ ®æi míi cña trang phôc. Trang phôc theo mèt thêi ®¹i mét
phÇn chøng tá con ng­ưêi cã hiÓu biÕt, lÞch sù, v¨n hãa.
- T×nh h×nh ¨n mÆc hiÖn nay: §a sè c¸c b¹n ¨n mÆc ®øng ®¾n, cã v¨n hãa. Tuy nhiªn
vÉn cßn mét sè b¹n cho r»ng ch¹y theo mèt míi lµ ng­ưêi hiÖn ®¹i, v¨n minh, cã v¨n hãa.
(§an xen yÕu tè tù sù vµ miªu t¶)
- T¸c h¹i cña viÖc ch¹y theo mèt: MÊt nhiÒu thêi gian, hao tèn tiÒn b¹c, ¶nh hư­ëng ®Õn
häc tËp, dÔ m¾c khuyÕt ®iÓm, ¶nh h­ưëng ®Õn nh©n c¸ch.
- ¡n mÆc như­ thÕ nµo lµ cã v¨n hãa: Häc sinh cã v¨n hãa kh«ng chØ lµ häc sinh ch¨m
ngoan, häc giái. Mµ trong trang phôc cßn ph¶i gän gµng, ®Ñp, phï hîp víi løa tuæi, h×nh
d¸ng, c¬ thÓ, phï hîp víi ®iÒu kiÖn gia ®×nh vµ truyÒn thèng d©n téc.
CÇn suy nghÜ, lùa chän trang phôc sao cho phï hîp, kh«ng ®ua ®ßi, ch¹y theo mèt trang
phôc thêi thư­îng.
(§an xen yÕu tè tù sù vµ miªu t¶)
c/ KÕt bµi: - Tù nhËn xÐt vÒ trang phôc b¶n th©n vµ hư­íng phÊn ®Êu.
- Lêi khuyªn ®èi víi c¸c b¹n ®ang ch¹y theo mèt.

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC Ở NHÀ
- Học thuộc ghi nhớ SGK/116
- Làm bài văn cho đề bài: Trang phục và văn
hóa bằng cách dựa vào dàn ý trên.

Xin chân thành cảm ơn

KIỂM TRA MIỆNG
1/ Trong bài văn nghị luận yếu tố biểu cảm có vai trò gì ?
2/ Làm thế nào để bài văn có sức biểu cảm cao ?

TRẢ LỜI:
1/ Văn nghị luận rất cần yếu tố biểu cảm.Yếu tố biểu cảm giúp cho
văn nghị luận có hiệu quả thuyết phục lớn hơn,vì nó tác động mạnh
mẽ tới tình cảm của người đọc (người nghe).
2/ Để bài văn nghị luận có sức thuyết phục cao,người làm văn phải
thực sự có cảm xúc trước những điều mình viết (nói) và phải biết
diễn tả cảm xúc đó bằng những từ ngữ, những câu văn có sức truyền
cảm. Sự diễn tả cảm xúc cần phải chân thực và không được phá vỡ
mạch lạc nghị luận của bài.