Luyện tập
thao tác lập luận bác bỏ
I/ Luyện tập phân tích cách bác bỏ
1. Phân tích cách bác bỏ trong đoạn văn của A. L. Ghéc-xen
[...] Cuộc sống riêng không biết gì hết ở bên kia ngưỡng cửa nhà mình là một cuộc sống nghèo nàn, dù nó có đầy đủ tiện nghi đến đâu đi nữa. Nó giống như một mảnh vườn được chăm sóc cẩn thận đầy hoa thơm, sạch sẽ và gọn gàng. Mảnh vườn này có thể làm chủ nhân của nó êm ấm một thời gian dài, nhất là nếu lớp rào bao quanh không còn làm họ vướng mắt nữa. Nhưng hễ có một cơn giông tố nổi lên là cây cối sẽ bị bật khỏi đất, hoa sẽ nát và mảnh vườn sẽ xấu xí hơn bất kì một nơi hoang dại nào. Con người không thể hạnh phúc với một hạnh phúc mỏng manh như thế. Con người cần một đại dương mênh mông bị bão táp làm nổi sóng nhưng rồi lại phẳng lì và trong sáng như trước. Số phận của những cái tuyệt đối cá nhân không bộc lộ ra khỏi bản thân, chẳng có gì đáng thèm muốn
Vấn đề bác bỏ: Tác giả bác bỏ một quan niệm sống, một lối sống sai lầm - khep kin, sống bó hẹp trong nguưỡng cửa nhà mình
Cách bác bỏ:
Dùng lí lẽ bác bỏ trực tiếp: "Cuộc sống riêng không biết gì hết ở bên kia ngưuỡng cửa nhà mình là một cuộc sống nghèo nàn dù có đầy đủ tiện nghi đến đâu đi nữa".
Dùng cách nói vừa hình tuượng vừa thực tế để phân tích cụ thể, có sức thuyết phục
Tác giả đã ví lối sống bó hẹp giống như một mảnh vưuờn rào kín.
Nêu lên tác hại của lối sống bó hẹp bằng một so sánh lôgíc.
Nguười bác bỏ kết luận: Con nguười không thể hạnh phúc với một hạnh phúc mỏng manh như thế.
Chỉ ra quan niệm đúng: Con nguười cần một đại duương mênh mông bị bão táp làm nổi sóng,...
Như vậy tác giả đã sử dụng hình tưuợng mang tính đối lập ( mảnh vưuờn rào kín- đại dưuơng mênh mông) để tính chất bác bỏ đuược khẳng định quyết liệt hơn.
Diễn đạt: Rõ ràng, rành mạch; từ ngữ giản dị; phối hợp câu tưuờng thuật với câu miêu tả
Đoạn văn trở lên sinh động , có sức thuyết phục cao
2. Phân tích cách bác bỏ trong đoạn văn của Ngô Thì Nhậm
Vấn đề bác bỏ: Vua Quang Trung bác bỏ thái độ e ngại, né tránh của những người hiền tài không chịu ra giúp nưuớc trong buổi đầu nhà vua dựng nghiệp.
Cách bác bỏ:
+ Kh«ng phª ph¸n trùc tiÕp mµ ph©n tÝch nh÷ng khã kh¨n trong sù nghiÖp chung
+ Nçi lo l¾ng tr­ưíc thùc tÕ cña ®Êt n­ưíc vµ lßng mong ®îi ng­êi tµi cña nhµ vua
+ Kh¼ng ®Þnh nư­íc ta kh«ng hiÕm ngư­êi tµi ®Ó b¸c bá th¸i ®é e ng¹i, nÐ tr¸nh cña nh÷ng ng­ưêi hiÒn tµi, ®éng viªn họ ra gióp nư­íc
Diễn đạt: Từ ngữ trang trọng mà giản dị; giọng điệu chân thành, khiêm tốn; sử dụng câu tưuờng thuật, kết hợp câu hỏi tu từ; dùng lí lẽ kết hợp hình ảnh so sánh.
Đoạn văn có tác dụng vừa bác bỏ thai d? sai, vừa động viên khích lệ, thuyết phục nguười hiền tài ra giúp nước
Một vài kinh nghiệm để học tốt môn Ngữ văn:
Đọc nhiều sách, học thuộc nhiều thơ văn.
Luyện nhiều về tư duy, về cách nói, cách viết.
Trang bị cho mình những kiến thức lí luận cần thiết.
Trau dồi vốn ngôn ngữ
Luyện viết thưuờng xuyên.
Trau dồi vốn sống và những kiến thức thực tế.
Không ngừng tìm hiểu đời sống tâm hồn còn nhiều bí ẩn của con nguười.
Cả hai quan niệm đều chưa đúng, có phần phiến diện, cực đoan, bắt nguồn từ thái độ học tập, ý thức, động cơ,... rèn luyện, phấn đấu còn hạn chế trong việc học tập môn Ngữ văn
III/ Luyện tập lập dàn ý và viết bài nghị luận bác bỏ
Đề bài: Có quan niệm cho rằng: "Thanh niên, học sinh thời nay phải biết nhuộm tóc, hút thuốc lá, uống rưuợu, vào các vũ truường,...thế mới là cách sống "sành điệu" của tuổi trẻ thời hội nhập".
Anh (chị) hãy lập dàn ý và viết bài nghị luận bác bỏ quan niệm trên.
1. Phân tích đề
Yªu cÇu vÒ néi dung: LËp dµn ý vµ viÕt bµi nghÞ luËn b¸c bá mét quan niÖm sèng cña tuæi trÎ thêi héi nhËp.
Yªu cÇu vÒ h×nh thøc: Sö dông thao t¸c lËp luËn b¸c bá.
Phạm vi tư liệu cần sử dụng: Sách báo, phim ảnh, các phương tiện thông tin khoa học đại chúng, trong cuộc sống, trong xã hội.
2. Lập dàn ý
a, Mở bài:
b, Thân bài:
+ Khẳng định tính đúng sai của quan niệm:
Quan niệm trên là hoàn toàn sai.
+ Nguyên nhân dẫn đến quan niệm sai.
+ Biểu hiện của quan niệm sai và tác hại của nó.
+ Khẳng định một quan niệm về cách sống đúng đắn: Cách sống "sành điệu" của tuổi trẻ thời hội nhập là không ngừng học tập để có tri thức hiện đại, không ngừng rèn luyện để có sức khỏe tốt, trung sống hài hòa với môi trường thiên nhiên và môi trường xã hội xung quanh mình
c, Kết bài: Bài học rút ra từ những quan niệm trên
Dẫn dắt nêu nhận xét khái quát về quan niệm cần bác bỏ
3. Viết bài hoàn chỉnh
+ Triển khai các luận điểm của dàn ý thành những đoạn văn có tính liên kết chặt chẽ
+ Diễn đạt rành mạch, sáng sủa, uyển chuyển, thái độ dứt khoát, rõ ràng, lời lẽ đúng mực