Chắc hẳn em đã từng
chơi một trò chơi nào đó
với người thân trong gia
đình (cha mẹ, anh chị,
…). Em có cảm xúc như
thế nào về những giây
phút ấy?

Bản đồ trái tim
“Nơi khiến em cảm thấy an toàn nhất.”

Bài 7: Gia đình yêu
thương
Văn
bản
MÂY VÀ SÓNG
Ta-go

I.
Trải nghiệm
cùng
văn
bản

1. Đọc

- Đọc rõ ràng, diễn cảm, thể
hiện được tình cảm cũng như
nét hồn nhiên của em bé trong
bài thơ.
- Chú ý chiến lược đọc liên hệ,
suy luận và tưởng tượng.

Mây và sóng
Mẹ ơi, trên mây có người gọi con:
“Bọn tớ chơi từ khi thức dậy cho đến
lúc chiều tà. Bọn tớ chơi với bình
minh vàng, bọn tớ chơi với vầng trăng
bạc”.
Con hỏi: “Nhưng làm thế nào mình lên
đó được?”
Họ đáp: “Hãy đến nơi tận cùng trái
đất, đưa tay lên trời, cậu sẽ được nhấc
bổng lên tận tầng mây”.
“Mẹ mình đang đợi ở nhà” - con bảo “Làm sao có thể rời mẹ mà đến
được?”
Thế là họ mỉm cười bay đi.
Nhưng con biết có trò chơi thú vị hơn,
mẹ ạ.

Con là mây và mẹ sẽ là trăng.
Hai bàn tay con ôm lấy mẹ, và mái nhà ta sẽ là
bầu trời xanh thẳm.
Trong sóng có người gọi con:
“Bọn tớ ca hát từ sáng sớm cho đến hoàng hôn.
Bọn tớ ngao du nơi này nơi nọ mà không biết
từng đến nơi nao”.
Con hỏi: “Nhưng làm thế nào mình ra ngoài đó
được?”
Họ nói: “Hãy đến rìa biển cả, nhắm nghiền mắt
lại, cậu sẽ được làn sóng nâng đi”.
Thế là họ mỉm cười, nhảy múa lướt qua.
Nhưng con biết trò chơi khác hay hơn.
Con là sóng và mẹ sẽ là bến bờ kì lạ,
Con lăn, lăn, lăn mãi rồi cười vang vỡ tan vào
lòng mẹ.
Và không ai trên thế gian này biết mẹ con ta ở
chốn nào. (Ra-bin-đờ-ra-nát Ta-go, Theo Nguyễn Khắc Phi (TCB),
Ngữ Văn 9, tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, 2018)

2. Tìm hiểu chung
a. Tác giả

Ra-bin-đờ-ra-nát Ta-go (Rabindranath
Tagore) (1861 – 1941) là danh nhân văn
hóa, nhà thơ hiện đại lớn nhất của Ấn Độ.
Ông để lại cho nhân loại một di sản văn
hóa vô cùng đồ sộ với nhiều tập thơ, tiểu
thuyết, kịch, truyện ngắn, bút kí,…hàng
ngàn bức họa và một số lượng lớn ca
khúc.

2. Tìm hiểu chung
b. Tác phẩm
Xuất xứ
“Mây và sóng” vốn được
Ra-bin-đờ-ra-nát Ta-go viết
bằng
tiếng
Ben-gen
(Bengal), in trong tập “Trẻ
thơ” xuất bản năm 1909.
Sau đó, bài thơ được chính
ông dịch ra tiếng Anh, in
trong tập “Trăng non”, xuất
bản năm 1915.

Bài thơ viết bằng tiếng Ben-gan

Bài thơ được Ta-go dịch ra tiếng Anh

2. Tìm hiểu chung
b. Tác phẩm
Thể loại

Thơ tự do

Bố cục
Phần 1: (Từ đầu đến “bầu trời
xanh thẳm): Câu chuyện của em
bé với những người “trên mây”
Phần 2: (Còn lại): Câu chuyện của
em bé với những người “trong
sóng”

II. Suy ngẫm và phản hồi

1.
Đặc điểm hình
thức của thơ được
thể hiện qua
văn bản “Mây và
sóng”

Thể hiện trong văn bản
Đặc điểm
Mây và sóng
Thơ thuộc loại tác phẩm trữ Bài thơ thể hiện tình cảm yêu thương sâu nặng, gắn bó
tình, thiên về diễn tả tình thiêng liêng giữa mẹ và con; qua đó gửi gắm suy ngẫm
cảm, cảm xúc của nhà thơ. về hạnh phúc gia đình.
Thơ có hình thức cấu tạo đặc - Số chữ trong mỗi dòng dài – ngắn linh hoạt, không
biệt
đều nhau.
- Số dòng, số khổ không cố định.
- Nhịp thơ tự do, uyển chuyển, phù hợp với dòng cảm
xúc.
Ngôn ngữ thơ hàm súc, giàu - Ngôn ngữ ngắn gọn nhưng giàu sức gợi, giàu cảm
nhạc điệu, hình ảnh
xúc.
- Hình ảnh thơ mang tính biểu tượng, giàu tưởng tượng:
mây, sóng, bầu trời xanh thẳm, biển cả…
- Biện pháp tu từ: điệp ngữ, nhân hoá, ẩn dụ,…

2.
Nét độc đáo
về nghệ thuật
của bài thơ

Từ ngữ, hình ảnh
- Hình ảnh mây, sóng, trăng, bờ biển
- Những trò chơi tưởng tượng của em bé
(con là mây – mẹ là trăng; con là sóng –
mẹ là bờ).
 Những hình ảnh này vừa
trong sáng, mộng mơ vừa gợi
cảm giác ấm áp, thể hiện thế
giới tưởng tượng phong phú
của trẻ thơ và tình mẹ con
thiêng liêng.

Biện pháp tu từ
- Nhân hóa (mây, sóng biết gọi mời, trò chuyện),
- Ẩn dụ (mây, sóng tượng trưng cho thế giới bên
ngoài; trăng, bờ tượng trưng cho người mẹ).
- Điệp ngữ: lặp lại các cấu trúc, hình ảnh và cách
gọi mời (mây gọi, sóng gọi; con là…, mẹ là…)
 Làm nổi bật vẻ đẹp sâu sắc, bền chặt
của tình mẫu tử.

3.
Yếu tố tự sự
và miêu tả
trong bài thơ

Yếu tố tự sự

Yếu tố miêu tả

Kể lại câu chuyện mang tính
tưởng tượng: những người sống
Biểu trên mây và trong sóng gọi đứa
hiện trẻ; cuộc đối thoại giữa con với
mẹ; sự lựa chọn của đứa trẻ khi
từ chối lời mời gọi để ở bên mẹ.

Miêu tả thế giới kì diệu của những
người sống trên mây, trong sóng;
miêu tả các trò chơi tưởng tượng,
sáng tạo mà em bé nghĩ ra để được
chơi cùng mẹ

Tạo mạch truyện tự nhiên, hấp
dẫn; giúp bài thơ gần gũi, dễ
hiểu; làm nổi bật tình huống lựa
Tác chọn của đứa trẻ, qua đó thể
dụng hiện sâu sắc tình yêu thương, sự
gắn bó thiêng liêng giữa con và
mẹ.

Làm cho thế giới thơ trở nên lung
linh, giàu chất mộng mơ; khơi gợi
cảm xúc trong trẻo; biến mây và
sóng thành hình ảnh biểu tượng, qua
đó làm nổi bật vẻ đẹp lớn lao, bền
vững của tình mẫu tử.

4.
Tình cảm
của tác
giả

Tình cảm của tác giả:
- Tác giả rất yêu trẻ, am hiểu
đời sống tình cảm của trẻ thơ
- Tác giả dành tình cảm yêu
thương sâu sắc, tha thiết cho
tình mẫu tử.

Những chi tiết:
- Em bé từ chối lời mời gọi của mây và
sóng để ở bên mẹ.
- Các trò chơi tưởng tượng giàu yêu
thương: “Con là mây – mẹ là trăng”;
“Con là sóng – mẹ là bờ”.
- Hình ảnh người mẹ dịu dàng, chở
che, bao bọc con.

KẾT NỐI YÊU
THƯƠNG
Những trò chơi
mà em bé nghĩ ra và cách

em mô tả trò chơi này thể hiện tình cảm với
mẹ như thế nào? Điều đó gợi cho em suy
nghĩ gì về tình cảm giữa những người thân
trong gia đình?
- Tình cảm gia đình là thiêng liêng, bền
chặt và không thể thay thế.
- Gia đình luôn là chỗ dựa yêu thương, sẵn
sàng chở che, bảo vệ ta trước mọi hấp dẫn
và thử thách của cuộc sống.
- Cần trân trọng, yêu thương và gìn giữ tình
cảm gia đình.

III. TỔNG KẾT

1. Nghệ thuật
- Thể thơ tự do, kết hợp các yếu tố tự sự và
miêu tả
- Kết cấu bài thơ như một câu chuyện kể
tạo ấn tượng thú vị với hình thức đối thoại
lồng trong lời kể của em bé
- Nghệ thuật đối lập, ẩn dụ, nhân hóa….
2. Nội dung
Bài thơ thể hiện tình mẫu tử thiêng
liêng, bất diệt, giản dị mà lớn lao,
mang ý nghĩa tượng trưng cao cả. Qua
đó mỗi người chúng ta nhận ra tình
yêu thương mẫu tử và đó là điểm tựa
vững chắc trong cuộc sống mỗi người.

IV. LUYỆN TẬP

Hãy phác họa (bằng lời hoặc bằng
tranh) những hình dung của em sau
khi đọc bài thơ và chia sẻ với các
bạn.

Sau khi đọc bài thơ Mây và sóng, em hình dung một
em bé đứng giữa bầu trời và biển cả mênh mông. Mây
và sóng gọi em bằng những lời mời hấp dẫn, nhưng
em vẫn chọn ở bên mẹ. Trong trí tưởng tượng của em,
mẹ như vầng trăng dịu hiền và bờ biển ấm áp, luôn
chở che, ôm ấp em. Cảnh vật vừa mộng mơ vừa bình
yên, thể hiện tình mẹ con thiêng liêng.

LỜI NHẮN GỬI
YÊU THƯƠNG