MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG
VĂN BẢN TỰ SỰ


I.TÌM HIỂU YẾU TỐ MIÊU TẢ NỘI TÂM
TRONGVĂN BẢN TỰ SỰ
1/. TÌM HIỂU YẾU TỐ MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
* Đọc lại đoạn trích “ Kiều ở lầu Ngưng Bích/ 93-94 và thực hiện các yêu cầu
Kiều ở lầu Ngưng Bích
Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân,
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung.
Bốn bề bát ngát xa trông,
Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia.
Bẽ bàng mây sớm đèn khuya
Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng.
Tưởng người dưới nguyệt chén đồng
Tin sương luống những rày trông mai chờ
Bên trời góc bể bơ vơ
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai
Xót người tựa cửa hôm mai
Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ
Sân Lai cách mấy nắng mưa
Có khi gốc tử đã vừa người ôm
Buồn trông cửa bể chiều hôm
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.
(Trích Truyện Kiều – Nguyễn Du)
Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung
Bốn bề bát ngát xa trông
Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia

Buồn trông cửa bể chiều hôm
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa
Hoa trôi man mác biết là về đâu?
Buồn trong nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi
- Dấu hiệu nhận biết:
C?nh thiờn nhiờn tru?c l?u Ngung Bớch: non xa, trang g?n, cỏt v�ng, b?i h?ng, c?a b?, thuy?n, hoa, n?i c?, chõn mõy, m?t d?t.
=>Tả cảnh sắc thiên nhiên ở lầu Ngưng Bích :Có thể hình dung ra đối tượng qua các giác quan. (Miêu tả bên ngoài)
Bẽ bàng mây sớm đèn khuya
Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng.
Tưởng người dưới nguyệt chén đồng,
Tin sương luống những rày trông mai chờ.
Bên trời góc bể bơ vơ,
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai.
Xót người tựa cửa hôm mai,
Quạt nồng ấm lạnh những ai đó giờ?
Sân Lai cách mấy nắng mưa,
Có khi gốc tử đã vừa người ôm.
- Dấu hiệu nhận biết:
Các từ ngữ thể hiện cảm xúc, suy nghĩ, tâm trạng của Kiều khi ở lầu Ngưng Bích: bẽ bàng, bơ vơ, trông, chờ, tưởng, xót…
Miêu tả những suy nghĩ, tâm trạng của Kiều về :nỗi nhớ cha mẹ, Kim Trọng, về thân phận buồn tủi của chính mình.=> Miêu tả nội tâm
=>Miêu tả nội tâm trực tiếp.
=> Đối tượng miêu tả không quan sát được trực tiếp từ bên ngoài .



Buồn trông cửa bể chiều hôm
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?



Buồn trông ngọn nước mới sa
Hoa trôi man mác biết là về đâu?





Buồn trong nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh







Buồn trông gió cuốn mặt duềnh
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi
Tủi phận
Tuyệt vọng
Hoảng sợ
Cô đơn
=> Miêu tả cảnh cho thấy được tâm trạng bên trong của nhân vật và ngược lại.(Tả cảnh ngụ tình)=>Miêu tả nội tâm gián tiếp (cảnh vật)
=> Dằn vặt, đau khổ, ân hận, day dứt khi bán con Vàng.
=> Miêu tả nội tâm gián tiếp (nét mặt,cử chỉ)
Có mấy loại miêu tả nội tâm ?
* Phân loại : hai loại
- Miêu tả nội tâm trực tiếp.
- Miêu tả nội tâm gián tiếp.
(?) Nếu trong văn tự sự ta bỏ đi phần miêu tả nội tâm nhân vật thì em thử hình dung nhân vật đó như thế nào?
 Nhân vật không sinh động, không thể hiện được tình cảm rõ ràng, không có linh hồn…
 Cần phải sử dụng miêu tả nội tâm nhân vật trong quá trình làm văn tự sự để bài viết của mình đạt hiệu quả cao nhất.
2. Kết luận (SGK)

* Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự là tái hiện những ý nghĩ, cảm xúc và diễn biến tâm trạng của nhân vật. Đó là biện pháp quan trọng để xây dựng nhân vật, làm cho nhân vật sinh động.
* Người ta có thể miêu tả nội tâm trực tiếp bằng cách diễn tả những ý nghĩ, cảm xúc, tình cảm của nhân vật; cũng có thể miêu tả nội tâm gián tiếp bằng cách miêu tả cảnh vật, nét mặt, cử chỉ, trang phục.. của nhân vật.
Ghi nhớ:
II/ LUYỆN TẬP:
“…Tôi giật sững người. Chẳng hiểu sao tôi phải bám chặt lấy tay mẹ. Thoạt tiên là sự ngỡ ngàng, rồi đến hãnh diện, sau đó là xấu hổ. Dưới mắt em tôi, tôi hoàn hảo đến thế kia ư? Tôi nhìn như thôi miên dòng chữ đề trên bức tranh: “Anh trai tôi”
(Bức tranh của em gái tôi-Tạ Duy Anh-Ngữ văn 6-tập2)

Bài tập 1.Tìm yếu tố miêu tả và cách miêu tả của nhân vật.
-> Miêu tả nội tâm trực tiếp thông qua các từ ngữ bộc lộ cảm xúc.
Tình huống 1: Em cho một người bạn khác lớp mượn máy tính. Đến giờ học, em không nhớ nên đã nghi cho bạn ngồi bên cạnh lấy trộm máy tính của mình và tỏ ra ghét bạn. Một thời gian sau, em mới biết là mình nghi oan cho bạn. Tâm trạng em lúc đó thế nào?
Tình huống 2: Vô tình đã xem trộm nhật kí của bạn và bị bạn phát hiện.
Tình huống 3:Tôi hay vi phạm nội quy của lớp nên thường xuyên bị lớp trưởng nhắc nhở.Tôi tức lắm nên đã trả thù bằng cách sút quả bóng vào mặt làm cho máu mũi của nó trào ra. Trả thù được nhưng sao tôi thấy không vui.
II. LUYỆN TẬP:
Bài tập 2: Ghi lại tâm trạng của em sau khi để xảy ra một chuyện có lỗi với bạn:
* Lưu ý HS: Không phải kể lại sự việc mà ghi lại tâm trạng của em khi gây ra sự việc đó.
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Học bài, hoàn chỉnh các BT.
- Tìm phân tích những đoạn văn miêu tả tâm trạng nhân vật, những đoạn văn tả cảnh, ngoại hình bộc lộ tâm trạng nhân vật trong tác phẩm đã học.
- Soạn bài Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga