CHỦ ĐỀ: NGHỆ THUẬT MIÊU
TẢ TRONG TRUYỆN KIỀU
MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG
VĂN BẢN TỰ SỰ
I.Bài học:
1.Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự

Mẹ yêu ơi con yêu mẹ nhiều
Mẹ luôn là Phật sống của đời con
Mẹ cho con tình yêu cao quý
Mẹ là lý trí của đời con
Mẹ yêu ơi con yêu mẹ nhiều
Những tháng ngày lam lũ vì con
Đạo làm con con luôn thấu hiểu
Con yêu mẹ nhiều lắm mẹ ơi

(Trích từ nhạc phẩm Mẹ yêu ơi của Quách Beem)

1. Qua lời ca giúp em
biết được những suy
nghĩ, tình cảm nào của
người con dành cho mẹ
của mình? Được thể
hiện qua từ ngữ nào?

2.Qua tìm hiểu, em hãy
cho biết thế nào là miêu
tả nội tâm?

I.Bài học:
1.Miêu tả nội tâm: là người
viết/ nói tái hiện lại những suy
nghĩ, tình cảm và diễn biến tâm
lý của nhân vật
2.Các cách miêu tả nội tâm:

Đọc các ngữ liệu sau cho biết tâm trạng của
các nhân vật. Nêu dấu hiệu nhận biết và cách miêu
tả.

a.Buồn trông cửa bể chiều hôm
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa
Hoa trôi man mác biết là về đâu?
Buồn trong nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi

(Trích Kiều ở lầu Ngưng Bích, NV9, tập 1, tr 94, NXBGD)

PHIẾU HỌC TẬP
Tâm trạng của Thúy
a. buồn tủi, bế tắc, tuyệt vọng
Kiều
Dấu hiệu nhận biết

a. cánh buồm xa xa/ Hoa trôi man
mác biết là về đâu?/ nội cỏ rầu
rầu/Chân mây mặt đất một màu

xanh xanh/Ầm ầm tiếng sóng
kêu quanh ghế ngồi
Cách miêu tả nội tâm a. thông qua cảnh vật….để bộc lộ
nhân vật
tâm trạng của nhân vật Miêu tả
 
nội tâm………

b.Mặt lão đột nhiên co rúm
lại. Những vết nhăn xô lại
với nhau, ép cho nước mắt
chảy ra. Cái đầu lão ngoẹo về
một bên và cái miệng móm
mém của lão mếu như con nít

c.“Chao ôi, tôi có biết đâu rằng: hung
hăng, hống hách láo chỉ tổ đem thân
mà trả nợ những cử chỉ ngu dại của
mình thôi. Tôi đã phải trải cảnh như
thế. Thoát nạn rồi, mà còn ân hận quá,
ân hận mãi…”
(Trích Lão Hạc
- “Thế rồi Dế Choắt tắt thở. Tôi
của Nam Cao, NV8, tập 1, tr 42,
thương lắm. Vừa thương vừa ăn năn
NXBGD )
tội mình..”
(Trích văn bản Bài học đường đời đầu tiên
của Tô Hoài NV6, tập 2, NXBGD)

c.Chao ôi, tôi có biết đâu rằng: hung hăng, hống
hách láo chỉ tổ đem thân mà trả nợ những cử chỉ
ngu dại của mình thôi. Tôi đã phải trải qua cảnh
như thế. Thoát nạn rồi, mà còn ân hận quá, ân hận
mãi…”
- “Thế rồi Dế Choắt tắt thở. Tôi thương lắm. Vừa
thương vừa ăn năn tội mình..
(Trích văn bản Bài học đường đời đầu tiên của Tô
Hoài NV6, tập 2, NXBGD)

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Tâm trạng của Lão Hạc b. đau khổ, tuyệt vọng
Dấu hiệu nhận biết

b.-Mặt: co rúm lại
-Những vết nhăn: xô lại, ép cho
nước mắt chảy ra.
-Cái đầu: ngoẹo về một bên
-Cái miệng: móm mém, mếu như
con nít

Cách miêu tả nội tâm b: thông qua nét mặt cử chỉ…….để
nhân vật.
bộc lộ tâm trạng của nhân vật Miêu
 
tả nội tâm gián tiếp

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Tâm trạng của Dế
c. hối hận, ăn năn
Mèn
Dấu hiệu nhận biết

c. ân hận quá, ân hận mãi/ thương
lắm/ Vừa thương vừa ăn năn

Cách miêu tả nội tâm c. Miêu tả nội tâm bằng một số
nhân vật.
từ ngữ cụ thểMiêu tả nội tâm
 
trực tiếp

2.Các cách miêu tả nội tâm:

b. Miêu tả nội tâm trực
tiếp: là diễn tả những suy
nghĩ cảm xúc, tình cảm của
nhân vật bằng một số từ
ngữ cụ thể như: yêu, ghét,
xót thương, nhớ…….

a. Miêu tả nội tâm gián tiếp:
thông qua cảnh vật, nét mặt cử
chỉ, trang phục, giọng nói,
……..để bộc lộ tâm trạng của
nhân vật

*Tìm yếu tố miêu tả nội tâm và cho biết cách miêu tả
a.Trước mặt cô giáo, con đã thiếu lễ độ với mẹ. Việc như
thế con không được tái phạm nữa. En-ri-cô của bố ạ! sự
hổn láo của con như nhát dao đâm vào tim bố
vậy!.......Nhớ lại điều ấy, bố không thể nén được cơn tức
giận đối với con.
(Trích văn bản Mẹ tôi của A.A-mi-xi)
miêu tả nội tâm trực tiếp

b. Bấy giờ ai nấy ở trong đình, đều nôn nao sợ hãi. Thốt
nhiên một người nhà quê, mình mẩy lấm láp, quần áo ướt
đầm, tất tả chạy xông vào thở không ra lời:
- Bẩm… quan lớn… đê vỡ mất rồi!
Quan lớn đỏ mặt tía tai, quay ra quát rằng:
- Đê vỡ rồi!... Đê vỡ rồi, thời ông cách cổ chúng mày, thời ông
bỏ tù chúng mày! Có biết không?... Lính đâu? Sao bay dám để
cho nó chạy xồng xộc vào đây như vậy? Không còn phép tắc gì
nữa à?

(Trích Sống chết mặc bay của Phạm Duy Tốn, Ngữ văn 7, tr 78, tập 2, NXNGD)

miêu tả nội tâm trực tiếp, gián tiếp

c…Tôi giật sững người. Chẳng hiểu sao
tôi phải bám chặt lấy tay mẹ. Thoạt tiên
là sự ngỡ ngàng, rồi đến hãnh diện, sau
đó là xấu hổ. Dưới mắt em tôi, tôi hoàn
hảo đến thế kia ư? Tôi nhìn như thôi
miên dòng chữ đề trên bức tranh: “Anh
trai tôi
(Bức tranh của em gái tôi-Tạ Duy AnhNgữ văn6-tập2)
miêu tả nội tâm trực tiếp, gián tiếp

* Xác định đoạn văn có sử dụng yếu tố miêu tả nội tâm.
Đoạn văn1 : Tôi giật mình thức dậy và nhận ra chỉ là

giấc mơ. Tôi nghĩ mãi về mẹ……

Đoạn văn 2: Tôi giật mình thức dậy và nhận ra chỉ là

giấc mơ, lòng tôi nhói đau xen lẫn buồn tủi và nhớ mẹ
da diết. Tôi nghĩ mãi về mẹ…..
*Qua tìm hiểu, em hãy cho biết vai trò của tố miêu tả nội
tâm trong văn tự sự?

3.Vai trò của miêu tả nội tâm trong văn tự sự:

Làm cho nhân vật trở nên sinh động, có sức
sống, hấp dẫn người đọc (người nghe)

•

II. Luyện tập
*BT2: Viết đoạn văn ghi lại tâm trạng của em sau khi để xảy
ra một chuyện có lỗi với bạn

Tình huống 1: Em cho một người bạn khác lớp mượn máy
tính. Đến giờ học, em không nhớ nên đã nghi cho bạn ngồi
bên cạnh lấy trộm và tỏ ra rất ghét bạn. Sau đó, em mới
biết mình đã nghi oan cho bạn. Viết đoạn văn ghi lại tâm
trạng của em lúc đó.
Tình huống 2: Vô tình xem trộm nhật kí của bạn và bị bạn
phát hiện.
Tình huống: Trên đường đi học về thấy cậu bé khoảng 6
tuổi đứng khóc, tôi dừng lại hỏi thăm biết chuyện tôi đưa
em về nhà. Viết đoạn văn ghi lại tâm trạng của em

HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ
-Học bài cũ: nắm được các cách miêu tả
nội tâm
- Tự đọc: Kiều báo ân báo oán
-Chuẩn bị bài: Thuật ngữ
(trả lời câu hỏi SGK)

u
o
y
k
n
a
Th
!
u
o
Y
e
e
S
d
an