TIẾT 28

MIÊU TẢ NỘI TÂM
TRONG VĂN BẢN
TỰ SỰ
GIÁO VIÊN: NGYỄN THỊ THU THỦY

MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG
VĂN BẢN TỰ SỰ

1/. TÌM HIỂU YẾU TỐ MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG
VĂN BẢNI.TÌM
TỰ SỰ
HIỂU YẾU TỐ MIÊU TẢ NỘI TÂM
* Đọc lại đoạn trích
“ Kiều ở lầu BẢN
Ngưng
Bích/
TRONGVĂN
TỰ
SỰ 93-94 và
thực hiện các yêu cầu

Kiều ở lầu Ngưng Bích

Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân,
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung.
Bốn bề bát ngát xa trông,
Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia.
Bẽ bàng mây sớm đèn khuya
Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng.
Tưởng người dưới nguyệt chén đồng
Tin sương luống những rày trông mai chờ
Bên trời góc bể bơ vơ
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai
Xót người tựa cửa hôm mai
Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ
Sân Lai cách mấy nắng mưa
Có khi gốc tử đã vừa người ôm
Buồn trông cửa bể chiều hôm
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.
(Trích Truyện Kiều – Nguyễn Du)

Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung
Bốn bề bát ngát xa trông
Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia
Buồn trông cửa bể chiều hôm
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa
Hoa trôi man mác biết là về đâu?
Buồn trong nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi

- Dấu hiệu nhận biết:
Cảnh thiên nhiên trước lầu Ngưng Bích: non xa,
trăng gần, cát vàng, bụi hồng, cửa bể, thuyền, hoa, nội cỏ,
chân mây, mặt đất…
=>Tả cảnh sắc thiên nhiên ở lầu Ngưng Bích :Có thể hình
dung ra đối tượng qua các giác quan. (Miêu tả bên ngoài)

Bẽ bàng mây sớm đèn khuya
Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng.
Tưởng người dưới nguyệt chén đồng,
Tin sương luống những rày trông mai chờ.
Bên trời góc bể bơ vơ,
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai.
Xót người tựa cửa hôm mai,
Quạt nồng ấm lạnh những ai đó giờ?
Sân Lai cách mấy nắng mưa,
Có khi gốc tử đã vừa người ôm.

- Dấu hiệu nhận biết:
Các từ ngữ thể hiện cảm xúc, suy nghĩ, tâm trạng của Kiều khi ở lầu
Ngưng Bích: bẽ bàng, bơ vơ, trông, chờ, tưởng, xót…
Miêu tả những suy nghĩ, tâm trạng của Kiều về: nỗi nhớ cha mẹ,
Kim Trọng, về thân phận buồn tủi của chính mình.
=> Miêu tả nội tâm =>Miêu tả nội tâm trực tiếp.
=> Đối tượng miêu tả không quan sát được trực tiếp từ bên ngoài
.

Buồn trông cửa bể chiều hôm
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?

Cô đơn
Buồn trông ngọn nước mới sa
Hoa trôi man mác biết là về đâu?

Tủi phận

Buồn trong nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh

Tuyệt vọng

Buồn trông gió cuốn mặt duềnh
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi

Hoảng sợ

=> Miêu tả cảnh cho thấy được tâm trạng bên trong của nhân vật và ngược lại.
(Tả cảnh ngụ tình)=>Miêu tả nội tâm gián tiếp (cảnh vật)

Mặt lão đột nhiên co rúm lại. Những vết nhăn xô lại với nhau, ép cho
nước mắt chảy ra. Cái đầu lão ngoẹo về một bên và cái miệng móm mém
của lão mếu như con nít.

(Nam Cao – Lão Hạc)

Mặt lão đột nhiên co rúm lại. Những vết nhăn xô lại với nhau, ép cho
nước mắt chảy ra. Cái đầu lão ngoẹo về một bên và cái miệng móm mém
của lão mếu như con nít.

(Nam Cao – Lão Hạc)
=> Dằn vặt, đau khổ, ân hận, day dứt khi bán con Vàng.
=> Miêu tả nội tâm gián tiếp (nét mặt,cử chỉ)

• Có mấy loại miêu tả nội tâm ?

• * Phân loại : hai loại
- Miêu tả nội tâm trực tiếp.
- Miêu tả nội tâm gián tiếp.

(?) Nếu trong văn tự sự ta bỏ đi phần miêu tả nội tâm nhân vật thì em thử
hình dung nhân vật đó như thế nào?
Ví dụ 1: “ Tôi bất chợt giật mình thức dậy và nhận ra chỉ là giấc mơ….tôi suy
nghĩ về mẹ……”

 Nhân vật không sinh động, không thể hiện được tình cảm rõ ràng, không
có linh hồn…
Ví dụ 2: “ Tôi bất chợt giật mình thức dậy và nhận ra chỉ là giấc mơ….lòng tôi
đau đớn và buồn tẻ…tôi suy nghĩ về mẹ…tôi yêu mẹ…”
 Cần phải sử dụng miêu tả nội tâm nhân vật trong quá trình làm văn tự sự để
2.viết
Kết
(SGK)
bài
của luận
mình đạt
hiệu quả cao nhất.

Ghi nhớ:
* Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự là tái hiện những ý
nghĩ, cảm xúc và diễn biến tâm trạng của nhân vật. Đó là
biện pháp quan trọng để xây dựng nhân vật, làm cho nhân
vật sinh động.
* Người ta có thể miêu tả nội tâm trực tiếp bằng cách diễn
tả những ý nghĩ, cảm xúc, tình cảm của nhân vật; cũng có
thể miêu tả nội tâm gián tiếp bằng cách miêu tả cảnh vật,
nét mặt, cử chỉ, trang phục.. của nhân vật.

II/ LUYỆN TẬP:
Bài tập 1.Tìm yếu tố miêu tả và cách miêu tả của nhân vật.

“…Tôi giật sững người. Chẳng hiểu sao tôi phải
bám chặt lấy tay mẹ. Thoạt tiên là sự ngỡ ngàng,
rồi đến hãnh diện, sau đó là xấu hổ. Dưới mắt
em tôi, tôi hoàn hảo đến thế kia ư? Tôi nhìn như
thôi miên dòng chữ đề trên bức tranh: “Anh trai
tôi”
(Bức tranh của em gái tôi-Tạ Duy Anh-Ngữ văn 6-tập2)

-> Miêu tả nội tâm trực tiếp thông qua các
từ ngữ bộc lộ cảm xúc.

Tình huống 1: Em cho một người bạn khác lớp mượn máy tính. Đến giờ
học, em không nhớ nên đã nghi cho bạn ngồi bên cạnh lấy trộm máy tính
của mình và tỏ ra ghét bạn. Một thời gian sau, em mới biết là mình nghi oan
cho bạn. Tâm trạng em lúc đó thế nào?
Tình huống 2: Vô tình đã xem trộm nhật kí của bạn và bị bạn phát hiện.
Tình huống 3:Tôi hay vi phạm nội quy của lớp nên thường xuyên bị lớp
trưởng nhắc nhở.Tôi tức lắm nên đã trả thù bằng cách sút quả bóng vào
mặt làm cho máu mũi của nó trào ra. Trả thù được nhưng sao tôi thấy
không vui.

II. LUYỆN TẬP:
Bài tập 2: Ghi lại tâm trạng của em sau khi để xảy ra
một chuyện có lỗi với bạn:
* Lưu ý HS: Không phải kể
lại sự việc mà ghi lại tâm
trạng của em khi gây ra sự
việc đó.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Học bài, hoàn chỉnh các BT.
- Tìm phân tích những đoạn văn miêu tả tâm trạng nhân vật, những đoạn
văn tả cảnh, ngoại hình bộc lộ tâm trạng nhân vật trong tác phẩm đã
học.
- Soạn bài Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga