Tiết 19+20: MIÊU TẢ VÀ
BIỂU CẢM
TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

Xe chạy chậm chậm... Mẹ tôi cầm nón vẫy tôi, vài giây sau, tôi đuổi kịp. Tôi
thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, và, khi trèo lên xe, tôi ríu cả chân lại. Mẹ tôi vừa kéo
tay tôi, xoa đầu tôi hỏi, thì tôi òa lên khóc rồi cứ thế nức nở. Mẹ tôi cũng sụt sùi theo:
- Con nín đi! Mợ đã về với các con rồi mà.
Mẹ tôi lấy vạt áo nâu thấm nước mắt cho tôi rồi xốc nách tôi lên xe. Đến bấy giờ
tôi mới kịp nhận ra mẹ tôi không còm cõi xơ xác quá như cô tôi nhắc lại lời người họ
nội của tôi nói. Gương mặt mẹ tôi vẫn tươi sáng với đôi mắt trong, và nước da mịn
làm nổi bật màu hồng của hai gò má. Hay tại sự sung sướng bỗng được trông nhìn và
ôm ấp cái hình hài máu mủ của mình mà mẹ tôi lại tươi đẹp như thuở còn sung túc?
Tôi ngồi trên đệm xe, đùi áp đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi, tôi thấy những
cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi bỗng lại mơn man khắp da thịt. Hơi quần áo mẹ tôi
và những hơi thở ở khuôn miệng xinh xắn nhai trầu phả ra lúc đó thơm tho lạ thường.
Phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ, áp mặt vào bầu sữa nóng của người mẹ,
để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trên trán xuống cằm, và gãi rôm ở sống lưng cho, mới
thấy người mẹ có một êm dịu vô cùng. Từ ngã tư đầu trường học về đến nhà, tôi
không còn nhớ mẹ tôi đã hỏi tôi và tôi đã trả lời mẹ tôi những câu gì.

I. SỰ KẾT HỢP CÁC YẾU TỐ KỂ, TẢ VÀ BIỂU

LỘ TÌNH CẢM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

* Yếu tố miêu tả

Hãy tìm các yếu
tố miêu tả, biểu
cảm trong đoạn
văn?

Xe chạy chậm chậm... Mẹ tôi cầm nón vẫy tôi, vài giây sau, tôi đuổi kịp. Tôi
thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, và, khi trèo lên xe, tôi ríu cả chân lại. Mẹ tôi vừa kéo
tay tôi, xoa đầu tôi hỏi, thì tôi òa lên khóc rồi cứ thế nức nở. Mẹ tôi cũng sụt sùi theo:
- Con nín đi! Mợ đã về với các con rồi mà.
Mẹ tôi lấy vạt áo nâu thấm nước mắt cho tôi rồi xốc nách tôi lên xe. Đến bấy giờ
tôi mới kịp nhận ra mẹ tôi không còm cõi xơ xác quá như cô tôi nhắc lại lời người họ
nội của tôi nói. Gương mặt mẹ tôi vẫn tươi sáng với đôi mắt trong, và nước da mịn
làm nổi bật màu hồng của hai gò má. Hay tại sự sung sướng bỗng được trông nhìn và
ôm ấp cái hình hài máu mủ của mình mà mẹ tôi lại tươi đẹp như thuở còn sung túc?
Tôi ngồi trên đệm xe, đùi áp đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi, tôi thấy những
cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi bỗng lại mơn man khắp da thịt. Hơi quần áo mẹ tôi
và những hơi thở ở khuôn miệng xinh xắn nhai trầu phả ra lúc đó thơm tho lạ thường.
Phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ, áp mặt vào bầu sữa nóng của người mẹ,
để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trên trán xuống cằm, và gãi rôm ở sống lưng cho, mới
thấy người mẹ có một êm dịu vô cùng. Từ ngã tư đầu trường học về đến nhà, tôi
không còn nhớ mẹ tôi đã hỏi tôi và tôi đã trả lời mẹ tôi những câu gì.

I. SỰ KẾT HỢP CÁC YẾU TỐ KỂ, TẢ VÀ BIỂU

LỘ TÌNH CẢM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

* Yếu tố miêu tả

tôi thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi… ríu cả chân
lại…
mẹ tôi không còn còm cõi, xơ xác…
gương mặt mẹ tôi vẫn tươi sáng, đôi mắt trong,
nước da mịn, làm nổi bật màu hồng của hai gò
má…
đùi áp đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi.

I. SỰ KẾT HỢP CÁC YẾU TỐ KỂ, TẢ VÀ BIỂU

LỘ TÌNH CẢM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

* Yếu tố biểu cảm

Hay tại sự sung sướng bỗng được trông nhìn và ôm
ấp cái hình hài máu mủ của mình mà mẹ tôi lại tươi
đẹp như thưở còn sung túc?
tôi thấy những cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi
bỗng lại mơn man khắp da thịt.
hơi quần áo mẹ tôi và những hơi thở ở khuôn miệng
xinh xắn nhai trầu phả ra lúc đó thơm tho lạ thường.

I. SỰ KẾT HỢP CÁC YẾU TỐ KỂ, TẢ VÀ BIỂU

LỘ TÌNH CẢM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

Các yếu tố đan xen vào nhau một cách hài
hòamạch
văn
nhất
quán
Các yếu tố này

đan xen hay
đứng riêng với
yếu tố tự sự?

I. SỰ KẾT HỢP CÁC YẾU TỐ KỂ, TẢ VÀ BIỂU

LỘ TÌNH CẢM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

Xe chạy chầm chậm…Mẹ vẫy tay tôi. Tôi đuổi
kịp và trèo lên xe. Mẹ kéo tay, xoa đầu tôi hỏi, tôi
hết khóc.
các yếu
khóc, mẹ Bỏ
tôi cũng
Mẹ lấytốvạt áo thấm nước
mắt cho miêu
tôi rồi tả,
xốc biểu
nách tôi
lên xe, ôm tôi vào
cảm
lòng. Từ ngã tư đầu trường học về đến nhà, tôi
rồi
chép
và
nhận
không còn nhớ mẹ tôi đã hỏi tôi và tôi đã trả lời
xét
văn?
mẹ tôi những
câuđoạn
gì

I. SỰ KẾT HỢP CÁC YẾU TỐ KỂ, TẢ VÀ BIỂU

LỘ TÌNH CẢM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
Nhận xét

Các yếu tố miêu tả giúp cho việc kể lại cuộc gặp gỡ
giữa hai mẹ con thêm sinh động .
Tất cả các màu sắc, hương vị, hình dáng, diện mạo
các sự việc, nhân vật, hành động như hiện ra trước
mắt người đọc
-Yếu tố miêu tả và biểu cảm làm cho việc kể chuyện sinh
động và sâu sắc hơn

I. SỰ KẾT HỢP CÁC YẾU TỐ KỂ, TẢ VÀ BIỂU

LỘ TÌNH CẢM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

- Nếu bỏ hết yếu tố kể trong đoạn văn thì không có
chuyện,Nếu
bởi vì bỏ
cốt truyện
là
do
sự
việc
và
nhân
vật
các yếu
tạo nên.

tố kể trong đoạn
văn trên thì sẽ
- Các yếu tố miêu tả, biểu cảm chỉ có thể bám sát
ra
sao?
vào sự việc và nhân vật mới phát triển được.

I. SỰ KẾT HỢP CÁC YẾU TỐ KỂ, TẢ VÀ BIỂU

LỘ TÌNH CẢM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
Ghi nhớ

- Trong văn bản tự sự rất ít khi các tác giả chỉ đơn
thuần kể người, kể việc (kể chuyện) mà khi kể
thường đan xen các yếu tố miêu tả và biểu cảm.
- Các yếu tố miêu tả và biểu cảm làm cho việc kể
chuyện thêm sinh động sâu sắc hơn

II. LUYỆN TẬP

Bài 1:Tìm đoạn văn tự sự có sử
dụng yếu tố miêu tả, biểu cảm
trong các văn bản: Tôi đi học, Tức
nước vỡ bờ, Lão Hạc.

Tôi đi học
* Miêu tả:
- Sau một hồi trống thúc vang dội cả lòng tôi, mấy
cậu học trò cũ đến sắp hàng dưới hiên rồi đi vào lớp.
- Các cậu không đi….dìu các cậu tới trước…hai
chân các câu dềnh dàng mãi…duỗi mạnh như đá
quả ban tưởng tượng.
* Biểu cảm: Vang dội cả lòng tôi…cảm thấy chơ vơ
vào lúc này…vụng về, lúng túng…run run theo nhịp
bước rộn ràng…

Tức nước vỡ bờ
Miêu tả: Hắn lóng ngóng ngơ ngác…chị Dậu xám
mặt…ngã chỏng quèo trên mặt đất…
Biểu cảm: Cháu van ông…ông tha cho…

Lão Hạc
Miêu tả: Mặt lão đột nhiên co rúm lại…đầu nghẹo
về một bên…miệng móm mém…hu hu khóc…
Biểu cảm: Khốn nạn ông giáo ơi…A! lão già tệ
lắm…tôi ăn ở ….thế này à…

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
1. LÀM TIẾP CÁC BÀI TẬP TRONG SGK.
2.CHUẨN BỊ BÀI: ĐÁNH NHAU VỚI CỐI XAY GIÓ
3. HỌC KĨ BÀI:
- TỪ ĐỊA PHƯƠNG VÀ BIỆT NGỮ XÃ HỘI
- TRỢ TỪ, THÁN TỪ