Bài 21. Môi trường đới lạnh
Chương 4: Môi trường đới lạnh.
Hoạt động kinh tế của con người ở đới lạnh
Địa lí
Bài 21: Môi trường đới lạnh
1. Đặc điểm của môi trường
Quan sát hình 21.1/ Tr.67 và 21.2/ Tr.68 sgk, tìm ranh giới của môi trường đới lạnh ở cả 2 bán cầu ?
- Ranh giới của môi trường đới lạnh ở hai bán cầu:

+ Môi trường đới lạnh nằm từ đường vòng cực đến hai cực.

+ Đới lạnh ở Bắc Cực là đại dương, còn ở Nam Cực là lục địa.
Trả lời
Bài 21: Môi trường đới lạnh
1. Đặc điểm của môi trường
- Nêu diễn biến nhiệt độ và lượng mưa trong năm ở đới lạnh.
Trả lời
- Diễn biến nhiệt độ và lượng mưa trong năm ở đới lạnh (Hon – man – Ca – na - đa):

+ Nhiệt độ tháng cao nhất (tháng VII) dưới 10oC, nhiệt độ tháng thấp nhất (tháng II) dưới - 30oC. Số tháng có nhiệt độ trên 0oC: 3,5 tháng (từ tháng VI đến giữa tháng IX), số tháng có nhiệt độ dưới 0oC: 8,5 tháng (từ giữa tháng IX đến tháng V). Biên độ nhiệt năm cao (đến 40oC). Nhìn chung , khí hậu ở đới lạnh quanh năm lạnh lẽo, chỉ có từ 3 đến 3,5 tháng mùa hạ, nhưng cũng không bao giờ nóng đến 10oc.

+ Lượng mưa trung bình năm 133mm, các tháng mưa nhiều nhất (hai tháng VII và VIII) không quá 20mm/tháng, các tháng còn lại mưa ít (dưới 20mm/tháng và chủ yếu dưới dạng tuyết rơi). Nhìn chung lượng mưa ở đới lạnh rất thấp , phần lớn dưới dạng tuyết rơi.
Quan sát H 21.1 và 21.2, cho nhận xét xem có gì khác nhau giữa môi trường đới lạnh Bắc bán cầu với môi trường đới lạnh Nam bán cầu?
1. Đặc điểm của môi trường
Bài 21: Môi trường đới lạnh
Trả lời
- Ở Bắc bán cầu chủ yếu là Bắc Băng Dương.
- Ở Nam bán cầu chủ yếu là châu Nam cực.
- Quan sát các hình 21.4 và 21.5, so sánh sự khác nhau giữa núi băng và băng trôi.
Bài 21: Môi trường đới lạnh
1. Đặc điểm của môi trường
Trả lời
- Kích thước khác nhau
- Băng trôi xuất hiện vào mùa hạ, băng trôi là những tảng băng có kích thước to nhỏ khác nhau, nhưng nhỏ hơn núi băng
- Núi băng là lượng băng quá nặng, quá dày tự tách ra từ 1 khối băng lớn.
Bài 21: Môi trường đới lạnh
1. Đặc điểm của môi trường
* Vị trí: nằm trong khoảng từ 2 vòng cực về 2 cực.

* Khí hậu:
- Mùa đông lạnh kéo dài.

- Mùa hè ngắn, nhiệt độ dưới 10oC.

- Nhiệt độ trung bình năm < - 100C.

- Lượng mưa ít, chủ yếu dưới dạng tuyết rơi.

=> Khí hậu vô cùng lạnh lẽo và khắc nghiệt.
Bài 21: Môi trường đới lạnh
2. Sự thích nghi của thực vật và động vật với môi trường.
Quan sát H21.6 và 21.7/ Tr.69 sgk, mô tả cảnh 2 đài nguyên vào mùa hạ ở Bắc Âu, Bắc Mĩ ? So sánh và rút ra nhận xét ?
Trả lời
- H 21.6: Cho thấy cảnh đài nguyên Bắc Âu vào mùa hạ thực vật có rêu và địa y đang nở hoa đỏ và vàng, ở ven bờ hồ là các cây thông lùn. Mặt đất chưa tan hết băng.

- H 21.7: Cho thấy cảnh đài nguyên Bắc Mĩ vào mùa hạ với thực vật nghèo nàn, thưa thớt hơn. Chỉ thấy vài túm địa y mọc lác đác đang nở hoa đỏ. Ở đây không thấy những cây thông lùn như ảnh ở Bắc Âu. Băng chư tan.

=> Đài nguyên Bắc Mĩ có khí hậu lạnh hơn đài nguyên Bắc Âu.
Bài 21: Môi trường đới lạnh
2. Sự thích nghi của thực vật và động vật với môi trường.
- Thực vật ở đài nguyên đới lạnh có đặc điểm gì?
- Cây đặc trưng là gì?
Trả lời
Cây thấp, lùn chống được bão tuyết, giữ nhiệt độ.
Vì sao thực vật chỉ phát triển vào mùa hè?
Trả lời
Nhiệt độ cao hơn, băng tan => lộ đất, cây cối mọc lên.
- Quan sát các H21.8, 21.9 và 21.10/ Tr.69 kết hợp sự hiểu biết của bản thân, hãy:
- Kể tên các động vật ở đới lạnh?
- Động vật thích nghi với khí hậu khắc nghiệt của đới lạnh như thế nào?
- Các động vật trên có đặc điểm gì khác với động vật ở đới nóng ?
Bài 21: Môi trường đới lạnh
2. Sự thích nghi của thực vật và động vật với môi trường.
Trả lời
- Tuần lộc sống dựa vào cây cỏ, rêu, địa y của đài nguyên.

- Chim cánh cụt, hải cẩu sống dựa vào tôm cá dưới biển.

=> Mỗi loài thích nghi với thức ăn riêng của môi trường, có đặc điểm cơ thể chống lại khí hậu lạnh.
Bài 21: Môi trường đới lạnh
2. Sự thích nghi của thực vật và động vật với môi trường.
Tại sao lại nói đới lạnh là vùng hoang mạc lạnh của Trái Đất?
Trả lời
Vì có sự giống nhau giữa môi trường hoang mạc với môi trường đới lạnh, thể hiện ở:

- Lượng mưa trung bình năm ít ,dưới 500mm: rất khô hạn

- Khí hậu rất khắc nghiệt: biên độ nhiệt năm và ngày rất lớn.

- Có rất ít người sinh sống, động thực vật nghèo nàn.
Bài 21: Môi trường đới lạnh
2. Sự thích nghi của thực vật và động vật với môi trường.
- Thực vật thưa thớt, chỉ phát triển vào mùa hè, thực vật đặc trưng là rêu, địa y và một số loài cây thấp lùn.

- Động vật thích nghi với khí hậu lạnh nhờ có bộ lông dày không thấm nước hoặc lớp mỡ dày.

+ Một số động vật dùng hình thức ngủ đông hoặc di cư để tránh mùa đông lạnh.