SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG
CHƯƠNG I: SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG
Nội dung bài học:
I/ Môi trường sống của sinh vật.
II/ Các nhân tố sinh thái của môi trường.
III/ Giới hạn sinh thái.
TIẾT 43
BÀI 41: MÔI TRƯỜNG VÀ CÁC NHÂN TỐ SINH THÁI
I/ Môi trường sống của sinh vật:
Môi trường là nơi sinh sống của sinh vật, bao gồm tất cả những gì bao quanh chúng, tác động trực tiếp hoặc gián tiếp lên sự sống, phát triển và sinh sản của sinh vật.
 Môi trường là gì?
Hình 41.1: Các môi trường sống của sinh vật
4
4
4
4
2
1
3
I/ Môi trường sống của sinh vật:
I/ Môi trường sống của sinh vật:
 Môi trường là nơi sinh sống của sinh vật, bao gồm tất cả những gì bao quanh chúng, tác động trực tiếp hoặc gián tiếp lên sự sống, phát triển và sinh sản của sinh vật.
 Có 4 loại môi trường chủ yếu:
+ Môi trường nước.
+ Môi trường trên mặt đất – không khí.
+ Môi trường trong đất.
+ Môi trường sinh vật.
? Căn cứ vào khái niệm môi trường sống và bảng 41.1 SGK 119. Hãy cho biết mối quan hệ giữa sinh vật và môi trường thể hiện ở điểm nào?
 Mỗi loài có một môi trường sống đặc trưng, sinh vật không thể sống tách khỏi môi trường.
II/ Các nhân tố sinh thái của môi trường.
- Nhân tố sinh thái là những yếu tố của môi trường tác động tới sinh vật.
- Các nhân tố sinh thái được chia thành 2 nhóm:
+ Nhân tố vô sinh: ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm, gió, đất, nước, địa hình...
+Nhân tố hữu sinh:→Nhân tố sinh vật: VSV, nấm, động vật, thực vật
Nhân tố con người: tác động tích cực: cải tạo, nuôi dưỡng, lai ghép... tác động tiêu cực: săn bắn, đốt phá làm cháy rừng.
1) Trong một ngày ( từ sáng tới tối), ánh sáng mặt
trời chiếu trên mặt đất thay đổi như thế nào?
2) Ở nước ta, độ dài ngày vào mùa hè và mùa đông
có gì khác nhau?
3) Sự thay đổi nhiệt độ trong một năm diễn ra như
thế nào?
Nghiên cứu SGK Thảo luận nhóm trả lời mục ▼ của phần II (tr.120)
- Các nhân tố sinh thái tác động lên sinh vật thay đổi theo từng môi trường và thời gian.
Hình 42.1. Giới hạn nhiệt độ của cá rô phi ở Việt Nam
- Giới hạn sinh thái là giới hạn chịu đựng của cơ thể sinh vật đối với 1 nhân tố sinh thái nhất định.
 Mỗi loài, cá thể đều có giới hạn sinh thái riêng đối với từng nhân tố sinh thái. Sinh vật có giới hạn sinh thái rộng phân bố rộng, dễ thích nghi
Bài tập: Cá chép ở Việt Nam chết ở nhiệt độ dưới 2oC và trên 44oC, phát triển thuận lợi nhất ở 28oC. So sánh với cá rô phi ở Việt Nam thì loài nào có giới hạn sinh thái về nhiệt độ rộng hơn? Loài nào có vùng phân bố rộng hơn?
Bài 42:
Ảnh hưởng của ánh sáng
lên đời sống sinh vật
I. Ảnh hưởng của ánh sáng lên đời sống thực vật .

Cây lúa
Lá mọc nghiêng
Phiến lá hẹp, dài
Màu xanh nhạt
Cây lá lốt
Lá mọc ngang, so le
Phiến lá rộng
Màu xanh sẫm
I. Ảnh hưởng của ánh sáng lên đời sống thực vật

- Ánh sáng ảnh hưởng đến sự biến đổi hình thái ( hình dạng, màu sắc) và hoạt động sinh lý (quang hợp, hô hấp, hút nước) của thực vật.
- Thực vật được chia thành 2 nhóm tuỳ theo khả năng thích nghi với điều kiện chiếu sáng của môi trường:
+ Nhóm cây ưa sáng: Bao gồm những cây sống nơi quang đãng.

+ Nhóm cây ưa bóng: Bao gồm những cây sống nơi có ánh sáng yếu, dưới tán cây khác.
II. Ảnh hưởng của ánh sáng lên đời sống động vật:
+ Tạo điều kiện cho động vật nhận biết các vật và định hướng di chuyển trong không gian.
+ Giúp động vật điều hoà thân nhiệt.
+ ảnh hưởng tới hoạt động, khả năng sinh sản và sinh trưởng của động vật.
- Động vật thích nghi điều kiện chiếu sáng khác nhau, người ta chia thành 2 nhóm động vật:
+ Nhóm động vật ưa sáng: gồm động vật hoạt động ban ngày.
+ Nhóm động vật ưa tối: gồm động vật hoạt động ban đêm, sống trong hang, đất hay đáy biển.