NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG CÁC EM

HOC SINH THÂN YÊU

M«n Sinh häc 9
TRƯỜNG THCS CHU VĂN AN

SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG

CHƯƠNG I: SINH VẬT VÀ MÔI TRƯỜNG
MÔI TRƯỜNG VÀ CÁC NHÂN TỐ SINH THÁI
I/ Môi trường sống của sinh vật.

II/ Các nhân tố sinh thái của môi trường.

III/ Giới hạn sinh thái.

Tiết 42

MÔI TRƯỜNG VÀ CÁC NHÂN TỐ SINH THÁI

I/ Môi trường sống của sinh vật
I/ Môi trường sống của sinh vật
Quan sát hình cho biết Thỏ sống trong rừng chịu ảnh hưởng của những yếu tố nào?
Nhiệt độ

Độ ẩm

Ánh sáng

Thức ăn

Thợ săn

Thú dữ

 Môi trường sống là gì?

……….....

……………

Là nơi sinh sống của sinh vật, bao gồm tất cả những gì bao quanh chúng,có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp lên sự sống, phát triển, sinh sản của sinh vật.
Là nơi sinh sống của sinh vật, bao gồm tất cả những gì bao quanh chúng,có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp lên sự sống, phát triển, sinh sản của sinh vật.
I/ Môi trường sống của sinh vật

_1. Môi trường sống là gì?_



_2. Các loại môi trường. _
Hình 41.1: Các môi trường sống của sinh vật

4

4

4

4

2

1

3

HS quan sát và chú thích hình 41.1

1) Môi trường nước

2) Môi trường

Trên mặt đất-

Không khí

3) Môi trường trong đất

4) Môi trường sinh vật

I/ Môi trường sống của sinh vật: Môi trường là nơi sinh sống của sinh vật, bao gồm tất cả những gì bao quanh chúng,có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp lên sự sống, phát triển, sinh sản của sinh vật.
Môi trường là nơi sinh sống của sinh vật, bao gồm tất cả những gì bao quanh chúng,có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp lên sự sống, phát triển, sinh sản của sinh vật.
I/ Môi trường sống của sinh vật

_1. Môi trường là gì?_



_2. Các loại môi trường. _

_ - _Môi trường nước.

- Môi trường trong đất.

- Môi trường trên mặt đất - không khí .

- Môi trường sinh vật.


MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT

MÔI TRƯỜNG NƯỚC
Cá ngừ

Cá nục

Cá đối

Cá thu

Sú

Đước
MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT

MÔI TRƯỜNG ĐẤT - KHÔNG KHÍ

Trâu

Vịt

Gà

Cò

Chim
MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT

MÔI TRƯỜNG TRONG ĐẤT

Kiến

Chuột chũi

Giun đất

Rết
MÔI TRƯỜNG SỐNG CỦA SINH VẬT

MÔI TRƯỜNG SINH VẬT

Cây tầm gửi sống ký sinh trên nhiều cây khác

Bọ chét

ký sinh

Mối ong ký sinh

trên nhộng ong
I/ Môi trường sống của sinh vật:
STT

Tên sinh vật

Môi trường

sống
1

Cây hoa hồng
2

Cá chép
3

Sán lá gan
4

……….
__

_Bài tập: Quan sát các hình ảnh trong tự nhiên, điền nội dung phù hợp vào các ô trống trong bảng 41.1 – Trang 119 - SGK)_

_Mỗi HS kể 6 sinh vật._
Nhiệt độ Thức ăn
Độ ẩm Thợ săn
Ánh sáng Thú ăn thịt

Thỏ rừng

II/ Các nhân tố sinh thái của môi trường

Nhân tố sinh thái là gì?

- Nhân tố sinh thái là những yếu tố của môi trường tác động tới sinh vật.
Nhiệt độ Thức ăn
Độ ẩm Thợ săn
Ánh sáng Thú dữ

Thỏ rừng

II/ Các nhân tố sinh thái của môi trường

Nhân tố vô sinh

Nhân tố hữu sinh

Nhân tố các sinh vật khác:

(Các vi sinh vật, nấm, thực vật, động vật)

Nhân tố con người

Nhiệt độ, độ ẩm, nước….
- Có 2 nhóm nhân tố sinh thái:

+ Nhân tố vô sinh (không sống):

+ Nhân tố hữu sinh (sống)

Tại sao nhân tố con người tách thành một nhân tố sinh thái độc lập ?
Một số hình ảnh về sự tác động của con người đến môi trường.

Tác động tích cực

Tác động tiêu cực

Xử lí nước thải

Vứt rác xuống sông

Khí thải từ nhà máy

Quét rác
Em hãy nhận xét về sự thay đổi của các nhân tố sau:

1) Trong một ngày (từ sáng tới tối), ánh sáng mặt trời

chiếu trên mặt đất thay đổi như thế nào?

2) Ở nước ta, độ dài ngày vào mùa hè và mùa đông có gì

khác nhau?

3) Sự thay đổi nhiệt độ trong một năm diễn ra như thế nào?

II/ Các nhân tố sinh thái của môi trường:

Nghiên cứu thông tin SGK Trả lời mục ▼ của phần II (tr.120)
* Trong một ngày (từ sáng tới tối), ánh sáng mặt trời chiếu trên mặt đất thay đổi như thế nào?
 Trong một ngày cường độ ánh sáng mặt

trời chiếu trên mặt đất tăng dần từ sáng tới trưa

và sau đó giảm dần vào buổi chiều cho đến tối.

II/ Các nhân tố sinh thái của môi trường:
2) Ở nước ta, độ dài ngày vào mùa hè và mùa

đông có gì khác nhau?

 Mùa hè có ngày dài hơn mùa đông.

II/ Các nhân tố sinh thái của môi trường:
3) Sự thay đổi nhiệt độ trong một năm diễn ra

như thế nào?

 Trong năm nhiệt độ thay đổi theo mùa:

+ Mùa xuân ấm áp.

+ Mùa hè nhiệt độ không khí cao (nóng nực)

+ Mùa thu nhiệt độ không khí giảm (mát mẻ)

+ Mùa đông nhiệt độ xuống thấp (lạnh)

II/ Các nhân tố sinh thái của môi trường:

Nhận xét: Các nhân tố sinh thái tác động lên sinh vật thay đổi theo từng môi trường và từng thời gian.

Bài tập về nhà: Bài 1 đến bài 3 – Tr.121 - SGK

- Nhân tố sinh thái là những yếu tố của môi trường tác động tới sinh vật.
- Nhân tố sinh thái là những yếu tố của môi trường tác động tới sinh vật.
- Có 2 nhóm nhân tố sinh thái:
+ Nhân tố vô sinh (không sống):
+ Nhân tố hữu sinh (sống)
I/ Môi trường sống của sinh vật:

II/ Các nhân tố sinh thái của môi trường:

Nhân tố các sinh vật

(Các vi sinh vật, nấm, thực vật, động vật)

Nhân tố con người

Nhiệt độ, độ ẩm, nước….

III/ Giới hạn sinh thái:
1. Cá rô phi ở Việt Nam sống và phát triển ở nhiệt độ nào ?

2. Nhiệt độ nào thuận lợi để cá rô phi sinh trưởng và phát triển?

3. Nhiệt độ nào thuận lợi _nhất_ để cá rô phi sinh trưởng và phát triển?

50 C

Điểm gây chết

420 C

Điểm cực thuận

Giới hạn chịu đựng

Hình 41.2 Giới hạn nhiệt độ của cá rô phi ở Việt Nam

Khoảng thuận lợi

t0 C

Giới hạn dưới

Giới hạn trên

300C

Điểm gây chết

Quan sát hình vẽ và cho biết :

Giới hạn sinh thái là gì?

* Giới hạn sinh thái là giới hạn chịu đựng của cơ thể sinh vật đối với một nhân tố sinh thái

nhất định.
420C

50C

Giới hạn dưới

Giới hạn trên

Khoảng thuận lợi

300C

440C

20C

Giới hạn dưới

Giới hạn trên

Khoảng thuận lợi

280C

Cá rô phi

Cá chép

Loài nào có giới hạn sinh thái rộng hơn ?

Mỗi loài sinh vật đều có giới hạn sinh thái riêng đối với từng nhân tố sinh thái.

Bài tập về nhà: Vẽ sơ đồ giới hạn sinh thái – Bài 4. Tr.121 - SGK
CÂU HỎI, BÀI TẬP CỦNG CỐ

Câu 2: Thế nào là nhân tố sinh thái? Kể tên các nhóm nhân tố sinh thái chính?

Câu 3: Vì sao nhân tố con người được tách thành một nhóm nhân tố sinh thái riêng?

Câu 4: Giới hạn sinh thái là gì?

Câu 1: Môi trường là gì? Kể tên các loại môi trường chủ yếu.
- Học bài

- Trả lời câu hỏi sgk/121và bài tập được giao.

- Liên hệ các nhân tố sinh thái với sinh vật ở địa phương

Chuẩn bị bài 42: “Ảnh hưởng của ánh sáng lên đời sống sinh vật”

- Phần I: Đọc thông tin kết hợp:

+ Kẻ và hoàn thành bảng 42.1 (Tr.123).

+ Nêu sự khác nhau của thực vật ưa sáng và thực vật ưa bóng?

- Phần II: Trả lời mục ▼ (Tr.123).

- Tìm hiểu sự ảnh hưởng của ánh sáng lên đời sống của con

người và các sinh vật khác ở địa phương.

Hướng dẫn học sinh tự học