Bài 41:
MÔI TRƯỜNG VÀ CÁC
NHÂN TỐ SINH THÁI

I. Môi trường sống của sinh vật
Nhiệt độ

Thức ăn

Lượng mưa

Người đi săn

Ánh sáng

Thú ăn thịt

Quan sát hình bên, em hãy cho biết những yếu tố nào
ảnh hưởng đến đời sống của thỏ?

I. Môi trường sống của sinh vật
- Môi trường sống là nơi sinh sống của sinh
vật, bao gồm tất cả những gì bao quanh
chúng, có ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp
lên sự sống, phát triển và sinh sản của sinh
vật.

Môi trường sống của
sinh vật là gì?

Kể tên các loại môi trường sống của sinh vật. Cho VD

I. Môi trường sống của sinh vật
- Môi trường sống là nơi sinh sống của sinh
vật, bao gồm tất cả những gì bao quanh
chúng, có ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp
lên sự sống, phát triển và sinh sản của sinh
vật.
- Có 4 loại môi trường chủ yếu:
+ Môi trường nước
+ Môi trường trong đất
+ Môi trường trên mặt đất – không khí
+ Môi trường sinh vật

Môi trường nước

Cá ngừ

Cá chim mỏ chuột vàng

Cá đối

Bèo hoa dâu

Cá đuối

Cây sen

Môi trường nước

Cua

San hô

Sứa

Bạch tuộc

Rùa

Cá ngựa

Môi trường trong đất

Kiến

Giun đất

Rết

Chuột chũi

Môi trường trên mặt đất – không khí

Gà

Trâu

Vịt

Lợn

Bò

Mèo

Môi trường trên mặt đất – không khí

Cò

Chuồn chuồn

Bướm

Chim

Ong

Môi trường sinh vật

Cây tầm gửi sống ký sinh trên nhiều cây khác

ký sinh

Bọ chét

II. Các nhân tố sinh thái của môi trường
Nhiệt độ

Thức ăn

Lượng mưa

Người đi săn

Ánh sáng

Thú ăn thịt

Nhân tố vô sinh

Nhân tố hữu sinh

II. Các nhân tố sinh thái của môi trường
- Nhân tố sinh thái là những yếu tố của môi trường tác động tới sinh vật
Nhân tố sinh
thái vô sinh
NHÂN TỐ
SINH THÁI

Nhân tố sinh
thái con
người

Nhân tố
sinh thái
hữu sinh

Nhân tố sinh
thái các sinh
vật khác

Bảng 41.2 Bảng điền các nhân tố sinh thái theo từng nhóm

Nhân tố vô sinh

Nhân tố hữu sinh
Nhân tố con người

Nhân tố các sinh vật
khác

Khí hậu: Nhiệt độ,
ánh sáng, gió, độ
ẩm…

Tác động tích cực: Cải tạo
thiên nhiên, nuôi dưỡng, lai
ghép…

Các vi sinh vật

Nước: Nước ngọt,
mặn, lợ….

Tác động tiêu cực: Săn
bắn, đốt phá, khai thác tài
nguyên thiên nhiên bừa
bãi…

Nấm, địa y

Địa hình, độ cao,
loại đất…

Thực vật, động vật

Tác động của nhân tố sinh thái con người tới thiên nhiên

Cánh đồng hoa oải hương

Thủy điện Sơn La

Tác động của nhân tố sinh thái con người tới thiên nhiên

Cường độ chiếu sáng

ngày
ỞTrong
nước
ta,
dài(từ
ngày
vào
Sự
thaymột
đổiđộ
nhiệt
độ sáng
trong
tới tối), ánh sáng mặt trời
mùa
hè
vàmặt
mùađất
đông
cóđổi
gì
một năm
ra
như
chiếu
trên diễn
thaythế
khác
nhau?
nào?
như
thế
nào?

Sáng

Trưa

Tối

Trong 1 ngày cường độ ánh sáng mặt trời tăng dần từ sáng đến rồi lại giảm
dần từ chiều đến tối
Mùa hè ngày dài hơn mùa đông
Mùa hè nhiệt độ cao, mùa đông nhiệt độ xuống thấp

III. Giới hạn sinh thái
1. Cá rô phi ở Việt Nam sống
và phát triển ở nhiệt độ nào?
2. Nhiệt độ nào cá rô phi sinh
trưởng và phát triển thuận
lợi nhất?
3. Tại sao ngoài nhiệt độ 50C và
420C (tức là < 50C và > 420C)
thì cá rô phi sẽ chết?
Giới hạn nhiệt độ của cá rô phi ở việt nam

III. Giới hạn sinh thái
- Giới hạn sinh thái là giới hạn chịu đựng của cơ thể sinh vật đối với
một nhân tố sinh thái nhất định

Xương rồng sa mạc có giới hạn
nhiệt độ từ 0 độ C đến 56 độ C

Cây mắm biển sống và phát triển thuận
lợi ở độ mặn từ 0,36g đến 0,5 g (NaCl).

CỦNG CỐ
EM TẬP LÀM THỦ MÔN

Câu 1: Các loại môi trường sống chủ yếu của sinh vật là:
A. Vô sinh, môi trường trên cạn, môi trường
dưới nước

B. Đất, môi trường trên cạn, môi trường
dưới nước

C. Đất, nước, môi trường trên cạn, môi
trường sinh vật

D. Nước ngọt, nước mặn, môi trường trên
cạn

Câu 2: Cơ thể sinh vật được coi là môi trường sống khi:
A. Cơ thể chúng là nơi ở, nơi lấy thức ăn,
nước uống của các sinh vật khác

B. Chúng là nơi ở của các sinh vật khác

C. Các sinh vật khác có thể lấy chất dinh
dưỡng từ cơ thể chúng

D. Cơ thể chúng là nơi sinh sản của các sinh
vật khác

Câu 3: Giới hạn sinh thái là gì?
A. Là khoảng thuận lợi của một nhân tố sinh
thái

B. Là khoảng tác động có lợi nhất của nhân
tố sinh thái đối với cơ thể

C. Là giới hạn chịu đựng của cơ thể sinh vật
đối với các nhân tố sinh thái khác nhau

D. Là giới hạn chịu đựng của cơ thể sinh vật
đối với một nhân tố sinh thái nhất định

Câu 4: Khi nói về giới hạn sinh thái, kết luận nào sau đây không đúng?
A. Cơ thể sinh vật sinh trường tốt nhất ở
khoảng cực thuận của giới hạn sinh thái

B. Những loài có giới hạn sinh thái càng
rộng thì có vùng phân bố càng hẹp

C. Cơ thể đang bị bệnh có giới hạn sinh thái
về nhiệt độ hẹp hơn so với cơ thể cùng lứa
tuổi nhưng không bị bệnh

D. Loài sống ở vùng biển khơi có giới hạn
sinh thái về độ muối hẹp hơn so với loài
sống ở vùng cửa sông

Câu 5: Vì sao con người được tách ra thành nhóm nhân tố sinh thái riêng?
A. Vì con người có tư duy, có lao động

B. Vì con người tiến hóa nhất so với các loài
động vật khác

C. Vì hoạt động của con người khác với sinh
vật khác, con người có trí tuệ nên vừa khai
thác thiên nhiên, vừa cải tạo thiên nhiên

D. Vì con người có khả năng làm chủ thiên
nhiên