BàI 29. Momen lực. đIều kiện cân bằng của vật rắn có trục quay cố định
1.NhËn xÐt vÒ t¸c dông cña ®èi víi vËt r¾n cã trôc quay cè ®Þnh
- C¸c lùc cã gi¸ song song víi trôc quay hoÆc c¾t trôc quay th× kh«ng cã t¸c dông lµm vËt quay.
- C¸c lùc cã gi¸ kh«ng c¾t trôc quay (trõ tr­êng hîp song song víi trôc quay) cã t¸c dông lµm cho vËt quay quanh trôc.
- C¸c lùc cã ph­¬ng vu«ng gãc víi trôc quay vµ cã gi¸ cµng xa trôc quay th× t¸c dông lµm quay vËt cµng m¹nh.
2. Momen cña lùc ®èi víi mét trôc quay

a) ThÝ nghiÖm.
Dïng ®Üa trßn ®ång chÊt cã
trôc quay trïng víi t©m cña ®Üa

Theo quy tắc hợp lực của hai lực
song song cùng chiều ta có:


F1.d1 = F2.d2







Thay đổi chiều của F2 nhưng độ lớn của F2 và d2 không đổi


F1.d1 =F2.d2


b)Momen cña lùc
Định nghĩa.
Xét một lực F nằm trong mặt phẳng vuông góc với trục 0z. Momen của lực F đối với trục quay là đại lương đặc trưng cho tác dụng làm quay của lực quanh trục ấy và được đo bằng tích độ lớn của lực với cánh tay đòn.
M = F.d
- Đơn vị: N.m
z
d
3.§iÒu kiÖn c©n b»ng cña mét vËt r¾n cã trôc quay cè ®Þnh (cßn gäi lµ quy t¾c Momen)
Muèn cho mét vËt r¾n cã trôc quay cè ®Þnh n»m c©n b»ng th× tæng c¸c momen cña c¸c lùc cã khuynh h­íng lµm vËt quay theo mét chiÒu ph¶i b»ng tæng c¸c momen cña c¸c lùc cã khuynh h­íng lµm vËt quay theo chiÒu ng­îc l¹i.
Quy ­íc momen lùc lµm vËt quay theo chiÒu ng­îc kim ®ång hå lµ chiÒu d­¬ng.
M1 +M2+…… = 0
Trong ®ã: M1,M2 …lµ momen cña tÊt c¶ c¸c lùc ®Æt lªn vËt
Chó ý quy t¾c nµy cßn ¸p dông cho c¶ vËt r¾n cã trôc quay t¹m t
4. øng dông
Cân đĩa (cân tiểu ly)
Quan sát hình29.5
b) đòn bẩy
Trường hợp nào sau đây, lực tác dụng làm cho vật rắn quay quanh trục?
a)Lùc cã gi¸ n»m trong mÆt ph¼ng vu«ng gãc víi trôc quay vµ c¾t trôc quay.
b) Lùc cã gi¸ song song víi trôc quay.
c) Lùc cã gi¸ c¾t trôc quay.
d) Lùc cã gi¸ n»m trong mÆt ph¼ng vu«ng gãc víi trôc quay vµ kh«ng c¾t trôc quay.
d) Lực có giá nằm trong mặt phẳng vuông góc với trục quay và
không cắt trục quay.

Hãy chọn câu sai



Muèn cho mét vËt r¾n cã trôc quay cè ®Þnh n»m c©n b»ng th× tæng c¸c momen cña c¸c lùc cã khuynh h­íng lµm vËt quay theo mét chiÒu ph¶i b»ng tæng c¸c momen cña c¸c lùc cã khuynh h­íng lµm vËt quay theo chiÒu ng­îc l¹i.