BÀI 8 - LỊCH SỬ VIỆT NAM

CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI TIẾT HỌC LỊCH SỬ
Một số cuộc khởi nghĩa và chiến tranh
giải phóng trong lịch sử Việt Nam
Cùng nhìn lại truyền thống yêu nước, ý chí
tự chủ và tinh thần đoàn kết của dân tộc.

KHỞI ĐỘNG
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu
nước. Đó là một truyền thống quý báu của ta. Từ xưa đến nay, mỗi khi
Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn
sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó
khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước."
(Hồ Chí Minh: Toàn tập, Tập 6, NXB Chính trị quốc gia, 2002,
tr. 171)

Lời khẳng định của Chủ tịch Hồ Chí Minh gợi cho em suy nghĩ gì về truyền thống
yêu nước của dân tộc Việt Nam?
Hãy kể tên và chia sẻ hiểu biết của em về một số cuộc khởi nghĩa và chiến tranh
giải phóng dân tộc mà em đã được học.

KHỞI ĐỘNG

TRÒ CHƠI
ĐỐ VUI Ô CHỮ
✦ Giải ô chữ hàng ngang
✦ Tìm ô chữ chủ đề bí ẩn

Chủ đề bài học: Một số cuộc khởi nghĩa và
chiến tranh giải phóng trong lịch sử Việt Nam.

TRÒ CHƠI

ĐỐ VUI Ô CHỮ
LUẬT CHƠI
Ô CHỮ HÀNG NGANG

CÁCH CHƠI

Ô CHỮ CHỦ ĐỀ

Mỗi ô chữ gắn với
một anh hùng dân tộc
trong công cuộc giải
phóng dân tộc.

Trả lời đúng các ô
chữ hàng ngang để
lần lượt tìm ra ô chữ
chủ đề.

Ô chữ chủ đề gồm 9
chữ cái - được tìm
ra khi giải đúng các
hàng ngang.

Giải mã ô chữ

T

R

N G U Y
K

Thoát

T

R

Ư N G V

Ư Ơ N G

I

Ệ

U

T

H

T

R

I

Q U

A

N G T

R

U N G

N T

R

Ã

H Ú C

T

H Ừ A

Ễ

Ị
I

D Ụ

GHÉP CÁC TỪ TÌM ĐƯỢC ĐỂ TÌM TỪ KHÓA

N H

Ô CHỮ SỐ 1

1 Ô chữ gồm 10 chữ cái

Điền câu trả lời:

TRƯNGVƯƠN
Vị nữ tướng đầu tiên của Việt Nam.
G
Câu hỏi:

“Phất cờ nương tử thay quyền tướng quân...
Đô kì đóng cõi Mê Linh,
Lĩnh Nam riêng một triều đình nước ta...”

Ô CHỮ SỐ 2

Ô CHỮ SỐ 2

“….Muốn chém cá kình, đè sóng dữ
Chẳng làm tì thiếp, sống nhờ ai
Múa gươm, xông trận như thần tướng
Cồng đánh, voi gầm tựa sấm oai”.
Bài thơ trên nói về vị tướng nào?

T R I Ệ U T H Ị T R I N
(13 chữ cái)
H

VIDEO 1

TRÒ CHƠI Ô CHỮ

Ô CHỮ SỐ 4
Ô CHỮ SỐ 4 - 10 CHỮ CÁI

NGUYỄNTRÃI
Tác giả của Bình Ngô đại cáo
và nghệ thuật "mưu phạt tâm công".

Ô CHỮ SỐ 5

Ô chữ số 5 (10 chữ cái)
Nhân vật lịch sử này là ai?
“Tiết độ sứ, tự xưng, làm chủ giang sơn...
Thuật nội trị: coi khoan - giản - an - lạc
làm đầu...”
Nhân vật lịch sử này là ai?

K H Ú C T H Ừ A D Ụ

Ô CHỮ CHỦ ĐỀ

Ô CHỮ CHỦ ĐỀ - 9 CHỮ CÁI

K H Ở I N G H Ĩ A
Hình thức đấu tranh là gì?
Hình thức đấu tranh cao nhất của đông đảo nhân dân bị áp bức bóc lột,
nổi lên lật đổ giai cấp thống trị trong nước hoặc giặc ngoại xâm.
🔑 Ô chữ chủ đề gồm 9 chữ cái - Em hãy đoán thử!

DẪN VÀO BÀI

TRUYỀN THỐNG YÊU NƯỚC
CHỐNG NGOẠI XÂM
- Truyền thống yêu nước chống ngoại xâm, giải
phóng dân tộc đã được hun đúc qua tiến trình lịch
sử từ thời Bà Trưng, Bà Triệu...
- Bài học lịch sử để lại cho ngày nay là gì?
- Chúng ta cùng tìm hiểu trong bài học hôm nay.

Truyền thống chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam

Lịch sử dân tộc là ngọn lửa - thắp sáng
con đường chúng ta đi hôm nay.

BÀI 8

MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA
VÀ CHIẾN TRANH GIẢI PHÓNG
TRONG LỊCH SỬ VIỆT NAM
Từ thế kỉ III trước Công nguyên đến cuối thế kỉ XIX

MỤC TIÊU BÀI HỌC
01

Trình bày nội dung
chính và ý nghĩa của
các cuộc khởi nghĩa
tiêu biểu thời Bắc
thuộc.

02
Nêu bối cảnh lịch sử,
diễn biến chính và ý
nghĩa của khởi nghĩa
Lam Sơn, phong trào
Tây Sơn.

03
Nêu các bài học lịch
sử đối với sự nghiệp
xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc hiện nay.

TIẾN TRÌNH BÀI HỌC

Cùng khám phá từng chặng đường lịch sử hào hùng của dân tộc!

HOẠT ĐỘNG 1

MỘT SỐ CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU
THỜI BẮC THUỘC
Mục tiêu
Trình bày nội dung chính
và ý nghĩa của các cuộc
khởi nghĩa tiêu biểu trong
thời kì Bắc thuộc.

Tư liệu khai thác
• Hình 1
• Bảng 1
• Thông tin mục 1 - SGK
tr. 50-52

NHIỆM VỤ NHÓM
Phiếu Học Tập Số 1

Trình bày nét chính và ý nghĩa cuộc khởi nghĩa được phân công

NHÓM 1

NHÓM 2

Khởi nghĩa Hai Bà Trưng

Khởi nghĩa Bà Triệu

Năm 40 SCN - Mê Linh

Năm 248 SCN - Cửu Chân

NHÓM 3

NHÓM 4

Khởi nghĩa Lý Bí

Khởi nghĩa Phùng Hưng

Năm 542 SCN - Giao Châu

Cuối thế kỉ VIII - Đường Lâm

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Hoàn thành các nội dung sau cho cuộc khởi nghĩa được phân công.
Tên cuộc khởi nghĩa /
Năm khởi nghĩa

★ Người lãnh đạo
⚔

Chống chính quyền cai trị
nào

📜 Diễn biến chính, kết quả
🕯 Ý nghĩa

HOẠT ĐỘNG SỐ CỦA NHÓM

Nhóm thực hiện

Tìm kiếm tư liệu Thiết kế sản phẩmGhi rõ nguồn ảnh Đăng lên Padlet
Dùng Google Search
tìm ít nhất 1 hình ảnh
hoặc lược đồ cho cuộc
khởi nghĩa được
phân công.

Dùng Google Slides
hoặc Canva thiết kế 1
slide hoặc infographic
tóm tắt kết quả nhóm.

Ghi rõ nguồn ảnh khi
sử dụng tư liệu lịch
sử số.

Công cụ gợi ý: Google Search - Google Slides - Canva - Padlet

Đăng sản phẩm lên
Padlet của lớp để
cả lớp cùng xem và
nhận xét.

BÁO CÁO SẢN PHẨM NHÓM

NHÓM 1

NHÓM 2

NHÓM 3

NHÓM 4

Khởi nghĩa
Hai Bà Trưng

Khởi nghĩa
Bà Triệu

Khởi nghĩa
Lý Bí

Khởi nghĩa
Phùng Hưng

● Đại diện 4 nhóm trình bày nội dung chính và ý nghĩa từng cuộc khởi nghĩa theo Phiếu học tập số 1.
● Chiếu Padlet của lớp lên màn hình - các nhóm trình bày dựa trên dữ liệu đã đăng.
● Nhận xét, bổ sung và chỉnh sửa trực tiếp trên Padlet nếu cần.

TƯ LIỆU: KHỞI NGHĨA HAI BÀ TRƯNG (40)
Năm 40 sau Công nguyên

Nhân vật

Trưng Trắc & Trưng Nhị

Quê quán

Mê Linh, Hà Nội

Xuất thân
Lạc tướng Mê Linh

Trận chiến tiêu biểu

Tấn công quân Đông Hán tại Luy Lâu, Cổ Loa
Hình minh họa: Hai Bà Trưng

TƯ LIỆU: KHỞI NGHĨA BÀ TRIỆU (248)

TRIỆU THỊ TRINH
Năm 248 sau Công nguyên

Nhân vật

Triệu Thị Trinh (Bà Triệu)

Quê quán

Quận Cửu Chân

Xuất thân

Em gái của Triệu Quốc Đạt huyện lệnh thế lực trong làng
Tấn công thành Tư Phố,
giải phóng Giao Châu

Trận chiến tiêu biểu

NĂM 542
KHỞI NGHĨA LÝ BÍ
Nhân vật

Lý Bí

Quê quán

Giao Châu

Xuất thân

Hào trưởng Việt

Hạ thành Long Biên, làm chủ Giao Châu
Trận tiêu biểu

LÝ BÍ
Thủ lĩnh khởi nghĩa 542

Video tư liệu: https://www.youtube.com/watch?v=_CsULIRNm74

TƯ LIỆU LỊCH SỬ

KHỞI NGHĨA PHÙNG HƯNG
Cuối thế kỉ VIII

Quê quán: Làng Đường Lâm (Hà Nội)

Xuất thân: Con nhà hào phú, có sức vật trâu, đánh hổ

Trận chiến tiêu biểu: Đánh chiếm phủ thành Tống Bình

PHÙNG HƯNG
Bố Cái Đại Vương

Video tư liệu: youtube.com/watch?v=JWjgHYbpXAo

HOẠT ĐỘNG 1 - KẾT QUẢ

KẾT QUẢ PHT SỐ 1: KHỞI NGHĨA HAI BÀ TRƯNG
Năm
40

Năm
40

Năm
43

Khởi nghĩa bùng nổ

Thắng lợi bước đầu

Thất bại

Hai Bà Trưng khởi nghĩa tại
Hát Môn (Phúc Thọ, Hà Nội)
Nghĩa quân đánh chiếm Mê
Linh, Cổ Loa, Luy Lâu

Thái thú Tô Định bỏ chạy
về nước Trưng Trắc lên
làm vua, đóng đô tại Mê Linh

Quân Đông Hán phản
công mạnh mẽ khởi nghĩa
bị đàn áp và thất bại

Khởi nghĩa Hai Bà Trưng - biểu tượng ý chí quật cường của dân tộc

PHT SỐ 1 - NĂM 248

KẾT QUẢ PHT SỐ 1:
KHỞI NGHĨA BÀ TRIỆU
LÃNH ĐẠO

Năm 248 - Triệu Thị Trinh lãnh đạo nhân dân khởi
& THỜI GIAN nghĩa chống chính quyền cai trị của nhà Ngô.

DIỄN BIẾN Nhà Ngô phải huy động lực lượng lớn mới đàn áp được
& KẾT QUẢ cuộc khởi nghĩa.

Ý NGHĨA

Thể hiện tinh thần yêu nước và ý chí quật cường khẳng định sức mạnh của nhân dân trong công
cuộc chống ngoại xâm.

“Tôi muốn cưỡi cơn gió mạnh, đạp luồng sóng dữ...” - Triệu Thị Trinh

KẾT QUẢ PHT SỐ 1: KHỞI NGHĨA LÝ BÍ
Năm 542 - Chống nhà Lương

✦ Vạn Xuân - nhà nước độc lập đầu tiên sau thời Bắc thuộc, thể hiện ý chí tự chủ của dân tộc.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 - NHÓM 4

KẾT QUẢ PHT SỐ 1: KHỞI NGHĨA PHÙNG HƯNG

Tinh thần quật cường - dù thất bại, ý chí giải phóng dân tộc vẫn sống mãi.

CHỐT KIẾN THỨC

Ý NGHĨA CÁC CUỘC KHỞI NGHĨA THỜI BẮC THUỘC

Tinh thần yêu nước
Thể hiện tinh thần yêu
nước và ý chí quật cường
của dân tộc.

Đấu tranh chống đô hộ Tiền đề giành độc lập
Góp phần vào cuộc đấu
tranh chống ách đô hộ của
phong kiến phương Bắc.

Tạo cơ sở để dân tộc ta tiến
tới giành độc lập hoàn toàn kết thúc hơn một nghìn năm
Bắc thuộc bằng chiến thắng
Bạch Đằng năm 938.

⚔ Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 - Kết thúc hơn 1.000 năm Bắc thuộc

HOẠT ĐỘNG 1 - THẢO LUẬN MỞ RỘNG

CÂU HỎI MỞ RỘNG

Hoạt động 1 - Suy nghĩ và thảo luận cùng nhau

Trong các cuộc khởi nghĩa thời Bắc thuộc, em ấn
tượng với cuộc khởi nghĩa nào nhất? Vì sao?
Hai Bà Trưng, Bà Triệu đã góp phần hình thành truyền
thống quý báu nào của phụ nữ Việt Nam trong công
cuộc chống ngoại xâm, bảo vệ Tổ quốc?
Phân tích ý nghĩa sự ra đời Nhà nước Vạn Xuân. Lý Bí
và Triệu Quang Phục đã đóng góp gì vào kho tàng
nghệ thuật quân sự Việt Nam?

TRẢ LỜI MỞ RỘNG

TRUYỀN THỐNG
PHỤ NỮ VIỆT NAM
◆ Tấm gương sáng ngời
Hai Bà Trưng và Bà Triệu góp
phần hình thành truyền thống
yêu nước của phụ nữ Việt Nam.

◆ Khi giặc đến
Khi giặc ngoại xâm đe dọa bờ
cõi, phụ nữ cũng tham gia
chống giặc bảo vệ Tổ quốc.

“Giặc đến nhà,
đàn bà cũng đánh”.
- Câu tục ngữ truyền thống Việt Nam

TRẢ LỜI MỞ RỘNG

Ý NGHĨA NHÀ NƯỚC VẠN XUÂN
Lật đổ ách thống trị của nhà Lương.
Đánh dấu bước trưởng thành trên con đường
đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân ta.
Thể hiện ý chí tự cường, tự chủ của dân tộc.
Làm thất bại âm mưu biến nước ta thành một
đơn vị hành chính của nhà Lương.

TRẢ LỜI MỞ RỘNG

ĐÓNG GÓP QUÂN SỰ CỦA
LÝ BÍ & TRIỆU QUANG PHỤC
Đóng góp vào kho tàng quân sự
Lý Bí và Triệu Quang Phục để lại những đóng góp quý giá
vào kho tàng nghệ thuật quân sự Việt Nam.

Kinh nghiệm lập căn cứ
Biết dựa vào địa hình, địa thế để lập căn cứ kháng chiến
lâu dài và bảo toàn lực lượng.

Lấy yếu chống mạnh
Cách đánh du kích - linh hoạt, bền bỉ - là bài học quý
trong lịch sử quân sự dân tộc.
“Lấy ít địch nhiều, lấy yếu chống mạnh - bài học nghìn năm còn vẹn nguyên giá trị”

HOẠT ĐỘNG 2

KHỞI NGHĨA LAM SƠN
(1418 - 1427)
Tìm hiểu bối cảnh lịch sử, diễn biến chính
và ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.

Bối cảnh lịch sử

Diễn biến chính

Ý nghĩa lịch sử

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Ôn lại: các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu thời Bắc thuộc và ý nghĩa
của các cuộc khởi nghĩa đó.
Ôn lại: bối cảnh, diễn biến chính và ý nghĩa của khởi nghĩa
Lam Sơn, phong trào Tây Sơn.
Ôn lại: các bài học lịch sử đối với sự nghiệp xây dựng và bảo
vệ Tổ quốc hiện nay.
Làm bài tập Bài 8 - Sách bài tập Lịch sử 11.
Chuẩn bị Bài 9: Cuộc cải cách của Hồ Quý Ly và Triều Hồ.

CẢM ƠN CÁC EM
Tự hào truyền thống yêu nước
và tinh thần đấu tranh bất khuất
của dân tộc Việt Nam.

Hẹn gặp lại các em trong bài học tiếp theo!