BÀI 5: THẠCH QUYỂN. NỘI LỰC VÀ TÁC ĐỘNG
CỦA NỘI LỰC ĐẾN ĐỊA HÌNH BỀ MẶT TRÁI ĐẤT
Mục tiêu:
- Trình bày được khái niệm thạch quyển, phân biệt
được thạch quyển với vỏ Trái Đất.
- Trình bày khái niệm, nguyên nhân của nội lực và tác
động của nội lực đến sự hình thành địa hình bề mặt
Trái Đất.
- Phân tích được sơ đồ, lược đồ, tranh ảnh về tác động
của nội lực đến địa hình bề mặt Trái Đất.
- Nhận xét và giải thích được sự phân bố các vành đai
động đất, các vành đai núi lửa trên Trái Đất.

Khởi động

Thạch quyển là gì và nằm ở
đâu trong cấu tạo Trái Đất?
Thạch quyển và vỏ Trái Đất
khác nhau như thế nào? Nội
lực được sinh ra từ đâu và có
tác động như thế nào đối với
địa hình bề mặt Trái Đất?

Khởi động

NỘI DUNG BÀI HỌC

I

II

III

Thạch
quyển

Khái niệm và
nguyên nhân
nội lực

Tác động của
nội lực đến
địa hình

IV

Sự phân bố các
vành đai động
đất, núi lửa trên
thế giới

Hình thành
kiến thức

I. THẠCH QUYỂN
HĐ CẶP: 05 phút

- Là phần trên cùng của Trái Đất, bao gồm
vỏ Trái Đất và phần trên của lớp man-ti.
- Thành phần cấu tạo của thạch quyển chủ
yếu là các đá ở thể rắn.
- Giới hạn của thạch quyển ở độ sâu
khoảng 100 km. Độ dày không đồng nhất,
mỏng hơn ở vỏ đại dương và dày hơn ở
vỏ lục địa.
Phân biệt thạch quyển với vỏ Trái Đất.

II. KHÁI NIỆM VÀ NGUYÊN NHÂN CỦA NỘI LỰC
Hình thành
kiến thức

Nguyên nhân
sinh ra nội lực?

HĐ CẶP: 05 phút

Video

II. KHÁI NIỆM VÀ NGUYÊN NHÂN CỦA NỘI LỰC
Hình thành
kiến thức

Đọc SGK, trao đổi
với bạn bên cạnh
(05 phút)

Nội lực là gì?
Nội lực là lực sinh ra từ bên trong Trái Đất.

Nội lực

II. KHÁI NIỆM VÀ NGUYÊN NHÂN CỦA NỘI LỰC
Hình thành
kiến thức

Phân hủy các chất phóng xạ
Do nguồn
năng lượng
trong lòng
Trái Đất

Sắp xếp, dịch chuyển vật chất theo trọng lực

Phản ứng hóa học

II. KHÁI NIỆM VÀ NGUYÊN NHÂN CỦA NỘI LỰC
Hình thành
kiến thức

Phân hủy các chất phóng xạ trong lòng Trái Đất

II. KHÁI NIỆM VÀ NGUYÊN NHÂN CỦA NỘI LỰC
Hình thành
kiến thức

Sắp xếp, dịch chuyển vật chất theo trọng lực

II. KHÁI NIỆM VÀ NGUYÊN NHÂN CỦA NỘI LỰC
Hình thành
kiến thức

Phản ứng hóa học trong lòng Trái Đất

Hình thành
kiến thức

III. TÁC ĐỘNG CỦA NỘI LỰC ĐẾN SỰ HÌNH THÀNH
ĐỊA HÌNH
Đặt tên cho các
hình dưới đây thể
hiện tác động của
nội lực đến địa hình

2 Hiện tượng đứt gãy

1 Hiện tượng uốn nếp

3 Hoạt động núi lửa

Hình thành
kiến thức

III. TÁC ĐỘNG CỦA NỘI LỰC
ĐẾN SỰ HÌNH THÀNH ĐỊA HÌNH
HĐ NHÓM
10 phút

Nhóm

Nội dung

Hình

Nơi thường Tác động đến
Ví dụ
xảy ra
địa hình

1 + 4 Hiện tượng uốn nếp

5.2  

 

 

2 + 5 Hiện tượng đứt gãy

5.3  

 

 

3 +6

5.4  

 

 

Hoạt động núi lửa

TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ
Tiêu chí / Mức độ hoàn thành
Nội dung chính xác, thể hiện đầy đủ.

1

2

3

 

 

 

Sản phẩm có cấu trúc, bố cục khoa học, rõ ràng.  

 

 

Có hình vẽ, icon trực quan
Thuyết trình lưu loát, hấp dẫn, chuyên nghiệp

 

 

 

Đảm bảo đúng thời gian

 

 

 

III. TÁC ĐỘNG CỦA NỘI LỰC ĐẾN SỰ HÌNH THÀNH ĐỊA HÌNH
Hình thành
kiến thức

Nội dung

Nơi thường xảy ra

Tại những khu vực đá
Hiện tượng mềm, chịu tác động của
uốn nếp lực theo phương nằm
ngang
Tại những khu vực đá
Hiện tượng cứng, chịu tác động của
đứt gãy lực theo phương nằm
ngang và thẳng đứng
Xuất hiện ở lục địa và đại
Hoạt động dương (nhất là nơi tiếp
núi lửa xúc của các mảng kiến
tạo)

Tác động đến địa hình

Ví dụ

Nếu cường độ mạnh tạo Hi-ma-lay-a;
thành các vùng núi uốn An-đét; Coocnếp.
đi-e…
Có bộ phận nâng lên (khối Biển Đỏ, các hồ
núi, đỉnh núi), bộ phận hạ phía đông lục
xuống (thung lũng)
địa Phi…
Các đảo núi lửa,
Hoạt động phun trào và
Cao nguyên bađông cứng mac-ma làm
dan ở Tây
thay đổi địa hình…
Nguyên…

Hình thành
kiến thức

III. TÁC ĐỘNG CỦA NỘI LỰC
ĐẾN SỰ HÌNH THÀNH ĐỊA HÌNH

Công viên quốc gia Croajingalong, Victoria,

Hình thành
kiến thức

III. TÁC ĐỘNG CỦA NỘI LỰC
ĐẾN SỰ HÌNH THÀNH ĐỊA HÌNH

Dãy Hi-ma-lay-a.

Hình thành
kiến thức

III. TÁC ĐỘNG CỦA NỘI LỰC
ĐẾN SỰ HÌNH THÀNH ĐỊA HÌNH

Nếp uốn trong đá vôi silic ở đèo Mã Pì Lèng

Hình thành
kiến thức

III. TÁC ĐỘNG CỦA NỘI LỰC
ĐẾN SỰ HÌNH THÀNH ĐỊA HÌNH

Đứt gãy Đông Phi và Biển Đỏ

Hình thành
kiến thức

III. TÁC ĐỘNG CỦA NỘI LỰC
ĐẾN SỰ HÌNH THÀNH ĐỊA HÌNH

Cao nguyên ba-dan ở Tây Nguyên

Hình thành
kiến thức

IV. SỰ PHÂN BỐ CÁC VÀNH ĐAI ĐỘNG ĐẤT,
NÚI LỬA TRÊN TRÁI ĐẤT

HĐ CẶP: 05 phút

Yêu cầu:
- Xác định các vành đai
động đất và vành đai núi lửa.
- Nhận xét và giải thích sự
phân bố các vành đai động
đất và núi lửa trên Trái Đất.

Hình thành
kiến thức

IV. SỰ PHÂN BỐ CÁC VÀNH ĐAI ĐỘNG ĐẤT,
NÚI LỬA TRÊN TRÁI ĐẤT

Vành đai động đất và vành
đai núi lửa:
- Động đất: Phía tây châu Mĩ,
giữa Đại Tây Dương, từ Địa
Trung Hải qua Nam Á đến
In-đô-nê-xi-a, phía tây Thái
Bình Dương.
- Núi lửa: phía tây châu
Mĩ, đông Đại Tây Dương, từ
Địa Trung Hải qua Nam Á
đến In-đô-nê-xi-a, phía tây
Thái Bình Dương.

Hình thành
kiến thức

IV. SỰ PHÂN BỐ CÁC VÀNH ĐAI ĐỘNG ĐẤT,
NÚI LỬA TRÊN TRÁI ĐẤT

Nhận xét và giải thích:
- Nhận xét: Động đất, núi lửa
Giải
thích
tập trung ở ranh giới
-thường
Các vành đai động đất núi lửa
cácphân
mảng
quyển,
tạo
bố tạithạch
các ranh
giới các
nênmảng
các kiến
vànhtạo
đaixôđộng
đất hoặc
và
vào nhau
vành
núi nên
lửavậttrên
táchđai
xa nhau
chất Trái
luôn
Đất.Các
bất ổn vành đai động đất
-thường
Có động
đấtvới
thì mới
núi đai
lửa
trùng
các có
vành
trùng
núinên
lửa.
Cónhau
những nơi có
- Tuy nhiên có nơi cường độ vận
động đất nhưng không có núi
lửađộng đất nhỏ không làm nứt vỡ
vỏ Trái đất nên không có núi lửa

Luyện tập

Luyện tập

Câu hỏi 1: Trình bày các tác động của nội lực đến
sự hình thành địa hình bề mặt Trái Đất?

Hiện tượng
uốn nếp

Hiện tượng
đứt gãy

Hoạt động
núi lửa

Luyện tập

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

Câu 1: Giới hạn dưới của thạch quyển đến độ sâu
khoảng bao nhiêu km?
A. 50 km.
B. 100 km.
C. 150 km.
D. 200 km.

Luyện tập

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

Câu 2: Thạch quyển được giới hạn bởi
A. lớp Manti.
B. vỏ Trái Đất và lớp Manti.
C. vỏ Trái Đất và phần dưới của lớp Manti.
D. vỏ Trái Đất và phần trên cùng của lớp Manti.

Luyện tập

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

Câu 3: Nơi tiếp xúc giữa các mảng kiến tạo sẽ thường
xuất hiện
A. động đất, núi lửa.
B. bão.
C. ngập lụt.
D. thủy triều dâng.

Luyện tập

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

Câu 4: Nội lực thường có xu hướng làm cho địa hình bề
mặt Trái Đất
A. gồ ghề hơn.
B. bằng phẳng hơn.
C. đồng nhất hơn.
D. ít núi, nhiều đồng bằng.

Luyện tập

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

Câu 5: Nhân tố nào sau đây ít ảnh hưởng tới nội lực
nhất?
A. Phân hủy phóng xạ.
B. Phản ứng hóa học.
C. Vật chất di chuyển.
D. Bức xạ Mặt Trời.

Luyện tập

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

Câu 6: Hiện tượng uốn nếp thường xuất hiện ở đâu khi
có tác động của nội lực?
A. Miền đá cứng.
B. Chỉ ở lục địa.
C. Chỉ ở đại dương.
D. Miền đá mềm.

Luyện tập

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

Câu 7: Hiện tượng đứt gãy thường xuất hiện ở đâu khi
có tác động của nội lực?
A. Miền đá cứng.
B. Chỉ ở lục địa.
C. Chỉ ở đại dương.
D. Miền đá mềm.

Luyện tập

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

Câu 8: Động đất và núi lửa thường xảy ra ở đâu?
A. Sâu dưới các lục địa.
B. Sâu dưới các đại dương.
C. Nơi tiếp xúc các mảng.
D. Ranh giới lục địa - đại dương.

Luyện tập

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

Câu 9: Vành đai động đất núi lửa lớn nhất trên Trái
Đất là
A. Đại Tây Dương.
B. Thái Bình Dương.
C. Ấn Độ Dương.
D. Địa Trung Hải.

Luyện tập

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

Câu 10: Quốc gia nào sau đây chịu ảnh hưởng nhiều
nhất của động đất, núi lửa?
A. Việt Nam.
B. Thái Lan.
C. Hoa Kì.
D. Nhật Bản.

Vận dụng

Hãy nêu ví dụ về địa hình
được tạo thành chủ yếu do
nội lực mà em biết ở nước ta?
(Học sinh được khai thác
thông tin Internet)

Hướng dẫn tự học
- Học bài cũ, trả lời câu hỏi SGK.
- Hoàn thành câu hỏi phần vận dụng.
- Chuẩn bị bài mới: Bài 6. Ngoại lực và tác động của
ngoại lực đến địa hình bề mặt Trái Đất.
Nội dung:
+ Khái niệm và nguyên nhân của ngoại lực.
+ Tác động của ngoại lực đến địa hình.