Một số vấn đề chung về
Máy biến áp
BÀI 17 - 18
I. KHÁI NiỆM CHUNG VỀ MÁY BiẾN ÁP
II. ỔN ÁP
III. MỘT SỐ THÍ DỤ VỀ TÍNH TOÁN MÁY BiẾN ÁP
ĐỊNH NGHĨA - CÔNG DỤNG - PHÂN LOẠI CỦA MÁY BiẾN ÁP 1 PHA
CẤU TẠO - NGUYÊN LÝ LÀM ViỆC
I. Tìm hiểu khái niệm chung về MBA:
1. Định nghĩa: Là thiết bị điện từ tĩnh làm việc theo nguyên lý cảm ứng điện từ, dùng để biến đổi điện áp của dòng điện xoay chiều mà vẫn giữ nguyên tần số.
2. Công dụng: Dùng để biến đổi điện áp xoay chiều trong truyền tải và phân phối điện năng.
- Ngoài ra MBA còn dùng trong kỹ thuật điện tử.
3. Phân loại:
a)Theo công dụng
Máy biến áp điện lực: dùng để truyền tải và phân phối điện năng
Máy biến áp điều chỉnh dùng trong các hộ gia đình
Máy biến áp đặc biệt:
Máy biến áp đo lường: Máy đo biến dòng
Máy biến áp dùng luyện kim hoặc điện phân.
Máy biến áp hàn
Máy biến áp dùng để thí nghiệm
b. Theo số pha của dòng điện biến đổi: Máy biến áp 1 pha và máy biến áp 3 pha
c. Theo vật liệu làm lõi: Máy biến áp lõi thép và máy biến áp lõi không khí
d. Theo phương pháp làm mát: Máy biến áp làm mát bằng không khí và máy biến áp làm mát bằng dầu
Hình ảnh máy biến áp
MÁY BiẾN ÁP ĐiỆN LỰC
MÁY BiẾN ÁP ĐiỆN LỰC
Máy biến áp đặc biệt
MÁY BiẾN ÁP ĐO LƯỜNG
MÁY ĐO BiẾN DÒNG
MÁY BiẾN ÁP KHÔ
MÁY BiẾN ÁP HÀN
Một số máy biến áp
công suất nhỏ dùng trong gia đình
Cấu tạo Máy biến áp
Xem hình sau – Em biết gì về cấu tạo của máy biến áp?
???
Máy biến áp có cấu tạo như thế nào?
4. Tìm hiểu cấu tạo MBA
MBA gồm có 3 phần:
+ Lõi thép
+ Dây quấn
+ Vỏ máy
Lõi thép
Dây quấn
Vỏ máy
5. Tìm hiểu nguyên lý làm việc của MBA:
-Môi trường quanh nam châm là từ trường không đổi hay biến đổi?
-Dòng điện qua dây dẫn có tạo ra một từ trường xung quanh nó không?
-Các loại dòng điện và từ trường tương ứng do nó tạo ra?
-Kết luận gì về mối liên hệ giữa điện và từ?

-Hiện tượng cảm ứng điện từ là gì?
a. Hiện tượng cảm ứng điện-từ:
Dòng điện xoay chiều chạy trong cuộn dây sinh ra từ trường biến đổi.
Nếu một cuộn dây khác đặt trong từ trường biến đổi thì trên hai đầu cuộn dây đó sẽ sinh ra một sức điện động cảm ứng (dòng điện cảm ứng) tương tự dòng điện sinh ra nó.
Dòng điện cảm ứng này tỷ lệ với tốc độ biến thiên của từ trường và với số vòng của cuộn dây.
Thí nghiệm nguyên lý làm việc của MBA
b. Nguyên lý làm việc của MBA
-Khi nối cuộn sơ cấp vào nguồn điện xoay chiều có điện áp U1, dòng điện I1chạy qua cuộn sinh ra từ thông biến thiên
Do mạch từ khép kín nên từ thông này móc vòng sang cuộn thứ cấp sinh ra sức điện động cảm ứng E2
b. Nguyên lý làm việc của MBA
+ Cuộn thứ cấp: Sđđcư E2 tỉ lệ với N2
+ Cuộn sơ cấp: Sđđtc E1 tỉ lệ với N1
Bỏ qua tổn thất điện áp 
E1  U1 và E2  U2
Nên: U1  N1 và U2  N2




k : tỉ số MBA
Tìm mối liên hệ giữa điện áp và số vòng, giữa điện áp và dòng điện ?
- Mối quan hệ giữa U và N

(tỉ lệ thuận)
+ Từ quan hệ giữa công suất định mức phía sơ cấp và thứ cấp (khi bỏ qua tổn hao điện năng) ta có:


- Mối quan hệ giữa U và I
(tỉ lệ nghịch)
Ki?m tra băi cu
Kiểm tra bài cũ
1. Chọn từ thích hợp trong bảng điền vào chỗ trống(.) để được câu hoàn chỉnh.
- Khi máy biến áp làm việc, điện áp đưa vào dây quấn sơ cấp là U1, trong dây quấn sơ cấp có dòng điện. Nhờ có . . . . . . . . . . . . . .. giữa dây quấn sơ cấp và dây quấn thứ cấp,. . . . . . . . lấy ra ở hai đầu dây quấn thứ cấp là U2.
2. Hệ số biến áp k là gì?

- Chọn kí hiệu ( hoặc ) và cụm từ thích hợp điền vào chỗ trống(.) trong hai câu dưới đây để được câu trả lời đúng.
Nếu k >1 thì U1....U2 là máy biến áp .....
Nếu k <1 thì U1.... U2 là máy biến áp ....
điện áp
;
cảm ứng điện từ
;
dòng điện thứ cấp
Tỉ số giữa điện áp sơ cấp và thứ cấp bằng tỉ số giữa vòng dây của chúng
3.ý nghĩa của hệ số biến áp k
>
<
giảm áp
tăng áp
II.ỔN ÁP
Quan sát hình ảnh
Cuộn dây và lõi thép
Mô tơ điện
Con trượt
Bộ phận điều khiển gồm hai IC
II. Ổn áp
Ổn áp là gì?
Thực chất là máy biến áp tự ngẫu được dùng phổ biến trong các gia đình
Nêu cấu tạo của ổn áp?
Dây quấn của ổn áp được quấn trên lõi thép hình vành khăn
Cách sử dụng ổn áp?
Để thay đổi số vòng dây sơ cấp khi điện áp thay đổi, người ta dùng hai IC điều khiển động cơ quay con trượt để thay đổi số vòng dây N1 nhằm duy trì U2 không thay đổi
III. Một số thí dụ về tính toán MBA
Tìm điện áp đặt vào dây quấn sơ cấp một máy biến áp khi biết số vòng dây quấn sơ cấp bằng 1600 vòng, số vòng dây thứ cấp bằng 800 vòng và điện áp thứ cấp là 110V.
Cho máy biến áp biết: U1=300V, U2=150V; N2=500 vòng, Tìm N1 =?
Cho máy biến áp biết: U1=110V, N1=600vòng; N2= 300 vòng; Tìm U2 = ?
Cho máy biến áp, biết U1 = 220V; U2=110V; N1=1000 vòng; Tìm N2 = ?
Tóm tắt TD1: N1=1600 vòng; N2=800 vòng
U2 = 110V, U1 = ?

Giải:
4. Hãy ghép mỗi số ở cột A với một chữ cái ở cột B để được câu trả lời đúng.
Đáp án: 1-b; 2-d; 3-c; 2-a ; 3-a
BàI TậP
Một máy biến áp một pha có N1 = 1650 vòng, N2 = 90 vòng. Dây quấn sơ cấp đấu với nguồn điện áp 220V. Xác định điện áp đầu ra của dây quấn thứ cấp U2. Muốn điện áp U2=36V thì số vòng dây của dây quấn thứ cấp phải là bao nhiêu?
Trả lời
( vòng)
6. Tính toán máy biến áp
Về nhà
Học bài
Tìm hiểu trong thực tế các trường hợp hư hỏng máy biến áp và cách khắc phục