CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ ĐẾN DỰ GIỜ
Giáo viên: NGUYỄN THỊ NGUYỆT
Lớp 11 A2
A. KHỞI ĐỘNG
- Ông là ai?
Tản Đà
- Ông là ai?
Xuân Diệu
- Ông là ai?
Huy cận
- Ông là ai?
Chế Lan Viên
- Ông là ai?
Thế Lữ
Tìm trong bài hát, những câu hát được lấy từ ý thơ của Hàn Mặc Tử?
- Trăng nằm yên trên cành liễu đợi chờ.
Trăng nằm sóng soải trên cành liễu
Đợi gió đông về để lả lơi.
(Bẽn lẽn)
Ai mua trăng tôi bán trăng cho,
Không bán đoàn viên ước hẹn hò.
(Trăng vàng, trăng ngọc)
Ai mua trăng tôi bán trăng cho,
Chẳng bán đoàn viên ước hẹn hò.
- Bài hát này được phổ nhạc từ bài thơ nào của Nguyễn Bính?
Một thời đại trong thi ca
B. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
MỘT THỜI ĐẠI TRONG THI CA
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả Hoài Thanh(1909-1982)
Hoài Thanh tên khai sinh là Nguyễn Đức Nguyên, xuất thân trong một gia đình nhà nho nghèo ở huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An.
- Tích cực tham gia nhiều phong trào yêu nước.
Là một trong những nhà phê bình văn học xuất sắc nhất của nền văn học Việt Nam hiện đại.
Phong cách: thiên về tưởng tượng và ghi nhận ấn tượng; giọng văn nhẹ nhàng, tinh tế mà hóm hỉnh, tài hoa: Lấy hồn tôi để hiểu hồn người.
MỘT THỜI ĐẠI TRONG THI CA
1. Tác giả Hoài Thanh(1909-1982)
- Tác phẩm chính:
+ Văn chương và hành động (1936).
+ Thi nhân Việt Nam (1942).
+ Nói chuyện Thơ kháng chiến (1950)
+ Phê bình và tiểu luận (3 tập: 1960, 1965, 1971).
- Được Nhà nước trao tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học nghệ thuật năm 2000.
I. Tìm hiểu chung
Hãy kể tên một số tác phẩm chính của Hoài Thanh?
MỘT THỜI ĐẠI TRONG THI CA
2. Tác phẩm Thi nhân Việt Nam và tiểu luận Một thời đại trong thi ca.

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả Hoài Thanh
- Thi nhân Việt Nam là bản tổng kết toàn diện phong trào thơ mới - cuộc cách mạng trong thi ca Việt Nam đầu thế kỉ XX. Tác phẩm có giá trị khoa học, là áng văn phê bình bất hủ.
Dựa vào SGK và hiểu biết của bản thân, em hãy nêu vài nét về tác phẩm Thi nhân Việt Nam?
- Tiểu luận Một thời đại trong thi ca, nằm ở phần đầu của cuốn Thi nhân Việt Nam.
Tiểu luận Một thời đại trong thi ca nằm ở vị trí nào trong Thi nhân Việt Nam?
MỘT THỜI ĐẠI TRONG THI CA

3. Đoạn trích Một thời đại trong thi ca
Vị trí:
Nằm cuối phần tiểu luận cùng tên mở đầu cho Thi nhân Việt Nam.
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả Hoài Thanh
2. Tác phẩm Thi nhân Việt Nam và tiểu luận Một thời đại trong thi ca.
3. Đoạn trích Một thời đại trong thi ca
Em hãy nêu vị trí của đoạn trích Một thời đại trong thi ca trong bài tiểu luận cùng tên?
b. Thể loại:
Đoạn trích này thuộc thể loại nào?
Nghị luận văn học.
c. Bố cục: 3 phần.
Em hãy chia bố cục đoạn trích và nêu nội dung chính của từng phần?
- P1: Bây giờ hãy... nhìn vào đại thể: Nêu vấn đề đi tìm tinh thần Thơ mới, những khó khăn và phương pháp thực hiện.
- P2: Cứ đại thể...tội nghiệp quá: Phân tích, lí giải nội dung tinh thần Thơ mới.
- P3: Còn lại: bi kịch của cái tôi Thơ mới và cách các nhà thơ mới giải quyết bi kịch của mình.
MỘT THỜI ĐẠI TRONG THI CA
1. Nguyên tắc xác định Thơ mới và thơ cũ
I. Tìm hiểu chung
II. Đọc – hiểu văn bản
1. Nguyên tắc xác định Thơ mới và thơ cũ
CÂU HỎI THẢO LUẬN NHÓM
Những khó khăn khi xác định tinh thần Thơ mới?
Những nguyên tắc cốt yếu khi đi tìm tinh thần Thơ mới?
Tại sao phải thực hiện nguyên tắc đó?
MỘT THỜI ĐẠI TRONG THI CA
1. Nguyên tắc xác định Thơ mới và thơ cũ
- Khó khăn:
+ … “trời đất không phải dựng lên cùng một lần, hôm nay phôi thai từ hôm qua và trong cái mới vẫn còn rớt lại ít nhiều cái cũ”: Thơ mới và thơ cũ không có sự phân biệt rạch ròi.
+ “Khốn nỗi cái tầm thường cái lố lăng chẳng phải của riêng thời nào”: Trong Thơ mới, thơ cũ đều có những bài hay, bài dở; bài hay ít, bài dở nhiều.
=> Bằng những câu văn giả định, cảm thán, với một giọng điệu thân mật, gần gũi, thiết tha, bức xúc mà chân thành, tác giả đã nêu lên được cái khó khăn trong việc xác định tinh thần Thơ mới.
I. Tìm hiểu chung
II. Đọc – hiểu văn bản
1. Nguyên tắc xác định Thơ mới và thơ cũ
MỘT THỜI ĐẠI TRONG THI CA
1. Nguyên tắc xác định Thơ mới và thơ cũ
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu đoạn trích
Nguyên tắc xác định Thơ mới và thơ cũ
- Quan điểm của Hoài Thanh:
+ sánh bài hay với bài hay: Căn cứ vào cái hay, không căn cứ vào bài dở.
+ phải nhìn vào đại thể: Phải căn cứ vào cái đại thể, không căn cứ vào tiểu tiết.
- Lí do:
+ Vì chỉ có bài hay mới nói lên được tinh thần của thơ ca đích thực.
+ Vì các thời đại thơ ca luôn nối tiếp nhau.
=> Đây là quan điểm đúng đắn, khoa học và giàu sức thuyết phục.

+ Bắt đầu: trích dẫn thơ
- Người giai nhân: bến đợi dưới cây già
Tình du khách: thuyền qua không buộc chặt
Hình ảnh ước lệ, cổ điển
- Ô hay! Cảnh cũng ưa người nhỉ!
Ai thấy ai mà chẳng ngẩn ngơ!
Giọng điệu trẻ trung, hiện đại
+ Tiếp theo: Đưa ra luận cứ
- Nhà thơ nào cũng có thể có những câu thơ hay nhưng không tiêu biểu
- Thời đại nào cũng có thể có những bài thơ dở
=> Cả hai loại thơ đó đều không thể đại diện cho thời đại
+ Cuối cùng: Đưa ra nguyên tắc về đối tượng phê bình
* Chỉ căn cứ bài tiêu biểu
* Chỉ căn cứ bài hay
- Lập luận theo lối quy nạp
- Luận cứ xác đáng
Luận điểm rõ ràng
- Biện chứng, khách quan
- Giản dị, sinh động
Luận chứng tiêu biểu
- Phương pháp lập luận của Hoài Thanh
Tìm hiểu cách lập luận của Hoài Thanh ở phần đầu đoạn trích này?
MỘT THỜI ĐẠI TRONG THI CA
1. Nguyên tắc xác định thơ mới và thơ cũ
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu đoạn trích
Nguyên tắc xác định thơ mới và thơ cũ
- Khó khăn.
- Quan điểm của Hoài Thanh:
+ sánh bài hay với bài hay: Căn cứ vào cái hay, không căn cứ vào bài dở.
+ phải nhìn vào đại thể: Phải căn cứ vào cái đại thể, không căn cứ vào tiểu tiết.
- Lí do:
+ Vì chỉ có bài hay mới nói lên được tinh thần của thơ ca đích thực.
+ Vì các thời đại thơ ca luôn nối tiếp nhau.
Đây là quan điểm đúng đắn, khoa học và giàu sức thuyết phục.
 Nhận xét: Lập luận chặt chẽ, thể hiện cái nhìn biện chứng, khách quan, khoa học của tác giả về một vấn đề văn học mới mẻ và phức tạp.



C. LUYỆN TẬP
GV phát phiếu học tập, yêu cầu HS hoàn thành phiếu học tập.
PHIẾU HỌC TẬP
I. TRẮC NGHIỆM
Câu 1: Sở trường của tác giả Hoài Thanh là gì ?
A. Viết truyện ngắn và Tiểu thuyết.
B. Sáng tác thơ và văn xuôi
C. Phê bình văn học.
D. Viết kịch và tiểu thuyết
Câu 2: Nội dung của đoạn trích “Một thời đại trong thi ca” bàn đến
vấn đề gì?
A. Các tác phẩm thuộc phong trào Thơ mới.
B. Quan điểm nghệ thuật vị nhân sinh,
C. Chủ nghĩa hiện thực Việt Nam.
D. Tinh thần Thơ mới.
Câu 3: Tác giả đã nêu ra cách nhận diện tinh thần Thơ mới như thế nào?
A. So sánh bài hay với bài tầm thường.
B. So sánh bài hay với bài hay.
C. So sánh bài tầm thường với bài tầm thường.
D. So sánh bài hiện đại với bài cổ điển.
 
PHIẾU HỌC TẬP
II. ĐỌC – HIỂU
Đọc đoạn trích sau
[….] Bây giờ hãy đi tìm cái điều ta cho là quan trọng hơn: tinh thần thơ mới.
Giá các nhà thơ mới cứ viết những câu như hai câu vừa trích trên này thì tiện cho ta biết mấy. Nhưng chính Xuân Diệu còn viết:
Người giai nhân: bến đợi dưới cây già;
Tình du khách: thuyền qua không buộc chặt.
Với một nhà thơ cũ tả cảnh thu lại có những câu nhí nhảnh và lả lơi:
Ô hay! Cảnh cũng ưa người nhỉ!
Ai thấy ai mà chẳng ngẩn ngơ?
Giá trong thơ cũ chỉ có những trần ngôn sáo ngữ, những bài thơ chúc tụng, những bài thơ vịnh hết cái này đến cái nọ, mà các nhà thơ mới lại chỉ làm những bài kiệt tác thì cũng tiện cho ta biết mấy. Khốn nỗi, cái tầm thường, cái lố lăng chẳng phải của riêng một thời nào và muốn hiểu tinh thần thơ cho đúng đắn, phải sánh bài hay với bài hay vậy.
Âu là ta đành phải nhận rằng trời đất không phải dựng lên cùng một lần với thế hệ chúng ta. Hôm nay đã phôi phai từ hôm qua và trong cái mới vẫn còn rớt lại ít nhiều cái cũ. Các thời đại vẫn liên tiếp cùng nhau và muốn rõ đặc sắc mỗi thời phải nhìn vào đại thể.
(Một thời đại trong thi ca, Hoài Thanh, Sách Ngữ văn 11 tập 2, NXB Giáo dục, 2007)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính?
Câu 2. Đoạn văn được viết theo phương pháp nào?
Câu 3. Nội dung chính của đoạn văn trên?
D. VẬN DỤNG
Vẽ sơ đồ tư duy nguyên tắc xác định Thơ mới và thơ cũ.
Dặn dò HS chuẩn bị cho tiết học tiếp theo: Tinh thần Thơ mới, bi kịch của các nhà Thơ mới, cách giải quyết bi kịch, nghệ thuật của đoạn trích.