Hướng dẫn tự học
Văn bản: MƯA
- Trần Đăng Khoa -
GV thực hiện: Trần Văn Cát
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
- Trần Đăng Khoa sinh năm 1958 quê Nam Sách - Hải Dương hiện đang công tác ở tạp chí Quân đội
Văn bản: MƯA
- Trần Đăng Khoa -
2. Tác phẩm
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
Văn bản: MƯA
- Trần Đăng Khoa -
- Bài thơ ra đời năm 1967, in trong tập “Góc sân và khoảng trời”
- Bố cục: 2 phần
+ Phần 1: Từ đầu  Cây lá hả hê: Bức tranh thiên nhiên.
+ Phần 2: 4 câu còn lại: H/a con người
- Thể thơ: Tự do
? Qua phần đọc bài thơ, hãy cho biết bài thơ được viết theo thể thơ gì?
? Có thể chia bố cục bài thơ làm mấy phần? Nội dung từng phần?
Câu 1: Nội dung chính của bài thơ “Mưa” là gì?
Cảnh vật thiên nhiên?
Con người?
II. Hướng dẫn tự học
Câu 2: Hãy chỉ ra nét nghệ thuật đặc sắc của bài thơ “Mưa”?
Thể thơ, nhịp thơ?
Việc sử dụng ngôn từ?
- Các biện pháp tu từ?
Sắp mưa
Sắp mưa
Những con mối
Bay ra
Mối trẻ
Bay cao
Mối già
Bay thấp
Gà con
Rối rít tìm nơi
Ẩn nấp
1. Bức tranh thiên nhiên
a) Quang cảnh lúc trời sắp mưa
Ông  trời
Mặc áo giáp đen
Ra trận
Muôn nghìn cây mía
Múa gươm
Kiến
Hành quân
Đầy đường
Lá khô
Gió cuốn
Bụi bay
Cuồn cuộn
a) Quang cảnh lúc trời sắp mưa
Cỏ gà rung tai
Nghe
Bụi tre
Tần ngần
Gỡ tóc
Hàng bưởi
Đu đưa
Bế lũ con
Đầu tròn
Trọc lóc
a) Quang cảnh lúc trời sắp mưa
Chớp                           Rạch ngang trời
Khô khốc                
Sấm
Ghé xuống sân
Khanh khách
Cười
Cây dừa
Sải tay
Bơi
Ngọn mùng tơi
Nhảy múa
a) Quang cảnh lúc trời sắp mưa
Mưa
Mưa
Ù ù như xay lúa
Lộp bộp
Lộp bộp…
Rơi
Rơi…
Đất trời
Mù trắng nước
Mưa chéo mặt sân
Sủi bọt
Cóc nhảy chồm chồm
Chó sủa
Cây lá hả hê
b) Quang cảnh lúc trời mưa
 Nghệ thuật so sánh, nhân hóa  Cơn mưa dữ dội nhưng rất cần cho cảnh vật.
 Nghệ thuật nhân hóa, so sánh  bức tranh thiên nhiên sinh động được miêu tả qua hàng loạt hình ảnh về hình dáng, hoạt động của nhiều cảnh vật, loài vật trước và trong cơn mưa.
Bố em đi cày về
Đội sấm
Đội chớp
Đội cả trời mưa…
2. Hình ảnh con người trong cơn mưa
 Phép lặp từ, lối nói ẩn dụ và khoa trương (nói quá)  tượng trưng cho tư thế lớn lao, sức mạnh và vẻ đẹp của con người trước thiên nhiên.
Câu 3. Hình ảnh con người xuất hiện ở cuối bài thơ mang ý nghĩa biểu tượng gì?

Gợi ý: Hình ảnh con người ở đây là người cha đi cày về (một công việc bình thường và quen thuộc ở làng quê) đã hiện lên nổi bật với dáng vẻ lớn lao, vững vàng giữa khung cảnh thiên nhiên dữ dội đầy sấm chớp của trận mưa. Hình ảnh này được xây dựng theo lối ẩn dụ khoa trương. Người cha đi cày về dưới trời mưa đã được tác giả nhìn như là - đội sấm - đội chớp - đội cả trời mưa.... Nhờ thế , các câu thơ này đã dựng lên được hình ảnh con người có tầm vóc lớn lao và tư thế hiên ngang, sức mạnh to lớn có thể so sánh với thiên nhiên vũ trụ.
II. Hướng dẫn tự học
II. Hướng dẫn tự học
Câu 4. So sánh bài Mưa với đoạn văn của Tô Hoài tả cơn mưa (trong phần đọc thêm SGK Ngữ văn 6 trang 81) để thấy được nét riêng trong cách miêu tả của mỗi tác giả?

Gợi ý: Cùng tả cơn mưa rào ở làng quê, nhưng cách miêu tả của cả hai tác giả có khác nhau, do bút pháp của từng người và còn do sự khác biệt của hai thể loại. Trần Đăng Khoa miêu tả bằng cái nhìn hồn nhiên, tinh tế, theo lối tư duy của trẻ thơ, nên sử dụng rộng rãi phép nhân hóa. Còn Tô Hoài thì miêu tả rất chính xác, tỉ mỉ các chi tiết và trạng thái của từng sự vật, bằng cái nhìn khách quan , tinh tường và có nhiều sáng tạo về từ ngữ miêu tả
III. Luyện tâp
Viết một đoạn văn tả lại quang cảnh mưa rào ở quê hương em.
XIN CHÀO VÀ HẸN GẶP LẠI