- Nguyễn Khoa Điềm-
1

2

3

- Tên: Nguyễn Khoa Điềm (1943).

- Quê quán: thôn Ưu Điềm, xã Phong Hòa, huyện Phong Điềm, tỉnh Thừa Thiên-Huế.

- Quá trình hoạt động văn học, kháng chiến.

+ Năm 2000, ông được nhận Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật.

+ Nguyễn Khoa Điềm thuộc thế hệ các nhà thơ trong thời kì kháng chiến chống Mĩ, cứu nước.

_a. Tác giả_
4

5

- Phong cách nghệ thuật: Sự kết hợp giữa cảm xúc nồng nàn và suy tư sâu lắng của người tri thức về đất nước, con người Việt Nam.

- Tác phẩm chính: Đất ngoại ô, Mặt đường khát vọng, Ngôi nhà có ngọn lửa ấm, Thơ Nguyễn Khoa Điềm, Cõi lặng.

_a. Tác giả_
Có một người lính Đi vào núi xanh Những năm máu lửa. Một ngày hoà bình Anh không về nữa. Có một người lính Chưa một lần yêu Cà phê chưa uống Còn mê thả diều

Một lần bom nổ

Khói đen rừng chiều

Anh thành ngọn lửa

Bạn bè mang theo.

Mười, hai mươi năm Anh không về nữa Anh vẫn một mình Trường Sơn núi cũ Ba lô con cóc Tấm áo màu xanh Làn da sốt rét Cái cười hiền lành

Anh ngồi rực rỡ Màu hoa đại ngàn Mắt như suối biếc Vai đầy núi non...

Tuổi xuân đang độ Ngày xuân ngọt lành Theo chân người lính Về từ núi xanh...

Anh ngồi lặng lẽ Dưới cội mai vàng Dài bao thương nhớ Mùa xuân nhân gian
_- Xuất xứ……………………………............._

_- Thể loại……………………………............_

_- Phương thức biểu đạt………………........._

_- Bố cục…………………………………......._

_Tìm hiểu chung_

_2_

_b. Tác phẩm_
1. Thể loại: thể thơ bốn chữ

2. Xuất xứ:

- Bài thơ được viết năm 1994.

- Tác phẩm _Đồng dao mùa xuân _được trích trong _Thơ Nguyễn Khoa Điềm, Tuyển tập 40 năm do tác giả chọn_, NXB Văn học, Hà Nội, 2011.

3. Phương thức biểu đạt: biểu cảm
+ Phần 1: Từ đầu đến “_bạn bè mang theo_”: Hình ảnh người lính trẻ trong những năm máu lửa

+ Phần 2: Còn lại: Hình ảnh người lính ở lại chiến trường xưa
ĐẶC ĐIỂM

BIỂU HIỆN

TÁC DỤNG
Cách chia khổ thơ
Số tiếng trong mỗi dòng
Cách gieo vần
Cách ngắt nhịp
II

Đọc – hiểu văn bản

_Tìm hiểu về đặc điểm thơ bốn chữ trong văn bản “Đồng dao mùa xuân”_

_1_
ĐẶC ĐIỂM

BIỂU HIỆN

TÁC DỤNG
Cách chia khổ thơ

9 khổ (7 khổ có 4 dòng; 1 khổ có 2 dòng; 1 khổ có 3 dòng)

 Khổ 1 (3 dòng): kể lại sự kiện người lính lên đường ra chiến trận -> tạo sự lửng lơ, gợi tâm trạng chờ đợi được đọc tiếp câu chuyện…

 Khổ 2 (2 dòng): kể lại sự hi sinh của người lính  Thể hiện niềm tiếc thương sâu sắc.
Số tiếng trong mỗi dòng

4 tiếng

Ngắn gọn, như một nét chạm khắc dứt khoát hình tượng người lính trẻ đã anh dũng hi sinh vì Tổ quốc.
Cách gieo vần

vần chân

Tạo nhạc điệu cho bài thơ
Cách ngắt nhịp

chủ yếu là nhịp chẵn (2/2) kết hợp với 1/3

Tạo giọng điệu đồng dao tự nhiên, gần gũi. Sự thay đổi nhịp còn góp phần thể hiện tâm trạng, nỗi niềm của tác giả.
_Hình ảnh người lính_

_2_

Có một người lính ....

II

Đọc – Hiểuvăn bản
Có một người lính tuổi đời còn rất trẻ...

Theo tiếng gọi của Tổ quốc, anh lên đường ra mặt trận chiến đấu...

Chưa có người yêu, cà phê chưa uống, còn mê thả diều...

Anh đã ''Không về nữa'', mãi mãi tuổi trẻ, mãi mãi ở lại với ''cội mai vàng''
Độ tuổi

Hành trang

Ngoại hình

Hành động
_Độ tuổi_

- Còn trẻ

_Hành trang_

*Ba lô con cóc *Tấm áo màu xanh
_Ngoại hình_

*Làn da xanh xao do sốt rét rừng. *Hiền lành *Mắt như suối biếc *Vai đầy núi non *Tuổi xuân đang độ...
_Hành động_

*Đi vào núi non *Anh ngồi lặng lẽ *Anh ngồi rực rỡ
 Miêu tả chân thực hình ảnh người lính kết hợp với BPTT so sánh, ẩn dụ, điệp ngữ

 Người lính hiện lên với tuổi đời còn rất trẻ, vừa dũng cảm, kiên cường vừa giản dị, khiêm nhường, hiền hậu, yêu nước, sẵn sàng hi sinh vì độc lập dân tộc.
_Tình cảm của mọi người đối với người lính_

_3_

Tìm những câu thơ thể hiện tình cảm của đồng đội dành cho người lính.

Tìm những câu thơ thể hiện tình cảm của tác giả, nhân dân dành cho người lính.

II

Đọc – Hiểu văn bản
- _Anh không về nữa/ Anh thành ngọn lửa/ Bạn bè mang theo _

 Nói giảm nói tránh

 Tình đồng chí keo sơn, gắn bó, sự hi sinh của người lính trở thành động lực cổ vũ cho đồng đội
- _Dài bao thương nhớ/Mùa xuân nhân gian_

 BPNT: nhân hóa, thể hiện nỗi thương nhớ khôn nguôi những mùa xuân tươi đẹp của người lính.

 Nỗi nhớ thương của tác giả, nhân dân dành cho người lính
Bài thơ thể hiện nỗi niềm tiếc thương, tự hào, cảm phục và lòng biết ơn những người lính đã hi sinh tuổi xuân, hi sinh cuộc đời cho độc lập, tự do của dân tộc. CẢM ƠN những người lính đã nằm lại chiến trường để đổi lấy sự hòa bình, đoàn tụ.
_Ý nghĩa nhan đề_

_4_

- Đồng dao:

+ Là thơ ca dân gian truyền miệng dành cho trẻ em.

+ Bao gồm nhiều loại: lời hát trong các trò chơi, bài hát ru em.

+ Đồng dao có tính hồn nhiên.

+ Thường được làm theo thể bốn chữ, năm chữ

II

Đọc – Hiểu văn bản
_Ý nghĩa nhan đề_

_4_

- Mùa xuân:

+ Là mùa khởi đầu, tươi đẹp nhất trong một năm.

+ Tuổi trẻ, lứa tuổi đẹp nhất trong cuộc đời mỗi người, tràn đầy sức sống.

+ Vẻ đẹp, sức sống, sức vươn lên của dân tộc, đất nước.

+ Sự vĩnh cửu, trường tồn như mùa xuân của vũ trụ.

II

Đọc – hiểu văn bản
_Ý nghĩa nhan đề_

_4_

- Đồng dao mùa xuân:

+ Khúc đồng dao về tuổi thanh xuân của người lính, về sự bất tử của hình ảnh người lính trẻ. Hình ảnh các anh còn sống mãi trong trái tim nhân dân như mùa xuân trường tồn cùng vũ trụ.

+ Nhà thơ ca ngợi những người anh hùng trẻ tuổi, bày tỏ sự ghi nhớ, biết ơn sự hi sinh của các anh.
5

TỔNG KẾT

- Thể thơ 4 chữ, cách chia khổ đặc biệt (có khổ thơ chỉ có 2,3 dòng thơ)

- Hình ảnh thơ giản dị

- Sử dụng kết hợp nhiều BPNT: nhân hóa, so sánh, nói giảm nói tránh, điệp...
5

TỔNG KẾT

- Bài thơ khắc họa hình ảnh đẹp đẽ của người lính đã tham gia chiến đấu, hi sinh tuổi xuân của mình cho đất nước, dân tộc.

- Thể hiện tình cảm, lòng biết ơn của dân tộc ta.
Em hãy viết ra những lời từ trái tim mình để cảm ơn sự hi sinh, ngã xuống của người chiến sĩ nhé!
Em hãy viết đoạn văn (5-7 câu) nêu cảm nghĩ của em về hình ảnh người lính trong bài thơ.

Khi đọc “Đồng dao mùa xuân” của Nguyễn Khoa Điềm, tôi cảm thấy thêm ngưỡng mộ và yêu mến những người lính. Tác giả đã xây dựng hình ảnh người bộ đội cụ Hồ hiện lên đầy chân thực. Khi mới vào chiến trường, họ là những chàng thanh niên vẫn còn trẻ tuổi trẻ lòng với sự hồn nhiên vì chưa một lần yêu, cà phê vẫn chưng uống và còn mê thả diều. Dù vậy, họ lại là những con người giàu lí tưởng, nhiệt huyết cách mạng và sẵn sàng cống hiến tuổi thanh xuân cho đất nước. Những năm chiến tranh khốc liệt, họ chiến đấu và hy sinh, gửi lại thân xác nơi chiến trường, kỉ vật còn lại chỉ là chiếc ba lô con cóc. Hình ảnh người họ hiện lên với làn da xanh xao, nhưng nụ cười lại hiền từ đến lạ. Đối với nhà thơ, người lính dù đã hy sinh nhưng tuổi xuân của họ vẫn bất tử, chính họ đã làm nên mùa xuân vĩnh hằng của đất nước