Tiết: 100

MÙA XUÂN NHO NHỎ
Thanh Hải

KHỞI ĐỘNG

BỨC ẢNH BÍ MẬT
1
2
3
4

1
2
3
4

Câu 1. Quê hương của Tố Hữu ở đâu?

Huế

Câu 2. Bác Hồ đã từng nói với thanh niên Việt Nam:
“Một năm khởi đầu từ ……... Một đời khởi đầu từ tuổi
trẻ. Tuổi trẻ là mùa xuân của đất nước.”

Mùa xuân

Câu 3. “Văn học có nhiệm vụ trở thành
một vũ khí chống lại kẻ thù xâm lược.”
Nhận định này nói về nền văn học nào
của nước ta?
Văn học cách mạng

Câu 4. Mốc thời gian 5 năm sau ngày đất
nước hoàn toàn giải phóng là năm nào?

1980

.

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC

I. Giới thiệu chung

1. Tác giả

Thanh Hải

Nêu những nét
tiêu biểu về nhà
thơ Thanh Hải ?

1. Tác giả
Thanh Hải (1930-1980).
Tên khai sinh là Phạm Bá Ngoãn.
Quê quán: Phong Điền- Thừa Thiên Huế 
Nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến
chống Pháp, chống Mỹ.
Là cây bút có công trong việc xây dựng
nền văn học Cách mạng miền Nam ngay
từ những ngày đầu.

Tác phẩm tiêu biểu
Những đồng chí trung kiên ( 1962)
Huế mùa này ( 1970 và tập II viết 1975)
Dấu võng Trường Sơn ( 1977)
Mưa xuân đất này ( 1982)
Thanh Hải thơ tuyển( 1982)

2. Tác phẩm

Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng
Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy trên lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ
Tất cả như hối hả
Tất cả như xôn xao…
Đất nước bốn nghìn năm
Vất vả và gian lao
Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước

Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hoà ca
Một nốt trầm xao xuyến
Một mùa xuân nho nhỏ
Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc
Mùa xuân ta xin hát
Câu nam ai, nam bình
Nước non ngàn dặm tình
Nước non ngàn dặm mình
Nhịp phách tiền đất Huế

THANH HẢI

Hoàn cảnh sáng tác
Ông viết bài thơ trên giường bệnh trước
khi mất (15/12/1980)
Bài thơ như một lời tâm niệm chân thành,
một lời gửi gắm thiết tha.
Đồng thời thể hiện khát vọng dâng hiến
“mùa xuân nho nhỏ” của mình vào “mùa
xuân lớn” của cuộc đời chung.

Hoàn cảnh ra đời

Hiểu hoàn cảnh sáng tác
của bài thơ người đọc
càng hiểu và trân trọng
tưởng, tình cảm của nhà
thơ.

2. Tác phẩm

Thể thơ

Năm chữ với
nhịp điệu luân
chuyển tự nhiên,
sôi nổi, thiết tha,
trầm lắng có lúc
lại hối hả, phấn
chấn.

Phương thức biểu đạt
biểu cảm.

Mạch cảm xúc
bắt nguồn từ mùa xuân của thiên nhiên
đất trời xứ Huế đến mùa xuân cách
mạng và mùa xuân trong lòng người.

Bố cục

1
Phần 1- khổ1: Cảm
xúc của tác giả trước
mùa xuân thiên nhiên

2

3

Phần 3- Khổ 4,5& 6: Khát vọng
được dâng hiến “mùa xuân nho
nhỏ” của mình vào mùa xuân lớn
của cuộc đời chung

Phần 2- Khổ 2 & 3: Cảm
xúc của tác giả trước mùa
xuân đất nước

II. Đọc-Hiểu văn bản

1. Đọc và tìm hiểu chú thích

Theo em văn bản nên đọc
theo giọng điệu như thế
nào ?

1. Đọc và tìm hiểu chú thích

Giọng ở từng đoạn: Đọc
với giọng vui tươi và suy
ngẫm, nhịp thơ lúc nhanh
bừng bừng phấn khởi, lúc
chậm khoan thai

2. Đọc và tìm hiểu chi tiết

Giọng ở từng đoạn: Đọc
với giọng vui tươi và suy
ngẫm, nhịp thơ lúc nhanh
bừng bừng phấn khởi, lúc
chậm khoan thai

2.1. Cảm xúc của tác giả trước vẻ đẹp
mùa xuân thiên nhiên
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng

Có người cho rằng khổ
thơ đầu là một bức tranh
xứ Huế vào xuân em có
đồng ý không? Vì Sao ?

* Tín hiệu mùa xuân
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng
-> Âm thanh vang
vọng, vui tươi

-> Màu sắc: Tinh tế, hài
hoà, tràn đầy sức sống

=> Hình ảnh quen thuộc,
gần gũi với cuộc sống

Tại sao tác giả lại chọn
bông hoa tím biếc mà
không phải là màu khác ?

Màu tím của hy
vọng, thuỷ chung

Bông hoa
tím

Tượng trưng khơi
dậy bao khát khao hi
vọng

=> tác giả hình tượng hoá trên nền
dịu mát của con sông Hương.

Theo em tại sao tác
giả lại không cụ thể
hoá tên gọi loài hoa,
bông hoa kia, dòng
sông kia ?

Loài hoa nào,
dòng sông nào
không
quan
trọng.

Tác giả muốn gợi ra
cho người đọc thấy
cái linh hồn của cảnh
vật, cái hài hoà tự
nhiên của màu sắc..

Và nó là vẻ đẹp
chung của xứ Huế
khi mùa xuân đến.

Nét NT tiêu biểu và cấu
tạo ngữ pháp của 2 câu
thơ đầu có đặc biệt ?
Cấu tạo đặc biệt ấy có
tác dụng gì ?

* Tín hiệu mùa xuân

Đảo trật tự
ngữ pháp.

Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng

Tạo ấn tượng đột
ngột, bất ngờ thú vị.

Hình ảnh sự vật trở nên
sống động như đang
diễn ra trước mắt.

* Tín hiệu mùa xuân

Từ cảm
thán

Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng

gọi chú chim xinh
nhỏ bé và lanh lợi

nghe bằng cả trái tim
xao động, bằng trí tưởng
tượng, liên tưởng độc
đáo..

Cảm nhận của em về
bức tranh xuân xứ
Huế?

Bức tranh xứ Huế vào xuân

Thật thơ mộng với vẻ đẹp
trong trẻo đầy sức sống
của thiên nhiên đất trời
mùa xuân.

Trước cảnh trời đất vào
xuân đó, cảm xúc của
tác giả được diễn tả tập
trung ở chi tiết nào?

* Cảm xúc của tác giả
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng
Em hiểu “giọt long
lanh” là giọt gì ? Có
mấy cách hiểu ở đây ?

* Cảm xúc của tác giả
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng
Cách hiểu 2: giọt âm
thanh có hình khối.

Hiểu theo cách thứ 2 thì
ở đây tác giả đã có sự
chuyển đổi cảm giác
như thế nào?

Cách hiểu 1: giọt mưa xuân long
lanh trong ánh sáng của trời xuân.

* Cảm xúc của tác giả

Cách hiểu 1: giọt mưa xuân long
lanh trong ánh sáng của trời xuân.

Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng
Cách hiểu 2: giọt âm
thanh có hình khối.
=> Sự chuyển đổi cảm giác,(tiếng
chim như có hình khối để tác giả có
thể đưa tay ra hứng( cách hiểu NT).

Qua cách miêu tả em
cảm nhận được cảm
xúc của tác giả ra sao ?

* Cảm xúc của tác giả
Huy động nhiều giác quan để tiếp cận với thiên
nhiên tươi đẹp thể hiện được cảm xúc của nhà
thơ...
Niềm say sưa, ngây ngất của tác giả trước vẻ
đẹp của thiên nhiên, đất nước vào xuân.

Qua khổ thơ thứ nhất,
em cảm nhận được điều
gì về con người, tâm
hồn nhà thơ Thanh Hải
?

Nhà thơ Thanh Hải
Có một tấm lòng yêu đời,
khát khao được sống

Làm hiện lên bức tranh
xuân thiên nhiên đặc
trưng của xứ Huế.

Một tâm hồn biết rung
động và cảm nhận vẻ đẹp

Tạo ra nét tài hoa, tinh
tế trong cảm nhận và
thể hiện cảnh sắc thiên
nhiên vào xuân.

LUYỆN TẬP

Giải thích nhan đề Mùa
xuân nho nhỏ.

Nhan đề
Tên bài thơ là một sáng tạo độc đáo, một
phát hiện mới mẻ của nhà thơ.
Hình ảnh mùa xuân nho nhỏ là biểu
tượng cho lẽ sống đẹp trong cuộc đời mỗi
người.
Thể hiện nguyện ước chân thành của nhà
thơ.
Thể hiện quan điểm về sự thống nhất giữa

Ngôi nhà bươm bướm

Bấm vào con bướm theo số đi kèm
Bấm vào nội dung đáp án (không bấm chữ cái đầu đáp án)
Bấm vào con bướm góc trên, bên
phải để về trang chính

4

7
8

5

1

9

1
0

3

2

6

Câu 1: Bài thơ mùa xuân nho nhỏ được sáng tác trong giai đoạn nào?

A

1975- 2000

C

1945- 1954

B
D

1930- 1945

1954- 1975