B. CHUYấ?N HO?A V�?T CH�?T VA` NANG LUO?NG O? Dễ?NG V�?T
Liên quan đến chuyển hóa vật chất và năng lượng ở động vật, gồm 3 quá trình:
- Tiêu hóa
- Hô hấp
- Tuần hoàn
Hình thức dinh dưỡng của động vật là gì?
Để hấp thụ được các chất có trong thức ăn
động vật phải có quá trình gì ?
B. CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Ở ĐỘNG VẬT
TIÊU HÓA
I- Khái niệm tiêu hoá

Tiêu hoá là gì?
TIÊU HÓA
I- Khái niệm tiêu hoá
- Tiêu hoá là quá trình biến đổi thức ăn thành các hợp chất đơn giản, dễ hấp thụ cung cấp cho tế bào
Phân biệt tiêu hóa nội bào và tiêu hóa ngoại bào
- Có 2 kiểu: + Tiêu hoá nội bào
+ Tiêu hoá ngoại bào
TIÊU HÓA
Hãy chia các động vật trên thành các nhóm khác nhau dựa trên đặc điểm về cơ quan tiêu hóa

amip
Sư tử
TIÊU HÓA
II- Tiêu hoá ở các nhóm động vật
Đại diện: các động vật đơn bào (trùng roi, amip)
Cơ quan tiêu hóa: chưa có
Quá trình tiêu hóa: là tiêu hóa nội bào nhờ các enzim trong lizoxom (Tiêu hóa hóa học)
Tại sao nói quá trình tiêu hóa ở nhóm
động vật này là tiêu hóa nội bào?
1. Ở động vật chưa có cơ quan tiêu hóa.
TIÊU HÓA
II- Tiêu hoá ở các nhóm động vật
Cc
Loài động vật nào có túi tiêu hóa?
Đại diện: Ruột khoang (thủy tức, sứa)
Cơ quan tiêu hóa: túi tiêu hóa
Quá trình tiêu hóa:
+ Chủ yếu là tiêu hóa ngoại bào nhờ các enzim của tế bào tuyến (Tiêu hóa hóa học)
+ Phần nhỏ là tiêu hóa nội bào trong các tế bào của cơ thể
Tại sao nói ở nhóm động vật này vừa có tiêu hóa ngoại bào vừa có tiêu hóa nội bào?
2. Ở động vật có túi tiêu hóa.
TIÊU HÓA
II- Tiêu hoá ở các nhóm động vật
3. Ở động vật đã hình thành ống tiêu hóa và các tuyến tiêu hóa
TIÊU HÓA
II- Tiêu hoá ở các nhóm động vật
- Đại diện: động vật có xương sống và nhiều động vật không xương sống.
- Cơ quan tiêu hóa: ống tiêu hóa (chia làm nhiều bộ phận)
Quá trình tiêu hóa: chủ yếu là tiêu hóa ngoại bào, gồm 2 quá trình:
+ Biến đổi cơ học: nhờ các cơ quan nghiền (bộ hàm) và cơ thành dạ dày  làm nhỏ thức ăn tạo thuận lợi cho biến đổi hóa học.
+ Biến đổi hóa học: nhờ enzim của các tế bào tuyến  biến đổi thức ăn thành chất đơn giản, dễ hấp thụ.
3. Ở động vật đã hình thành ống tiêu hóa và các tuyến tiêu hóa
TIÊU HÓA
II- Tiêu hoá ở các nhóm động vật
Quá trình tiêu hóa ở nhóm động vật này có điểm gì khác với 2 nhóm động vật đã học?
Thức ăn của các động vật này khác nhau như thế nào?
Tùy loại thức ăn mà cấu tạo của cơ quan tiêu hóa ở các nhóm động vật sẽ khác nhau, đặc biệt thể hiện sự thích nghi ở cấu tạo của bộ hàm, dạ dày và độ dài ruột
Nêu quá trình tiêu hóa ở khoang miệng, dạ dày và ruột.
- Giai đoạn nào là quan trọng nhất? Vì sao?
Thảo luận nhóm (8 phút)
Nội dung
TIÊU HÓA
III- Tiêu hoá ở động vật ăn thịt và ăn tạp
TIÊU HÓA
III- Tiêu hoá ở động vật ăn thịt và ăn tạp
1. Ở khoang miệng
Quá trình tiêu hóa:
- Biến đổi cơ học: nhờ răng, lưỡi, cơ môi và cơ má.
- Biến đổi hóa học: dưới tác động của enzim trong tuyến nước bọt
Tác dụng:
- Làm nhỏ thức ăn, tạo thuận lợi cho tiêu hóa hóa học
- Phân giải 1 phần tinh bột
Răng cửa
Răng trước hàm
Răng hàm
a
b
Hàm răng của sư tử (động vật ăn thịt)
b) Hàm răng của người (động vật ăn tạp)
Răng nanh
Hãy nêu rõ những đặc điểm của bộ hàm ở động vật ăn thịt
Bộ hàm của động vật ăn tạp có gì khác so với động vật ăn thịt
TIÊU HÓA
III- Tiêu hoá ở động vật ăn thịt và ăn tạp
1. Ở khoang miệng
* Đặc điểm thích nghi của bộ hàm
Động vật ăn thịt:
Răng nanh nhọn, sắc
Răng trước hàm có nhiều mấu sắc
Răng hàm có nhiều mấu chắc khỏe
 Tấn công, bắt giữ con mồi, cắt xé, nhai các phần cứng như xương
Động vật ăn tạp
Răng nanh và răng trước hàm không sắc nhọn bằng, răng có bề mặt rộng.
Răng hàm có nhiều nếp
 Cắn, nhai, nghiền thức ăn
?
TIÊU HÓA
III- Tiêu hoá ở động vật ăn thịt và ăn tạp
2. Ở dạ dày
Quá trình tiêu hóa:
Biến đổi cơ học: nhờ các cơ thành dạ dày

- Biến đổi hóa học: dưới tác dụng của HCl và pepsin trong dịch vị
Tác dụng:
Làm nhỏ, nhuyễn thức ăn, trộn thức ăn với dịch vị  thuận lợi cho tiêu hóa hóa học
Phân giải 1 phần protein
TIÊU HÓA
III- Tiêu hoá ở động vật ăn thịt và ăn tạp
3. Ở ruột (là giai đoạn quan trọng nhất)
Quá trình tiêu hóa:
Biến đổi cơ học: nhờ các cơ của thành ruột

- Biến đổi hóa học: dưới tác dụng của enzim trong dịch tụy, dịch ruột, dịch mật
Tác dụng:
Đưa các viên thức ăn xuống phần tiếp theo.

- Phân giải thức ăn thành các chất dinh dưỡng đơn giản có thể hấp thụ
TIÊU HÓA
III- Tiêu hoá ở động vật ăn thịt và ăn tạp
3. Ở ruột (là giai đoạn quan trọng nhất)
- Vì sao nói quá trình tiêu hóa ở ruột là giai đoạn quan trọng nhất?

- Ở ruột có đầy đủ các loại enzim để tiêu hóa tất cả các loại chất có trong thức ăn thành chất đơn giản có thể hấp thụ

TIÊU HÓA
III- Tiêu hoá ở động vật ăn thịt và ăn tạp
3. Ở ruột (là giai đoạn quan trọng nhất)
- Độ dài ruột ở động vật ăn thịt có gì khác so với động vật ăn tạp? Giải thích ?

* Đặc điểm thích nghi của ruột
Động vật ăn thịt có ruột ngắn hơn so với động vật ăn tạp, vì thức ăn giàu dinh dưỡng, dễ tiêu
Ruột là nơi thực hiện chủ yếu sự hấp thụ các chất dinh dưỡng. Vì sao?
TIÊU HÓA
III- Tiêu hoá ở động vật ăn thịt và ăn tạp
4. Sự hấp thụ các chất dinh dưỡng
a. Bề mặt hấp thụ của ruột
Ví dụ, ở người diện tích bề mặt hấp thụ của ruột tăng lên gấp 600 – 1000 lần so với bề mặt của ống ruột
Có thể tăng hàng nghìn lần do sự kết hợp của 3 tầng bậc cấu trúc (nếp gấp niêm mạc, lông ruột và vi nhung mao ở tế bào lông ruột) Tăng hiệu quả hấp thụ
A
Hình 15.2 Cấu tạo thành ruột
A
C. Cấu tạo của tế bào biểu mô lông ruột (có rất nhiều vi nhung mao)
A. Các nếp gấp của niêm mạc ruột
B. Cấu tạo của một lông ruột trên niêm mạc ruột
Do đâu mà bề mặt hấp thụ của ruột có thể tăng lên hàng nghìn lần?
TIÊU HÓA
III- Tiêu hoá ở động vật ăn thịt và ăn tạp
4. Sự hấp thụ các chất dinh dưỡng
b. Cơ chế hấp thụ
- Nêu cơ chế vận chuyển các chất qua màng tế bào ?

Cơ chế khuếch tán (không tiêu tốn năng lượng): như glixerin, axit béo, các vitamin tan trong dầu.
Cơ chế chủ động (tiêu tốn năng lượng): như glucozo, axit amin, các chất còn lại
 Vận chuyển theo đường máu (đi qua gan) và đường bạch huyết đến các cơ quan và tế bào của cơ thể.

Câu hỏi củng cố
Câu 1: Nêu những điểm khác nhau của cơ quan tiêu hóa ở động vật ăn thịt và động vật ăn tạp.
Câu 2: Quá trình tiêu hóa quan trọng nhất xảy ra ở đâu trong các cơ quan tiêu hóa? Vì sao?
Câu 3: Cấu tạo của ruột non phù hợp với chức năng hấp thụ các chất dinh dưỡng được thể hiện như thế nào?
TIÊU HÓA
Câu 4: Nêu cơ chế hấp thụ các sản phẩm của quá trình tiêu hóa?
Dặn dò
Học bài
Trả lời các câu hỏi SGK trang 60, 61
Đọc phần Em có biết
Chuẩn bị bài 16
+ Nêu đặc điểm quá trình tiêu hóa ở động vật ăn cỏ.
+ Những điểm khác so với động vật ăn thịt và động vật ăn tạp (bộ hàm, dạ dày, độ dài ruột
TIÊU HÓA