NGỮ VĂN
8Tập
1

Bài 2
Đọc hiểu văn bản:
Nếu mai em về Chiêm Hoá

Hãy thực hiện yêu cầu
sau:
Em hãy chia sẻ cảm nhận về vẻ
đẹp của thiên nhiên và con
người quê hương mình vào mùa
xuân.

1. Tác giả, tácI. TÌM HIỂU CHUNG
phẩm
HOẠT ĐỘNG NHÓM
Em hãy trả lời các câu hỏi sau:
•

Trình bày hiểu biết của em về tác giả
Mai Liễu?

•

Em hãy trình bày xuất xứ của văn
bản Nếu mai em về Chiêm Hóa.

a. Tác giả
• Tên thật: Ma Văn Liễu, dân tộc Tày.
• Quê quán: Tuyên Quang.
• Thơ của ông chân thật và thấm đẫm tình
cảm, đặc biệt là tình cảm giữa người với
người và tình yêu quê hương, miền núi.
• Các tác phẩm tiêu biểu: Suối làng (1994),
Mai Liễu (1949 – 2020)

Mây vẫn bay về núi (1995), Tuyển tập Thơ
Mai Liễu,…

b. Tác phẩm

Văn bản Nếu mai em về Chiêm
Hóa trích trong Thơ Mai Liễu,
NXB Nhà văn, Hà Nội, 2015.

2. Đặc điểm về thể thơ, bố cục và mạch cảm xúc của bài
thơ

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Em hãy trả lời các câu hỏi sau:
• Những đặc điểm của thể thơ sáu chữ được
thể hiện như thế nào qua bài thơ Nếu mai
em về Chiêm Hoá?
• Bài thơ viết về ai, viết về điều gì? Người
đang bày tỏ cảm xúc, suy nghĩ trong bài thơ

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Em hãy trả lời các câu hỏi sau:
•

Bài thơ có thể chia làm mấy phần? Xác định mạch cảm xúc qua các
phần của bài thơ

•

Em có nhận xét gì về cách đặt nhan đề của tác giả?

•

Tìm các từ có thể thay thế cho từ “về” trong nhan đề của bài thơ.
Theo em, vì sao nên chọn từ “về”?

a. Đặc điểm về thể
Mỗi dòng có
sáu chữ

thơ

Nếu mai em về Chiêm Hóa
Cho ta gửi nỗi nhớ cùng
Tháng Giêng mưa tơ rét lộc
Em về vừa kịp mùa măng.

Ngắt nhịp: 2/2/2, 2/4, 4/2.

Gieo vần: vần chân liền và



vần chân cách..

Đa dạng, nhịp nhàng, phù hợp
với tâm trạng của chủ thể trữ tình.

® Tạo nhạc tính cho bài thơ.

b. Bố cục, mạch cảm xúc

Hai khổ đầu

Cảm xúc của tác giả về vẻ đẹp của
thiên nhiên.

Bố
cục
Ba khổ cuối

Cảm nhận của tác giả về con người
và các phong tục quê hương.

Hai khổ đầu

Nỗi nhớ vẻ đẹp thiên nhiên mùa
xuân của vùng đất Chiêm Hoá.

Mạch
cảm xúc

Cảm xúc ngỡ ngàng trước vẻ đẹp
Ba khổ cuối

tình tứ, đầy sức sống của con
người vào mùa xuân nơi vùng đất
quê hương.

Những ấn tượng đặc

c. Nhan đề
Với từ “về”, gợi sự

biệt của thiên nhiên,

thân

con người trong mùa

gũi.

thuộc,

gần

xuân của mảnh đất
quê hương

Mảnh đất Chiêm Hoá, là một phần của kí ức, là quê
hương mà mỗi người con dù ở đâu cũng đau đáu hướng

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

Ấn vào để đến
video bài dọc

1. Nỗi nhớ vẻ đẹp thiên nhiên mùa xuân ở vùng đất
Chiêm Hoá

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Em hãy trả lời các câu hỏi sau:

•

Tác giả đã sử dụng những hình ảnh, chi tiết nào để thể hiện bức
tranh thiên nhiên trong mùa xuân?

•

Chia sẻ ấn tượng của em và nêu nhận xét về bức tranh đó.

•

Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ nhân hoá được sử
dụng trong khổ hai của văn bản.

Bức tranh thiên
nhiên
“Tháng Giêng mưa tơ rét
lộc”

“Mùa măng”

“Sông Gâm đôi bờ cát trắng”

“Đá”,

“bến”

ngẩn

ngơ “trông nhau”
Màu xanh ngút ngàn
của “Non Thần”

Khung cảnh thiên nhiên gần gũi, giản đơn nhưng có
hồn tạo nên một mùa xuân tràn đầy sức sống.

Sự ấn tượng về màu sắc đầy sắc xuân, sức xuân:
•

Màu xanh ngút ngàn vươn lên cao của cỏ cây trên đỉnh Non
Thần.

•

Màu trắng của cát đôi bờ sông Gâm.

Mùa xuân như mang đến
một nguồn sinh khí mới
mẻ, tràn đầy cho vạn vật.

Biện pháp tu từ nhân hóa
Đá ngồi dưới bến trông nhau
Non Thần hình như trẻ lại

Thiên nhiên như được thổi tâm
hồn, cảm xúc của con người,
biết chờ đợi, trông ngóng.

Đỉnh Non Thần như “bừng tỉnh”,
được tiếp thêm sinh khí mà trẻ lại
với sắc xuân xanh mượt mà, ngút
ngát.

2. Cảm xúc ngỡ ngàng trước vẻ đẹp tình tứ, đầy sức sống của con
người vào mùa xuân nơi vùng đất quê hương
HOẠT ĐỘNG CẶP ĐÔI
Em hãy trả lời các câu hỏi sau:
•

Tác giả đã sử dụng những hình ảnh, chi tiết nào để thể
hiện bức tranh về con người trong mùa xuân?

•

Chia sẻ ấn tượng của em và nêu nhận xét về bức tranh
đó.

•

Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ nhân

Bức tranh con người
Cô

nào

Duyên dáng

cũng đẹp

Vòng

bạc

nơi cổ tay

Những cô gái dân tộc Dao
“Ngù

hoa

mơn

mởn ngực đầy.”

Cô gái dân tộc Tày
“Nụ cười

Sắc áo chàm “như

môi mọng”

cũng pha hương”

Bức tranh con người ngày xuân với các sắc màu:
•

Màu đỏ rực rỡ của dây ngù hoa đính trên áo các cô gái Dao.

•

Màu chàm của trang phục con gái bản Tày.

•

Màu xanh, màu đỏ,… của quả còn tung lên trong ngày hội.

Mùa xuân dường như cũng lạc bước bởi mải mê say đắm trước sự duyên dáng, tình tứ
của con người.

Vẻ đẹp của một vùng văn hoá đặc trưng của đồng bào miền núi phía Bắc với trang
phục độc đáo và các phong tục tập quán, lễ hội mùa xuân.

Mùa xuân e cũng lạc đường.
Thiên nhiên như biết rung động, xốn

Biện pháp tu
từ nhân hóa

xang, “lạc bước” giữa thế giới bởi
cái đẹp tình tứ, duyên dáng.

Mùa xuân như trở thành
một người khách lạ, một
chàng trai đắm đuối, say
mê lạc bước trước vẻ đẹp

III. TỔNG KẾT

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Em hãy trả lời các câu hỏi sau:
Trình bày nhận xét của em về nội dung,
nghệ thuật và đặc trưng thể loại của
văn bản Nếu mai em về Chiêm Hoá.

1. Nội
dung

Văn bản viết về quê hương, mảnh
đất Chiêm Hóa - một huyện nằm ở
phía bắc của tỉnh Tuyên Quang với
những cảnh sắc khi mùa xuân về,
nhằm

thể

hiện

tình

yêu

quê

hương, nhớ về nguồn cội của tác
giả.

2. Nghệ thuật

Sử dụng linh hoạt
các biện pháp tu từ:
nhân hóa, điệp từ,
điệp ngữ.

Miêu tả các hình

Ngôn từ giản

ảnh

dị, gần gũi với

thiên

nhiên

sinh động, nên thơ.

người đọc.

3. Đặc trưng thể
Bố cục

Tuân thủ theo
đúng luật thơ
sáu chữ.

loại

Ngôn ngữ

• Ngôn ngữ cô đọng, giản dị và giàu
sức biểu cảm.
• Các chi tiết, hình ảnh được sử dụng
mang tính tiêu biểu, chân thực.

Ấn vào đây để luyện
tập

Nhiệm vụ 1
Trả lời câu hỏi trắc
nghiệm

Câu hỏi 1: Bài thơ Nếu mai em về Chiêm Hoá viết theo
thể thơ nào?

A. Bảy chữ

C. Lục bát

B. Tự do

D. Sáu chữ

Câu hỏi 2: Thiên nhiên của Chiêm Hoá có những màu sắc
chủ đạo nào?

A. Đen và trắng

C. Hồng và tím

B. Đen và xanh

D. Xanh và trắng

Câu hỏi 3: Biện pháp tu từ được tác giả sử dụng ở khổ 2
và khổ 4 của bài thơ là:

A. So sánh

C. Ẩn dụ

B. Nhân hoá

D. Hoán dụ

Câu hỏi 4: Câu nào sau đây nói đúng về thiên nhiên của Chiêm Hoá?

A. Một vùng núi non sông nước huyền ảo
vô cùng vô tận.

C. Thiên nhiên có những thứ đẹp như những
ngọn đồi xanh, cây đào hồng thắm nhưng
cũng có cả những thứ xấu xí.

B. Một vùng núi non sông nước đang tươi

D. Thiên nhiên bị tàn phá bởi ô nhiễm

đẹp, tràn đầy sức sống.

môi trường.

Câu hỏi 5: Các cô gái Dao đính ở hai bên ngực áo cái gì?

A. Ngù hoa

C. Sắc chàm

B. Vòng bạc

D. Lộc

Câu hỏi 6: Bài thơ thể hiện tình cảm, cảm xúc gì của tác giả với quê
hương?
A. Nỗi nhớ da diết về vẻ đẹp của thiên nhiên và con người vào mùa xuân.
B. Niềm tự hào của tác giả của dành cho quê hương của mình.
C. Nỗi nhớ da diết về vẻ đẹp của thiên nhiên và con người vào mùa xuân, là cái nhìn
tình tứ, đắm đuối, say mê, niềm tự hào của tác giả dành cho quê hương.
D. Tình yêu của tác giả dành cho quê hương yêu dấu của mình.

Câu hỏi 7: Ý nào sau đây không đúng khi nhận xét về giá trị nghệ
thuật của bài thơ Nếu mai em về Chiêm Hoá?
A. Các biện pháp tu từ: nhân hóa, đảo ngữ
đã nhấn mạnh được vẻ đẹp của thiên
nhiên trong bài thơ.

B. Tuân thủ theo đúng luật thơ bảy chữ.

C. Ngôn từ giản dị, gần gũi với
người đọc.

D. Miêu tả các hình ảnh thiên nhiên
sinh động, nên thơ.

Nhiệm vụ 2
Luyện tập theo văn
bản

Hãy thực hiện yêu cầu sau:

Giả sử sau dấu ba chấm Nếu mai em về… là tên vùng đất quê
hương em, thì em sẽ chia sẻ những hình ảnh, chi tiết nào của
quê hương mình? Vì sao em lại chọn các chi tiết, hình ảnh ấy?
(Trình bày dưới dạng một đoạn văn ngắn).

Em hãy trả lời câu hỏi sau:
Phân tích bài thơ “Nếu mai em
về Chiêm Hoá” của tác giả Mai
Liễu.

Gợi ý trả lời
Mở bài

Giới thiệu tác giả, tác phẩm.
Bức tranh thiên mùa xuân rực rỡ ở Chiêm Hóa.

Thân bài

Bức tranh con người ở Chiêm Hóa.
Đánh giá nội dung và nghệ thuật của bài thơ.

Kết bài

Khẳng định giá trị của tác phẩm.

Ôn tập Văn bản:
Mai em về Chiêm Hóa –
Mai Liễu

Soạn Thực hành đọc
hiểu:
Đường về quê mẹ - Đoàn
Văn Cừ

Like fanpage Hoc10 - Học 1 biết 10 để nhận thêm nhiều tài liệu giảng dạy
theo đường link:

Hoc10 – Học 1 biết 10
Hoặc truy cập qua QR code