KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1: Hãy nêu giá trị dinh dưỡng và ý nghĩa kinh tế của cây họ cam quýt
Câu 2: Đặc điểm bộ rễ cây họ cam quýt
Câu 3: Mỗi năm cam quýt ra mấy đợt lộc?
Câu 4: Nêu đặc điểm của sâu vẽ bùa hại cam quýt
Câu 5: Nêu đặc điểm gây hại của sâu đục cành.
BÀI 19
KĨ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CÂY XOÀI
I. Giá trị dinh dưỡng và ý nghĩa kinh tế

- Giá trị dinh dưỡng: Quả xoài chín chứa nhiều chất dinh dưỡng, có 11 - 12% đường, trong 100g thịt quả cung cấp 70 cal, có nhiều vitamin A (4,8mg/100g thịt quả), B2 , C, ngoài ra còn chứa các loại muối khoáng K, Ca, P …
Giá trị kinh tế: Xoài trồng lấy gỗ, quả cho kinh tế khá cao, lấy bóng mát, chống xói mòn.
Quả xoài ăn tươi, làm mứt, đồ hộp, nước giải khát, rượu, giấm, nhân hạt xoài làm thuốc sát trùng…
II. Đặc điểm thực vật:
1. Bộ rễ: rễ xoài ăn sâu, rễ cái ăn sâu 8-9m, rễ phụ tập trung ở tầng đất 0 - 50cm.
2. Thân, tán cây: cây thân gỗ, sinh trưởng khoẻ, cây có thể cao trên 10 - 12m, tán có thể có đường kính bằng hoặc lớn hơn chiều cao.
3. Lá và cành:
- Lá mọc đối xứng từng chùm 7 - 12 lá, màu sắc và hình dạng lá khác nhau tùy giống
- Một năm, cây thường ra 3 - 4 đợt lộc.
4. Hoa:
- Hoa mọc thành chùm ở ngọn cành. Một chùm có từ 200-400 hoa.
- Có 2 loại: hoa lưỡng tính và hoa đực.
- Hoa ra nhiều nhưng tỷ lệ đậu quả thấp vì:
- Thời gian tiếp nhận hạt phấn của nhuỵ ngắn 2 - 3 giờ.
- Thời gian chín của nhuỵ sớm hơn thời gian hoa đực thụ phấn.
- Nếu thời gian ra hoa gặp nhiệt độ thấp, mưa, độ ẩm không khí cao làm cho quá trình thụ phấn, thụ tinh hạn chế, tỉ lệ đậu quả thấp.
5. Quả và hạt:
- Từ khi thụ tinh cho đến khi quả chín từ 3 -3,5 tháng
- Quả có 1 hạt, hạt đa phôi, nghĩa là 1 hạt có nhiều phôi
III. Một số giống xoài được trồng chủ yếu:
1. Ở các tỉnh phía Nam:
- Xoài cát (Hoà Lộc)
- Xoài Thơm
- Xoài Bưởi
- Xoài Thanh ca
Xoài cát (Hoà Lộc)
Xoài Thơm
Xoài Thanh ca
2. Ở các tỉnh phía Bắc:
- Xoài trứng (xoài tròn)
Xoài Hôi Yên Châu - Sơn La
Giống GL1
- Giống GL2
- Giống GL6
Xoài Úc
Xoài tím
Xoài Sơn La
IV. Yêu cầu điều kiện ngoại cảnh:
1. Nhiệt độ: nhiệt độ thích hợp cho xoài sinh trưởng và phát triển là: 24 - 26oC. Giới hạn chịu đựng của xoài 2 - 45oC.
2. Lượng mưa:
Có thể trồng xoài ở vùng có lượng mưa 1200 – 1500 mm/năm, nếu lượng mưa lớn hơn 1500 mm thân và lá phát triển, ra hoa ít dễ bị sâu bệnh.
- Trước khi ra hoa 2 - 3 tháng cần có điều kiện hạn, nếu mưa nhiều năm sau sẽ ít ra hoa.
3. Ánh sáng: Xoài là loài ưa sáng, thiếu ánh sáng tỉ lệ đậu quả thấp, phân hoá mầm kém .
4. Đất đai: Có thể trồng trên nhiều loại đất, yêu cầu phải có tầng đất dày với pH thích hợp 5,5 - 7,5. Vùng đất thấp trước khi trồng phải lên liếp để hạ mực nước ngầm.
V. Kĩ thuật trồng và chăm sóc:
1. Kỹ thuật trồng:
a. Mật độ và khoảng cách trồng:
- Mật độ tuỳ loại đất, địa thế, giống
- Khoảng cách: hàng với hàng là 5 - 6m, cây với cây là 4 - 5m.
b. Đào hố, bón lót:
- Kích thước hố: 80 x 80 x 80cm.
- Bón lót: 30 - 50kg phân chuồng, 1,5 - 2kg supe lân và 0,5 - 1kg vôi cho 1 gốc.
c. Thời vụ trồng:
- Vùng Bắc Bộ: trồng tháng 2-3, hoặc 8 - 9.
- Vùng Bắc Trung Bộ: trồng tháng 10 - 11.
- Các tỉnh phía Nam: trồng tháng 4 - 5.
d. Cách trồng: đào lỗ chính giữa hố bóc bao nilông đặt cây vào giữa hố đào:
- Với đất cao trồng sao cho mép trên bầu bằng mặt đất
- Đối với vùng đất thấp trồng sao cho mép bầu trên cao hơn mặt đất 0,5 - 0,6m. Cố định cây sau khi trồng.
2. Kỹ thuật chăm sóc:
a. Chăm sóc cây thời kỳ chưa có quả:
- Làm cỏ: giúp cây tránh những cạnh tranh dinh dưỡng đối với cây khi cây còn bé, trồng xen cây họ đậu.
- Bón phân: một năm bón 2 lần:
+ Bón đợt 1: bón vào tháng 3 - 4 bón 0,5kg NPK
(14:14:14), tủ gốc bằng rơm rạ.
+ Đợt 2: tháng 8 - 9: 0,6 - 0,8 kg NPK.
- Tỉa cành, tạo tán cơ bản: Tạo dáng đều phù hợp cho cây sinh trưởng tốt nhất.
b. Chăm sóc thời kỳ cây cho thu hoạch:
- Tưới nước: Thường xuyên theo dõi để đảm bảo độ ẩm cho cây. Tưới nước nhiều khi:
+ Cây ra hoa đậu quả.
+ Đợt bón phân sau thu hoạch.
+ Sau đợt ra lộc thứ 2 – 3 thì ngừng tưới nước suốt mùa đông.
+ Trước thu hoạch 1 tháng ngừng tưới nước để tăng chất lượng của quả.
- Bón phân: 3 đợt
+ Đợt 1: 50 kg phân chuồng, 3 - 4kg NPK
+ Đợt 2: bón 200g urê/cây
+ Đợt 3: tháng 5 - 6; lượng 100g urê + 100g KCl/cây
- Tỉa cành: bỏ cành mọc lộn xộn trong tán, cành bị sâu bệnh, cành khô, cành vượt
VI. Phòng trừ sâu, bệnh:
1. Một số sâu hại chính:
1/ Rầy chích hút.
- Rầy nhảy có miệng chích hút, tiết ra 1 loại dịch lên phiến lá, cuống hoa làm cho 1 số loài nấm phát triển tạo thành 1 lớp muội đen làm giảm khả năng quang hợp của cây, lá biến dạng, rũng hoa và quả non
2/ Rệp sáp.
- Chích hút nhựa ở bộ phận còn non, phá hoại ở mặt dưới lá
3/Ruồi đục quả.
- Ruồi có thân màu nâu vàng, chân vàng, cánh trong suốt. Ruồi cái đẻ trứng dưới vỏ quả, sau 2-3 ngày trứng nở thành giòi, giòi gặm thịt quả và tạo thành những đường hầm trong quả làm thịt quả bị thối rữa, bổ quả ra thấy có nhiều giòi bên trong.
2. Một số bệnh hại chính:
a/ Bệnh nấm phấn trắng: Các sợi nấm màu trắng mọc từng đám như bụi phấn, bệnh phá hại chủ yếu trên chùm hoa gây rụng hoa và quả non.
Bệnh nấm phấn trắng
b/ Bệnh thán thư.
Bệnh gây hại trên lá, hoa và quả
Vết bệnh làm lá bị thủng
-Vết bệnh làm quả có đốm đen tròn, lõm xuống làm quả rụng
VI: Thu hoạch và bảo quản:
1. Thu hoạch:
- Thu hoạch khi quả sắp chín, núm quả tụt thấp xuống bằng hoặc thấp hơn vai quả, vỏ chuyển từ xanh đậm sang xanh nhạt, phớt vàng.
- Thu hái quả vào buổi sáng hoặc chiều mát.
- Khi thu hoạch cắt cuống tránh nhựa dính lên mặt vỏ quả.
2. Dấm quả:
Sau khi hái quả thì rửa sạch, dấm quả bằng đất đèn 1kg quả tương ứng với 2g đất đèn 2 ngày, sau đó để nơi thoáng mát cho quả chính tự nhiên.