TRƯỜNG THCS BẠCH ĐẰNG

Giáo viên:Nguyễn Vinh Quy

Tiết 57: TẬP LÀM VĂN - NGHỊ LUẬN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

I. Tìm hiểu yếu tố nghị luận trong văn bản tự sự:
1. Đọc các đoạn trích sgk/137:

a) Chao ôi ! Đối với những người ở quanh ta, nếu ta
không cố tìm mà hiểu họ thì ta chỉ thấy họ gàn dở, ngu
ngốc, bần tiện, xấu xa, bỉ ổi… toàn những cớ để cho ta
tàn nhẫn ; không bao giờ ta thấy họ là những người
đáng thương;không bao giờ ta thương… Vợ tôi không
ác, nhưng thị khổ quá rồi. Một người đau chân có lúc
nào quên được cái chân đau của mình để nghĩ đến cái
gì khác đâu? Khi người ta khổ quá thì người ta chẳng
còn nghĩ gì đến ai được nữa. Cái bản tính tốt của
người ta bị những nỗi lo lắng, buồn đau, ích kỉ che lấp
mất. Tôi biết vậy, nên tôi chỉ buồn chứ không nỡ giận.
(Nam Cao – Lão Hạc)

Tiết 57: TẬP LÀM VĂN - NGHỊ LUẬN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

I. Tìm hiểu yếu tố nghị luận trong văn bản tự sự:
1. Đọc các đoạn trích sgk/ 137:
b) Thoắt trông nàng đã chào thưa:
“Tiểu thư cũng có bây giờ đến đây!
Đàn bà dễ có mấy tay,
Đời xưa mấy mặt đời này mấy gan!
Dễ dàng là thói hồng nhan,
Càng cay nghiệt lắm, càng oan trái
nhiều”.
Hoạn thư hồn lạc phách xiêu,
Khấu đầu dưới trướng liệu điều kiêu ca.
Rằng: “Tôi chút phận đàn bà,
Ghen tuông thì cũng người ta thường tình

Nghĩ cho khi gác viết kinh,
Với khi khỏi cửa dứt tình chẳng theo.
Lòng riêng riêng những kính yêu,
Chồng chung chưa dễ ai chiều cho ai.
Trót lòng gây việc chông gai,
Còn nhờ lượng bể thương bài
nàochăng”
Khen cho: “Thật đã nên rằng,
Khôn ngoan đến mực nói năng phải lời.
Tha ra thì cũng may đời,
Làm ra thì cũng ra người nhỏ nhen”.
(Nguyễn Du – Truyện Kiều)

Tiết 57: TẬP LÀM VĂN - NGHỊ LUẬN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

I. Tìm hiểu yếu tố nghị luận trong văn bản tự sự:
1. Đọc các đoạn trích sgk/137:
2. Nhận xét:
a. Những suy nghĩ nội tâm của nhân vật ông
giáo.

Lời của ông giáo (suy nghĩ nội tâm) đang
thuyết phục chính mình rằng: Vợ mình
không ác nên chỉ buồn chứ không nỡ giận
(cuộc đối thoại ngầm).

* Luận điểm: đoạn văn thể hiện những suy nghĩ nội tâm của ông giáo

Sơ đồ trình tự lập luận

Nêu vấn đề ( câu 2 )

Phát triển vấn đề
( 3,4,5,6) dẫn
chứng, lý lẽ

Kết thúc vấn đề
(câu 7)

Nếu ta không tìm và hiểu những người xung quanh ta thì
ta sẽ có cơ sở tàn nhẫn và độc ác với họ
- Vợ tôi không ác nhưng thị khổ quá rồi
- Một người đau chân có lúc nào quên được để nghĩ đến một
cái gì khác đâu?
- Khi người ta khổ quá thì người ta chẳng còn nghĩ đến ai
được nữa
- Cái bản tính tốt của người ta bị những lỗi lo lắng buồn đau,
ích kỉ che lấp mất
- Tôi biết vậy nên chỉ buồn chứ không nỡ giận
- Vai trò của yếu tố nghị luận: Khắc họa rõ nét tính cách
nhân vật ông giáo hay suy nghĩ triết lý về cuộc đời làm cho
câu chuyện thêm phần chiết lý

Tiết 57: TẬP LÀM VĂN - NGHỊ LUẬN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I. Tìm hiểu yếu tố nghị luận trong
Các câu văn trong đoạn trích trên đều là
văn bản tự sự:
những câu khẳng định, ngắn gọn, khúc
triết như diễn đạt những chân lí.
1. Đọc các đoạn trích sgk/137:

2. Nhận xét:
a. Những suy nghĩ nội tâm của nhân vật
ông giáo.
-Tác dụng: Khắc họa rõ nét tính cách nhân
vật ông giáo.
-> Làm cho đoạn văn mang tính triết lý.
 

- Đoạn văn chứa nhiều từ, câu mang tính
chất nghị luận. Đó là các câu hô ứng thể
hiện các phán đoán dưới dạng nếu ... thì,
vì thế .... cho nên; sở dĩ ... là vì...
Phù hợp với tính cách nhân vật ông giáo, vì
ông là một người có học thức, hiểu biết,
giàu lòng thương người, luôn nghĩ suy, trăn
trở, dằn vặt về cách sống, cách nhìn người,
nhìn đời...

Tiết 57: TẬP LÀM VĂN - NGHỊ LUẬN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

I. Tìm hiểu yếu tố nghị luận trong
văn bản tự sự:
1. Đọc các đoạn trích sgk/137:
2. Nhận xét:

a. Những suy nghĩ nội tâm của nhân vật
ông giáo.
b. Cuộc đối thoại giữa Thúy Kiều với
Hoạn Thư.

“Tiểu thư cũng có bây giờ đến đây!
Đàn
bà với
dễ có
mấyThư,
tay, cuộc đối
Giữa Thuý
Kiều
Hoạn
thoại
dưới
thứcmấy
nghị
luận.
Đờidiễn
xưa ra
mấy
mặthình
đời này
gan!
Hình thức này rất phù hợp với một phiên
Dễ dàng là thói hồng nhan,
tòa. Trước tòa án, điều quan trọng nhất
Càng cay
lắm càng
tráidẫn
là người
ta nghiệt
phải trình
bày oan
lí lẽ,
nhiều”
chứng, nhân chứng,
vật chứng, ... sao
cho -có
sứccâu
thuyết
Trong
phiên
Sau
chào phục.
mỉa mai
là lời
đay tòa
đónghiến
, Thuý: xưa
Kiềunay
là quan
còn
đàn bàtoà
cóbuộc
mấy tội,
người
Hoạn
Thư là
cáo. Mỗi
lập
ghê gớm,
caybịnghiệt
như bên
mụ, đều
càngcócay
luận của
mình.
nghiệt
càng chuốc lấy oan trái.

Tiết 57: TẬP LÀM VĂN - NGHỊ LUẬN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

Hoạn Thư biện minh cho sự ghê gớm của mình:
- Tôi là đàn bà nên ghen tuông là chuyện thường tình (lẽ thường).
- Tôi đã đối xử rất tốt với cô.
+ Cho ra gác Quan Âm viết kinh
+ Khi cô trốn khỏi nhà, tôi cũng chẳng đuổi theo (kể công).
- Tôi với cô đều trong cảnh chồng chung, nên khó ai nhường ai, chiều ai.
- Dù sao tôi cũng trót gây đau khổ cho cô, nên bây giờ chỉ biết trông nhờ vào
lượng khoan dung rộng lớn của cô (nhận tội và đề cao, tâng bốc Kiều trông nhờ
sự khoan dung)
=> Một đoạn lập luận xuất sắc .

Tiết 57: TẬP LÀM VĂN - NGHỊ LUẬN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

I. Tìm hiểu yếu tố nghị luận trong
văn bản tự sự:
1. Đọc các đoạn trích sgk/137:
2. Nhận xét:

a. Những suy nghĩ nội tâm của nhân vật
ông giáo.
b. Cuộc đối thoại giữa Thúy Kiều với
Hoạn Thư.
* Ghi nhớ : sgk/ 138

Khi đối thoại cần có lí lẽ, lập luận chặt
chẽ,
hợphọa
lí. nét tính cách nhân vật:
Khắc
Công
nhận rõ
tài biện minh
củalập
Hoạn Thư
Trước
Yếu
tố
nghị
luận
trong
văn
tự
sự nhằm
Thúy
(nhân
ái,câu
vịmột
tha),
Hoạn
Thư
-nên
Dùng
nhiều
loạivào
khẳng
định,
phủ
đãKiều
đặt
Kiều
tình
thế
rất
luận
của
Hoạn
gợi(khôn
ra cho
người
đọc
một
suy
nghĩ,
khiến
ngoan,
ăn
nói
có
tình
có
lí)từ
định,
câu
có
cặp
quan
hệ
như :
“khó luận
xử”,
tha các
ra văn
“may
đời”
mà
không
Nghị
trong
bản
tự
sự:
Thường
Thư,
Thúy
cho
câu chuyện
thêm
tính
triết
lý.
nếu
...
thì ;ở“người
không
những
...đoạn
màlàm
còn ; vì thế
tha
nhỏ
nhen”.
xuất
hiện
cáctriết
đoạn
văn.
đã
-> thành
Tăng
tính
lýKiều
cho
văn
... cho nên ; vừa...vừa... . gì?
- Đặc điểm: nêu ý kiến, nhận xét, cùng
-những
Các lí
từlẽ,
nghị
tạithuyết
sao, thật
tuy
dẫnluận :
chứng
phụcvậy,
người
thế
trướcnghe
hết, về
saumột
cùng,
nói, ,người
vấnnói
đề chung, tóm
lại, tuy nhiên.

Tiết 57: TẬP LÀM VĂN - NGHỊ LUẬN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

I. Tìm hiểu yếu tố nghị luận trong
văn bản tự sự: sgk/ 137.
1. Đọc các đoạn trích sgk/137:
2. Nhận xét:

a. Những suy nghĩ nội tâm của nhân vật
ông giáo.
b. Cuộc đối thoại giữa Thúy Kiều với
Hoạn Thư.
* Ghi nhớ : sgk/ 138
II. Luyện tập:

- Văn bản nghị luận là cả một hệ thống
- Lập dàn ý, xác định đoạn nào sẽ đưa
luận điểm, luận cứ chặt chẽ gắn bó với
vào, đưa vào quan điểm, ý kiến gì?
nhau trong toàn bài.
Đưa vào để làm gì? Những lý lẽ, dẫn
chứng
để tố
thuyết
quan
- Yếu
nghị phục
luận cho
trong
vănđiểm,
tự sựýchỉ là
kiến
đó?yếu
Kiểu
ngữlập
sẽ dùng
để một
một
tố câu
đơnvà
lẻ,từbiệt
đưa vào
diễn
đạt.huống, sự việc hay nhân vật cụ thể
tình
nào đó của câu chuyện.

Bài tập 1. ( sgk 139): Lời văn trong đoạn trích (a) mục I.1 là lời
của ai? Người ấy đang thuyết phục ai? Thuyết phục điều gì?
- Lời của ông Giáo
- Ông Giáo đang thuyết phục chính mình, rằng vợ ông không ác
để “chỉ buồn chứ không nỡ giận”:
+ Phải cố hiểu mọi người để biết về mặt tốt của họ
+ Phải thông cảm với vợ
- Ông giáo đã thuyết phục được bản thân về đạo lí của cuộc sống.

Bài tập 2/ sgk/ 139. Ở đoạn trích (b) mục I.1 Hoạn Thư đã lập
luận như thế nào mà nàng Kiều phải khen rằng: “Khôn ngoan
đến mực, nói năng phải lời”? Hãy tóm tắt các nội dung lí lẽ trong
lập luận của Hoạn Thư để làm sáng tỏ lời khen của nàng Kiều.
- Hoạn Thư giây phút đầu “ Hồn lạc phách xiêu” nhưng sau đó
“Liệu điều kêu ca”
+ “Rằng tôi … thường tình”->Lí lẽ này xóa sự đối lập giữa Kiều và
Hoạn Thư. Từ đối lập trở thành cùng cảnh ngộ “chồng chung…cho
ai”. Hoạn Thư từ tội nhân trở thành nạn nhân của chế độ đa thê.
+ Kể công: Cho Kiều ở gác viết kinh. Khi Kiều trốn không đuổi
theo.

III. BÀI TẬP VẬN DỤNG:
Bài tập 1: Câu hỏi: Quan sát 2 bức tranh và hãy tìm vấn đề nghị luận mà người
họa sĩ muốn đề cập trong 2 bức tranh dưới là gì?

Thái độ thờ ơ, vô cảm trước sự
nguy hiểm của người khác

Hồi chuông cảnh báo về vấn đề đạo
đức của con người bị xuống cấp

Bài tập 2: Em hãy đan xen yếu tố nghị luận sao cho phù hợp với nội dung đoạn văn sau.
Vào một buổi sáng tôi trở về thăm trường cũ, bước vào lớp học, hình ảnh bạn bè,
thầy cô ùa về trong kí ức. Bỗng tôi nghe thấy tiếng bước chân nhẹ nhàng và giọng nói
ấm áp của cô:
- Có phải Nam không? Công tác của em ở Học viện quân sự vẫn tốt chứ?
Lúc ấy hai tai tôi đỏ nhừ, sống mũi cay cay, tôi xúc động và ân hận vô
cùng. Thế là 20 năm trôi qua tôi chưa một lần trở về thăm cô.
* Một số cău văn có thể đan xen sau câu cuối:
1. Tôi vẫn còn nhớ như in cô nói với tôi hạnh phúc thay, sung sướng thay khi người nào
biết yêu thương và chăm sóc người khác.
2. Chúng ta đừng ỉ lại vào sự bận rộn của công việc để rồi trở thành kẻ vô tình từ lúc
nào không biết các bạn nhé.

Câu hỏi: Hai bức ảnh trên muốn truyền tải nội dung gì?

Đọc câu chuyện: BÀN TAY CÔ GIÁO

Trong ngày Lễ Tạ Ơn, một cô giáo dạy lớp một nọ đã bảo những học
sinh của mình vẽ một bức tranh về một điều gì đó mà em biết ơn. Cô
muốn biết xem những đứa trẻ từ các vùng phụ cận nghèo nàn này thật sự
mang ơn ra sao. Tuy nhiên cô nghĩ rằng hầu hết các học sinh của cô sẽ vẽ
những bức tranh về gà tây hay những chiếc bàn đầy thức ăn . Nhưng cô
đã sửng sốt với bức tranh của bé Douglas, bức tranh một bàn tay được
vẽ bằng nét trẻ thơ rất đơn giản. Nhưng bàn tay đó là của ai? Cả lớp đều
bị cuốn hút với hình trừu tượng đó.
- Em nghĩ đó chắc là bàn tay của Chúa mang thức ăn đến cho chúng ta –
một em nói.
- Của một người nông dân – một em khác lên tiếng – bởi vì ông ta nuôi
gà tây.
Cuối cùng khi những học sinh khác đang làm bài, cô giáo đến bên bàn
Douglas và hỏi:- Đó là bàn tay cô- thưa cô- em thầm thì
Cô nhớ lại rằng vào giờ giải lao, cô thường hay dắt tay Douglas, một đứa
bé cô độc ít nói. Cô cũng thường làm thế với những bạn khác nhưng với
Douglas điều đó có ý nghĩ rất lớn. Có lẽ đây là Lễ Tạ Ơn dành cho mọi
người , không phải cho những vật chất mà chúng ta nhận được, mà là
cho những điều , dù rất nhỏ nhoi, khi ta trao tặng cho người khác.

Câu 1: Tìm những câu văn có yếu tố nghị luận
ình
trong câu chuyện trên
Có lẽ đây là Lễ Tạ Ơn dành cho mọi
người , không phải cho những vật chất
mà chúng ta nhận được, mà là cho những
điều , dù rất nhỏ nhoi, khi ta trao tặng cho
người khác.
Câu 2: Ý nghĩa của yếu tố nghị luận trên là gì?
-Trong cuộc sống, chúng ta phải biết yêu
thương, giúp đỡ mọi người nhất là những người
có hoàn cảnh sống khó khăn . . .
-Phải biết nhớ ơn những người đã giúp đỡ mình
dù là rất nhỏ

Cả lớp cùng xem
video câu
chuyện “Tiếng
vọng rừng sâu”

感谢您下载包图网平台上提供的 PPT 作品，为了您和包图网以及原创作者的利益，请勿复制、传播、销售，否则将承担法律责任！包图网将对作品进行维权，按照传播下载次数进行十倍的索取赔偿！

ibaotu.com

Bài tập: Bạn hãy xem một đoạn phim sau

Bạn hãy nêu ra vấn đề nghị luận trong đoạn phim trên?
Nêu vai trò của các yếu tố ấy trong việc làm nổi bật nội dung của đoạn văn.

TIẾNG VỌNG RỪNG SÂU

Có một cậu bé ngỗ nghịch thường bị mẹ khiển trách. Ngày nọ, giận mẹ
nhưng không thể xúc phạm một cách trực tiếp, cậu chạy đến một thung lũng
cạnh một khu rừng rậm. Cậu lấy hết sức mình và thét lên: “Tôi ghét người”.
Cậu ngạc nhiên vô cùng vì từ khu rừng có tiếng vọng lại: “Tôi ghét người”.
Cậu hoảng hốt quay về với mẹ và khóc nức nở. Cậu không thể hiểu được từ
trong rừng đã có người thù ghét cậu.
Người mẹ nắm tay đưa cậu trở lại khu rừng và bảo cậu hãy hét lên: “Tôi
yêu người”. Lạ lùng thay, cậu vừa dứt tiếng thì cũng có người nói vọng lại:
“Tôi yêu người”. Lúc đó người mẹ mới giải thích cho cậu như sau: “Con ơi, đó
là định luật trong cuộc sống của chúng ta. Con cho điều gì, con sẽ nhận điều
đó. Ai gieo gió thì người đó gặt bão. Nếu con thù ghét người, thì người cũng sẽ
thù ghét con. Nếu con yêu thương người, thì người cũng sẽ yêu thương con”.

- Các yếu tố nghị luận trong văn bản tự sự: thực chất là các cuộc
đối thoại với các nhận xét, phán đoán các lí lẽ, dẫn chứng nhằm
thuyết phục người đọc, người nghe.
- Tác dụng: làm cho câu chuyện thêm phần triết lí.

Tiết 46
1- Bài vừaVăn
học:bản:

BÀI THƠ
VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH

- Nắm nội dung bài vừa học.

-Phạm Tiến Duật-

I. Tìm hiểu chung
- Vận dụng
viếthiểu
đoạn
văn.
II. Đọc
văn
bản
1. Đọc
Tìm
- Viết đoạn
văn-tự
sự hiểu
kể lạichú
mộtthích
sự việc trong một câu chuyện đã học.
2. Nhan đề bài thơ
Phân
tíchĐỀ 2: RÈN LUYỆN KĨ NĂNG ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
2- Bài sắp3.học:
CHỦ
3.1. Hình ảnh những chiếc xe
không kính
Hiện thực khốc liệt thời
chiến tranh: bom đạn kẻ thù,
những con đường ra trận để
lại dấu tích trên những chiếc
xe không kính.