Violet
Baigiang

Tìm kiếm theo tiêu đề

Tin tức thư viện

Khắc phục hiện tượng không xuất hiện menu Bộ công cụ Violet trên PowerPoint và Word

12099162 Kính chào các thầy, cô. Khi cài đặt phần mềm , trên PowerPoint và Word sẽ mặc định xuất hiện menu Bộ công cụ Violet để thầy, cô có thể sử dụng các tính năng đặc biệt của phần mềm ngay trên PowerPoint và Word. Tuy nhiên sau khi cài đặt phần mềm , với nhiều máy tính sẽ...
Xem tiếp

Quảng cáo

Hỗ trợ kĩ thuật

Liên hệ quảng cáo

  • (024) 66 745 632
  • 096 181 2005
  • contact@bachkim.vn

Tìm kiếm Bài giảng

Bài 24. Nghĩa tường minh và hàm ý

Wait
  • Begin_button
  • Prev_button
  • Play_button
  • Stop_button
  • Next_button
  • End_button
  • 0 / 0
  • Loading_status
Tham khảo cùng nội dung: Bài giảng, Giáo án, E-learning, Bài mẫu, Sách giáo khoa, ...
Nhấn vào đây để tải về
Báo tài liệu có sai sót
Nhắn tin cho tác giả
(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: Ninh Thị Loan (trang riêng)
Ngày gửi: 11h:57' 14-03-2022
Dung lượng: 1.2 MB
Số lượt tải: 751
Số lượt thích: 1 người (Nguyễn Thị Ngân Giang)
Tiết 132 – Tiếng Việt NGHĨA TƯỜNG MINH HÀM Ý
 Jack Ma
 Abraham Lincoln 
 Thomas Edison
– Mark Zuckerberg
 Đừng so sánh bản thân với người khác. Làm như vậy là bạn đang tự xúc phạm mình đấy” – Bill Gates
Kẻ khốn cùng nhất trên thế giới này không phải là những người không một xu dính túi, mà là kẻ không có nổi một ước mơ – Khuyết danh
Đẩy tình bạn ra khỏi cuộc sống của mình, chẳng khác gì đẩy mặt trời ra khỏi thế giới này.
 Mọi thứ bạn muốn đều có thể là của bạn: Kiểu công việc bạn muốn, mối quan hệ bạn cần, những điều làm bạn hạnh phúc. Nhưng trước tiên bạn phải biết bản thân mình muốn điều gì? – Richard Koch.
Phải có trí tuệ, dù nhỏ bé cũng được, nhưng phải là trí tuệ của mình_MAXIM GORKI.
Nghĩa tường minh: , tiếng sấm là dấu hiệu của những cơn mưa rào mùa hạ. Sang thu, tiếng sấm nhỏ dần, không đủ sức làm lay động hàng cây đã bao mùa thay lá
- Nghĩa hàm ý: chỉ những biến động thất thường của ngoại cảnh, của cuộc đời, cho những gian nan, thử thách mà con người gặp phải trong cuộc đời. “hàng cây đứng tuổi”: phép nhân hóa gợi cái xế chiều của đời người, gợi hình ảnh những con người đã trưởng thành, trầm tình và vững vàng hơn. Con người khi đã trưởng thành sẽ hiểu biết hơn, bình tĩnh, ung dung hơn trước mọi đổi thay, biến động của cuộc đời.
CÂU HỎI KIỂM TRA BÀI CŨ
Nhà thơ sẽ thấy con chó sói độc ác mà cũng khổ sở, tuy trộm cướp đấy nhưng thường mắc mưu nhiều hơn. Nhà thơ hiểu rằng những tật xấu của chó sói là do nó vụng về, vì chẳng có tài trí gì, nên nó luôn đói meo, và vì đói nên nó hóa rồ.
(Chó sói và cừu trong thơ ngụ ngôn của La-phông-ten)
? Xác định từ ngữ liên kết và các phép liên kết trong các đoạn văn sau :
b. Mùa xuân đã về thật rồi. Mùa xuân tràn ngập đất trời và lòng người.
Liên kết câu 1 với câu 2:
Phép lặp: nhà thơ – nhà thơ;
Chó sói- chó sói
Phép thế: chó sói - nó
Liên kết câu 1 với câu 2:
Phép lặp: mùa xuân
Tình huống 1
Sắp đến giờ vào lớp, cô
giáo hỏi một bạn học sinh:
- Mấy giờ rồi em?
Tình huống 2:
An đi học muộn, đến sân
trường gặp cô giáo, cô giáo hỏi:
- Mấy giờ rồi em?
Mục đích của hành động nói trong hai câu hỏi trên có gì khác nhau?
Cô giáo muốn hỏi giờ học sinh
Cô giáo muốn nhắc nhở việc An đi học muộn
-Trời ơi, chỉ còn có năm phút!
Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ. Anh chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn. Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứng dậy. Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già.
- Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!
Anh thanh niên vừa vào, kêu lên. Để người con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái. Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay vội đi.
Tiết 132 – Tiếng Việt NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
I.Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý
1. Ví d? : (SGK/Tr.74 - 75)
2, Nh?n xt
Câu “Trời ơi chỉ còn năm phút!” diễn tả điều anh thanh niên muốn nói là gì?
- Trời ơi, chỉ còn có năm phút!
(Tiếc không còn thời gian để trò chuyện).
?Vì sao anh thanh niên
không nói thẳng điều đó
với ông hoạ sĩ và cô gái?
? Lời thứ hai của anh thanh niên “Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!” có ẩn ý gì không?
- Ô! Cô còn quên chiếc khăn mùi soa đây này!
(Không chứa ẩn ý gì)
Nghĩa hàm ý
Nghĩa tường minh
- Nghĩa tường minh là phần thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu.
- Hàm ý là phần thông báo tuy không được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nhưng có thể suy ra từ những từ ngữ ấy.

I. Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý:
Thế nào là nghĩa tường minh?
Thế nào là nghĩa hàm ý?
Ví dụ:
a. An hỏi :
- Mẹ ơi ! Mẹ ăn cơm chưa mẹ?
Mẹ trả lời :
- Mẹ chưa ăn cơm con à.
b. An hỏi :
- Mẹ ơi ! Mẹ ăn cơm chưa vậy?
Mẹ trả lời :
- Mẹ đang chờ con gái yêu của mẹ mà.
Nghĩa tường minh
Nghĩa hàm ý
Tiết 132 – Tiếng Việt NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
1. Ví d? : (SGK/Tr.74 - 75)
2, Nh?n xt
3. K?t lu?n
9
Tìm hàm ý trong những mẩu đối thoại sau:
- Ôi, quả ổi trông ngon chưa kìa!
- Cành cây cao quá không với được!
 Hàm ý: Không thể hái quả ổi trên cành cây xuống được
1
- Trời nóng quá!
- Mất điện rồi.
Hàm ý: Không bật quạt được.
2
Một người bạn có nhã ý mời em
đến dự sinh nhật nhưng em lại không
thể đến (hoặc không muốn đến).
Trong trường hợp trên, theo em,
nên dùng hàm ý hay câu có nghĩa
tường minh? Em sẽ nói thế nào?
Trong giao tiếp hàng ngày khi nào dùng cách nói hàm ngôn, khi nào dùng cách nói có nghĩa tường minh?
Tình huống:
12
Tìm hàm ý trong truyện cười dân gian sau:
Xin nước lạnh
Chủ nhà dọn cơm đãi khách, mang thiếu một đôi đũa. Ai nấy đều cầm đũa mời nhau, còn người khách không có đũa đứng dậy nói với chủ nhà rằng:
- Cho tôi xin một chén nước lạnh.
Chủ nhà hỏi:
- Hả, để làm gì vậy?
- Để rửa tay cho sạch mà bốc đồ ăn.
 Lời trách khéo của người khách vì sự tiếp đón không chu đáo của gia chủ.
- Hàm ý phụ thuộc vào tình huống giao tiếp, tức cùng một câu nói nhưng trong những tình huống khác nhau thì hàm ý sẽ khác nhau.
Ví dụ : Trời sắp mưa rồi đấy!
Hàm ý: - Lấy quần áo vào.
- Nhớ mang áo mưa theo.
- Đừng đi, kẻo ướt.
- …..

Lưu ý
- Trong giao tiếp:
+ Nói: Thận trọng, rành mạch…
+ Nghe: rõ ràng, tinh tường…
- Khi tạo lập văn bản khoa học hoặc văn bản hành chính, công vụ không sử dụng hàm ý.
- Trong đọc- hiểu tác phẩm nghệ thuật: cần suy ngẫm để tìm ra được hàm ý trong đó…
- Phát hiện, suy diễn hàm ý cần hợp lý dựa trên nghĩa tường minh, trên tình huống giao tiếp…
Lưu ý!
Bạn rủ mình đi xem phim.
Nêu một số hàm ý từ chối không đi.
A đến nhà B chơi, thấy một cây táo rất sai quả. Hãy viết một đoạn hội thoại có hàm ý A muốn B hái táo mời mình ăn.
16
A: Tối nay cậu đi xem xiếc không?
B: Mình chưa làm xong bài tập.
Hàm ý: B không đi được vì chưa làm xong bài tập
Tình huống
Hai chị em đang chơi đùa thì bố bảo:
- Đã 11 giờ đêm rồi đấy !
 Câu nói có chứa hàm ý, nội dung của câu nói: Khuya rồi, hai chị em hãy đi ngủ đi.
? Em hiểu hai câu nói sau như thế nào?
Hôm nay chỉ có 5 bài bài tập về nhà.
Hôm nay có những 5 bài tập về nhà.
-> Có ít bài tập về nhà.
-> Có nhiều bài tập về nhà.
- Nghĩa tường minh là phần thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu.
- Hàm ý là phần thông báo tuy không được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nhưng có thể suy ra từ những từ ngữ ấy.
II. Luyện tập

I. Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý:
Thế nào là nghĩa tường minh?
Thế nào là nghĩa hàm ý?
Ví dụ:
a. An hỏi :
- Mẹ ơi ! Mẹ ăn cơm chưa mẹ?
Mẹ trả lời :
- Mẹ chưa ăn cơm con à.
b. An hỏi :
- Mẹ ơi ! Mẹ ăn cơm chưa vậy?
Mẹ trả lời :
- Mẹ đang chờ con gái yêu của mẹ mà.
Nghĩa tường minh
Nghĩa hàm ý
Tiết 132 – Tiếng Việt NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
1. Ví d? : (SGK/Tr.74 - 75)
2, Nh?n xt
3. K?t lu?n
- Trời ơi, chỉ còn năm phút!
Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ. Anh chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn. Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứng dậy. Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già.
- Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!
Anh thanh niên vừa vào, kêu lên. Để người con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái. Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay vội đi.
II. Luyện tập
Bài tập 1/sgk 75: Đoạn trích:
a. Câu nào cho thấy họa sĩ cũng chưa muốn chia tay anh thanh niên? Từ ngữ nào giúp em nhận ra điều đó?
b. Tìm những từ ngữ miêu tả thái độ của cô gái trong cuối đoạn văn. Thái độ ấy giúp em đoán ra điều gì liên quan tới chiếc mùi soa?
Tiết 134 – Tiếng Việt NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
Gợi ý -Bài tập 1 /sgk.75:
a. Câu : Ông hoạ sĩ già tặc lưỡi đứng dậy
=>
Chưa muốn chia tay với anh thanh niên.
- Từ : Tặc lưỡi => Luyến tiếc
(Đây là cách dùng hình ảnh để diễn đạt ý của ngôn ngữ nghệ thuật)
b. Từ ngữ miêu tả thái độ của cô gái
“Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay vội đi"
Hàm ý: cô gái đang bối rối đến vụng về vì ngượng ( vì cô đã kín đáo để khăn lại làm kỉ vật cho anh thanh niên, anh lại thật thà tưởng cô bỏ quên nên gọi cô để trả lại)
Tiết 134 – Tiếng Việt NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
II. Luyện tập
Bài tập 2 /sgk.75:
Hãy cho biết hàm ý của câu in đậm trong đoạn trích sau đây:

Câu: “Tuổi già cần nước chè : Ở Lào Cai đi sớm quá.”
Bác lái xe dắt anh ta lại chỗ nhà hội hoạ và cô gái :
- Đây, tôi giới thiệu với anh một hoạ sĩ lão thành nhé. Và cô đây là kỹ sư nông nghiệp. Anh đưa khách về nhà đi. Tuổi già cần nước chè : Ở Lào Cai đi sớm quá. Anh hãy đưa ra cái món chè pha nước mưa thơm như nước hoa của Yên Sơn nhà anh.
=>Hàm ý: Ông hoạ sĩ già chưa kịp uống nước chè đấy.
Tiết 134 – Tiếng Việt NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
II. Luyện tập
Bài tập 3/sgk.75: Tìm câu chứa hàm ý trong đoạn trích sau và cho biết nội dung của hàm ý.
Mẹ nó đâm nổi giận quơ đũa bếp dọa đánh, nó phải gọi nhưng lại nói trổng :
- Vô ăn cơm !
Anh Sáu vẫn ngồi im, giả vờ không nghe, chờ nó gọi “Ba vô ăn cơm”. Con bé cứ đứng trong bếp nói vọng ra :
- Cơm chín rồi !
Anh cũng không quay lại.
(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà)
Câu có hàm ý: “Cơm chín rồi !”
=>Hàm ý: Bé Thu mời ông Sáu vào nhà ăn cơm.
Tiết 134 – Tiếng Việt NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
II. Luyện tập
Bài tập 4/sgk.76:
Đọc các đoạn trích sau đây (trích từ truyện ngắn Làng của Kim Lân), cho biết những câu in đậm có phải là câu chứa hàm ý không. Vì sao ?

a.Có người hỏi:
- Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà ?.....
- Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy !
Ông Hai trả tiền nước, đứng dậy, chèm chẹp miệng, cười nhạt một tiếng, vươn vai nói to :
Hà, nắng gớm, về nào…..
Ông lão vờ vờ đứng lảng ra chỗ khác, rồi đi thẳng. Tiếng cười nói xôn xao của đám người mới tản cư lên ấy vẫn dõi theo.
Câu in đậm không chứa hàm ý mà chỉ là câu đánh trống lảng.
Tiết 134 – Tiếng Việt NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
Bài tập 4/sgk.76:
Đọc các đoạn trích sau đây (trích từ truyện ngắn Làng của Kim Lân), cho biết những câu in đậm có phải là câu chứa hàm ý không. Vì sao ?

b. – Này, thầy nó ạ !
Ông Hai nằm rũ ra ở trên giường không nói gì.
- Thầy nó ngủ rồi à ?
Gì ?
Ông lão khẽ nhúc nhích.
Tôi thấy người ta đồn…
Ông lão gắt lên :
Biết rồi !
Bà Hai nín bặt. Gian nhà lặng đi, hiu hắt.
Lưu ý:
- Nói bị ngắt lời, nội dung chưa nói hết không gọi là hàm ý.
- Hàm ý phải được người nghe nhận thấy.
 Câu “ Tôi thấy người ta đồn…” Câu nói ngắt quãng, không chứa hàm ý.
Tiết 134 – Tiếng Việt NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
Hãy chọn đáp án đúng trong các câu sau?
BÀI TẬP CỦNG CỐ
1. Hàm ý là phần thông báo:
Trái ngược với nghĩa tường minh.
Ẩn đằng sau nghĩa tường minh.
Không diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu.
Được diễn đạt trực tiếp trong câu.

2. Dùng hàm ý trong trường hợp nào sau đây?
Khi không biết diễn đạt rõ ý.
Khi không muốn nói rõ ý.
Khi không muốn người nghe hiểu ý.
Khi muốn chấm dứt cuộc thoại.
C
B
- Nghĩa tường minh là phần thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu.
Hàm ý là phần thông báo tuy không được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nhưng có thể suy ra từ những từ ngữ ấy.
II. LUYỆN TẬP:
NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
I. BÀI HỌC
1. Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý
2. Kết luận
III. HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
Học bài:
- Đọc kĩ bài trong SGK – Học thuộc kết luận.
Luyện tập để phân biệt được nghĩa tường minh và hàm ý. Rèn luyện kĩ năng dùng hàm ý và hiểu hàm ý.
Tập viết đoạn văn ngắn có câu sử dụng nghĩa tường minh và hàm ý.
2. Chuẩn bị : NGHĨA TƯỜNG MINH HÀM Ý (Tiếp theo)

HƯỚNG


DẪN


TỰ


HỌC
CHÚC CÁC EM HỌC SINH CHĂM NGOAN – HỌC GIỎI
CÁM ƠN QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC EM ĐÃ THAM DỰ TIẾT HỌC !
 
Gửi ý kiến