Nghĩa tường minh : 
+ Muộn rồi, con đi học đi!
-> mẹ thấy đã muộn và giục con đi học
 + Cái mớ rau này đắt
-> mớ rau đắt
+ Mẹ rất yêu con!
-> thể hiện tình cảm mẹ rất yêu con.
=> hiện lên câu chữ như thế nào thì ý nghĩa của nó là như vậy, không cần pải suy đoán.
  * Nghĩa tường minh: Là nghĩa được biểu hiện trên bề mặt câu chữ, người đọc/ viết không cần phải suy luận, chỉ cần đoc bề mặt câu chữ là hiểu đươc ý nghĩa của câu nói.
Tiét 142- Tiếng Việt NGHĨA TƯỜNG MINH HÀM Ý (Tiếp theo)
Tiét 142- Tiếng Việt NGHĨA TƯỜNG MINH HÀM Ý (Tiếp theo)
Hàm ý:
- Là nghĩa không được biểu hiện trên bề mặt câu chữ mà người đọc/ người nghe phải dựa vào hoàn cảnh để suy luận, từ đó mới hiểu được ý nghĩa của câu nói.
Ví dụ
+ Nam đi học muộn 10 phút. Đến nơi, cô giáo nói: " Đồng hồ của cả lớp chúng ta bị nhanh 10 phút. Hóa ra chúng ta đi  học sớm 10 phút, mỗi bạn Nam là đúng giờ thôi các em ạ!"
-> Ý nói Nam  đi học muộn so với quy định chung 10 phút và ngầm ý nhắc khéo lần sau Nam rút kinh nghiệm để đi học đúng giờ.
Nhận xét:
- Để xác định được đúng hàm ý, người đọc/ người nghe cần phải hiểu được hoàn cảnh liên quan và trang bị cho mình một vốn hiểu biêt nhất định 
- Tác dụng: phục vụ được mục đích của người nói hoặc viết: tế nhị khéo léo, không muốn nói ý trực tiếp.
Vậy điều kiện sử dụng hàm ý là gì?
Tiét 142- Tiếng Việt NGHĨA TƯỜNG MINH HÀM Ý (Tiếp theo)
I. Điều kiện sử dụng hàm ý
1. Ví dụ: Đoạn trích – Tr. 90,91
2. Nhận xét
3. Kết luận: - Ghi nhớ SGK
* Các câu in đậm:
- Câu 1: sau bữa ăn này con không không được ở nhà với thầy mẹ và các em nữa. Mẹ đă bán con-> điều đau lòng nên chị Dậu tránh nói thẳng ra.
- Câu 2: Mẹ đã bán con cho nhà cụ Nghị, thôn Đoài.
*Hàm ý:
 Hàm ý của câu 2 rõ hơn vì cái Tý không hiểu hàm ý của câu thứ nhất.
- Sự giãy nảy trong tiếng khóc: U bán con thật đấy ư-> cái Tý hiểu hàm ý.
H: Nêu hàm ý của những câu in đậm ?
H: Vì sao chị Dậu không nói thẳng ra với con?
H: Hàm ý câu nào của chị Dậu rõ hơn?
H: Chi tiết nào cho thấy cái Tư đã hiểu hàm ý trong câu của mẹ?
Điều kiện để sử dụng hàm ý là gì?
- Người nói, người nghe thuộc đối tượng, tuổi tác như thế nào?
- Hàm ý của câu nói?
- Người nghe có hiểu hàm ý của người nói không?
* Điều kiện sử dụng hàm ý
- Người nói/người viết có ý thức đưa hàm ý vào câu nói.
- Người nghe/người đọc có năng lực giải đoán hàm ý.
Tiét 142- Tiếng Việt NGHĨA TƯỜNG MINH HÀM Ý (Tiếp theo)
I. Điều kiện sử dụng hàm ý
1. Ví dụ: Đoạn trích – Tr. 90,91
2. Nhận xét
3. Kết luận: - Ghi nhớ SGK
II. Luyện tập
Bài 1:
a. Người nói là anh thanh niên, người nghe là ông họa sĩ, cô gái.
- Hàm ý: mời bác và cô vào nhà uống nước.
- Chi tiết: ông liền theo anh thanh niên vào nhà và ngồi xuống ghế -> người nghe hiểu hàm ý.
b. Người nói: anh Tấn- người nghe: thím Hai Dương.
- Hàm ý: chúng tôi không thể cho được.
- Câu nói: Thật là càng giàu…giàu có-> hiểu hàm ý.
c. Người nói: Thúy Kiều- người nghe: Hoạn Thư.
- Hàm ý: câu 1: mát mẻ, chế giễu: quyền quý như tiểu thư cũng phải đến trước “hoa nô” này ư ?
- Câu 2: Hãy chuẩn bị nhận lấy sự báo oán thích đáng.
- Câu : Hoạn Thư hồn lạc…kêu ca → đã hiểu hàm ý.
Bài 1:
H: Hàm ý của những câu in đậm là gì?
H: Người dùng hàm ý trên có có thành công không?
Tiét 142- Tiếng Việt NGHĨA TƯỜNG MINH HÀM Ý (Tiếp theo)
I. Điều kiện sử dụng hàm ý
1. Ví dụ: Đoạn trích – Tr. 90,91
2. Nhận xét
3. Kết luận: - Ghi nhớ SGK
II. Luyện tập
Bài 2:
Hàm ý:
Em không nói thẳng ra vì trước đó đã nói thẳng rồi mà không có hiệu quả và vì bực mình.
- Anh Sáu vẫn ngồi im → anh Sáu tỏ ra không cộng tác → không thành công.
Bài tập 3
A. Mai về quê với mình đi
B: Mai mẹ mình muốn mình cùng về quê ngoại.
A. Đành vậy.
Bài 4:
 Hàm ý: tuy hi vọng chưa thể nói ra là thực hay hư, nhưng nếu cố gắng t/hiện thì có thể đạt được.
Bài 5;
- 2 câu mở đầu: bọn tớ chơi.
- Câu có hàm ý chối: mẹ mình đang…, làm sao.
VD: chơi với bọn tớ thích lắm đấy.

Bài 2: Đọc đoạn trích trang 92- Nêu câu in đậm
-? Tại sao bé Thu không nói thẳng mà lại dung hàm ý?
- Việc sử dụng hàm ý có thành công công không? Vì sao?


Bài 3: Điền vào lượt lời của B trong đoạn thoại một câu có hàm ý từ chối
Bài 4: Tìm hàm ý của Lỗ Tấn qua việc ông so sánh “hi vọng” với “con đường”?
Bài 5:Tìm những câu có hàm ý mời mọc hoặc từ chối trong các đoạn đối thoại trong bài: Mây và sóng? Viết thêm câu có hàm ý mời mọc rõ hơn?
Sơ Đồ Tư Duy
Điều kiện sử dụng hàm ý
- Người nói/người viết có ý thức đưa hàm ý vào câu nói
Người nghe/người đọc có năng lực giải đoán hàm ý
Mẩu chuyện vui
Nhầm
Một anh chàng đang ngồi trên xe bus, sờ lên cổ thấy một con rận, sợ mọi người cười anh ta vội vàng bắt con rận xuống đất nói:
Tưởng là con rận, hóa ra không phải.
Một người khách trên xe cúi xuống đất cố tình tìm được con rận nhặt lên nói:
Tưởng là không phải, hóa ra con rận.
Trong mẩu chuyện trên câu nào có chứa hàm ý ? Và hàm ý đó là gì ?
Mẩu chuyện vui
Tưởng là con rận, hóa ra không phải.
Tưởng là không phải, hóa ra con rận
Tôi không ở bẩn, nên không có rận đâu
Tưởng là không bẩn , thế mà có rận
HƯỚNG DẪN HỌC BÀI
HỌC VÀ NẮM KIẾN THỨC: Nghĩa tường minh, hàm ý; Điều kiện để sử dụng hàm ý
HƯỚNG DẪN CHUẨN BỊ BÀI
- Ôn tập lại toàn bộ những TP thơ hiện đại đã học