KIỂM TRA BÀI CŨ
- Em hãy cho biết thế nào là so sánh, các dạng so sánh, mục đích, yêu cầu của so sánh?
- Lấy ví dụ minh họa?
LUYỆN TẬP
THAO TÁC LẬP LUẬN SO SÁNH
A. ÔN TẬP LÍ THUYẾT
1. Khái niệm về so sánh
Khi so sánh, phải đặt các đối tượng vào cùng một bình diện, đánh giá trên cùng một tiêu chí mới thấy được sự giống nhau và khác nhau của chúng.
Nêu rõ ý kiến, quan điểm của người nói (người viết).
2. Mục đích của so sánh
So sánh là đối chiếu 2 sự vật, hiện tượng, để thấy được sự giống và khác nhau giữa 2 sự vật, hiện tượng ấy.
2 kiểu so sánh: Tương đồng (chỉ ra sự giống nhau), tương phản (chỉ ra sự khác nhau).
3. Yêu cầu của so sánh
Làm sáng tỏ đối tượng đang nghiên cứu trong tương quan với đối tượng khác.
- “Khi đi trẻ, lúc về già,
Giọng quê vẫn thế, tóc đà khác bao.
Trẻ con nhìn lạ không chào
Hỏi rằng khách ở chốn nào lại chơi”
( Hạ Tri Chương)
Bài tập 1: Tìm hiểu tâm trạng của nhân vật trữ tình (khi về thăm quê) trong hai bài thơ:
- “Trở lại An Nhơn tuổi lớn rồi
Bạn chơi ngày nhỏ chẳng còn ai
Nền nhà nay dựng cơ quan mới
Chẳng lẽ thăm quê lại hỏi người”
(Chế Lan Viên)
B. LUYỆN TẬP
? Em hãy cho biết điểm giống nhau giữa hai bài thơ trên?
? Từ đó em rút ra kết luận chung như thế nào?
- “Khi đi trẻ, lúc về già,
Giọng quê vẫn thế, tóc đà khác bao.
Trẻ con nhìn lạ không chào
Hỏi rằng khách ở chốn nào lại chơi”
( Hạ Tri Chương)
Bài tập 1: Tìm hiểu tâm trạng của nhân vật trữ tình (khi về thăm quê) trong hai bài thơ:
- “Trở lại An Nhơn tuổi lớn rồi
Bạn chơi ngày nhỏ chẳng còn ai
Nền nhà nay dựng cơ quan mới
Chẳng lẽ thăm quê lại hỏi người”
(Chế Lan Viên)
B. LUYỆN TẬP
- Đều rời quê hương ra đi lúc trẻ và trở về lúc tuổi đã cao.
- Đều nhận thấy mình xa lạ ngay trên chính quê hương:
+ Không còn ai nhận ra mình.
+ Quê hương đã biến đổi không còn cảnh cũ người xưa.
Hai nhà thơ, hai con người ở hai thời đại khác nhau, nhưng cảm xúc chung: ngậm ngùi, tiếc nuối, man mác buồn khi về thăm quê.
Bài tập 2: Chỉ ra cách so sánh ở câu nói sau: Học cũng có ích như trồng cây, mùa xuân được hoa, mùa thu được quả.
- Chỉ ra cách so sánh ở câu nói trên?
- Tìm ý cho câu nói trên?
1. Học và trồng cây đều có ích như nhau:
Học: mang lại tri thức để thực hành trong đời sống.
Trồng cây: cho hoa, quả, cho môi trường trong sạch, điều hoà khí hậu
2. Học và trồng cây đều cần có thời gian:
- Học: tiếp thu từ đơn giản đến phức tạp, dễ đến khó để tiến bộ
Trồng cây: dần dần thu hoạch từ ít đến nhiều, không nôn nóng.

3. Kết luận: Cách so sánh để khuyên ta kiên nhẫn trên con đường học tập
Bài tập 2: So sánh tương đồng
TỰ TÌNH (Bài 1)
Tiếng gà văng vẳng gáy trên bom,
Oán hận trông ra khắp mọi chòm.
Mõ thảm không khua mà cũng cốc
Chuông chùa chẳng đánh cớ sao om?
Trước nghe những tiếng thêm rền rĩ,
Sau giận vì duyên để mõm mòm.
Tài tử giai nhân ai đó tá?
Thân này đâu để chịu già tom!
(Hồ Xuân Hương)
CHIỀU HÔM NHỚ NHÀ
Trời chiều bảng lãng bóng hoàng hôn,
Tiếng ốc xa đưa vẳng trống dồn.
Gác mái ngư ông về viễn phố
Gõ sừng mục tử lại cô thôn.
Ngàn mai gió cuốn chim bay mỏi,
Dặm liễu sương sa khách bước dồn.
Kẻ chốn Chương Đài người lữ thứ,
Lấy ai mà kể nỗi hàn ôn?
(Bà Huyện Thanh Quan)
Bài tập 3: So sánh ngôn ngữ thơ trong hai bài thơ
So sánh trên tiêu chí ngôn ngữ: * Sự giống nhau của hai bài thơ:
Thể loại: thất ngôn bát cú luật Đường.
Gieo vần hiểm hóc, niêm, luật chặt chẽ.
So sánh trên tiêu chí ngôn ngữ: * Sự khác biệt của hai bài thơ:
- Dùng ngôn ngữ hàng ngày (tiếng gà văng vẳng, mõ thảm, chuông sầu, khắp mọi chòm…; cớ sao om, duyên để mõm mòm, chịu già tom)
- Dùng nhiều từ Hán Việt (hoàng hôn, ngư ông, viễn phố, mục tử, cô thôn, chốn Chương Đài, người lữ thứ, nỗi hàn ôn)
Ít dùng điển cố
- Dùng nhiều thi liệu của văn chương cổ điển (Chương Đài, ngàn mai, dặm liễu)
Gần gũi, bình dân, tuy có xót xa nhưng vẫn tinh nghịch, hiểm hóc
- Trang nhã, đài các, tiếng nói của văn nhân trí thức thượng lưu
Kết luận: Cả hai bài thơ đều hay theo hai phong cách khác nhau
Viết một đoạn văn so sánh ngắn về tình yêu quê hương đất nước
Gợi ý:
- Mở đoạn: Giới thiệu về tình yêu quê hương đất nước.
- Thân đoạn: + Những biểu hiện của tình yêu quê hương đất nước. + Những việc cần làm để thể hiện tình yêu quê hương đất nước.
- Kết bài: Trình bày suy nghĩ, tình cảm của em về quê hương đất nước
LUYỆN TẬP