* Ẩn dụ: là gọi tên sự vật hiện tượng này bằng tên của sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.
Ví dụ:
Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm
(Minh Huệ)
I. TÌM HIỂU KHÁI NIỆM ẨN DỤ VÀ HOÁN DỤ
* Hoán dụ: là gọi tên sự vật, hiện tượng bằng tên của một sự vật, hiện tượng khác có quan hệ gần gũi với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm trong diễn đạt.

Ví dụ:
Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.
(Ca dao)
Ví dụ 1: Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm
(Minh Huệ)
Người Cha ở đây là ẩn dụ cho hình ảnh Bác Hồ, Bác chăm lo cho từng bữa ăn giấc ngủ của các chiến sĩ như người cha chăm sóc những đứa con thân yêu
Ví dụ 2:
Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.
Một cây là hóa dụ cho sự đơn lẻ, số ít; ba cây - số lượng nhiều, nói đến sự đoàn kết sẽ tạo nên sức mạnh.
PHÂN BIỆT ẨN DỤ VÀ HOÁN DỤ
PHÂN BIỆT ẨN DỤ VÀ HOÁN DỤ
a. Giống nhau
- Bản chất cùng là sự chuyển đổi tên gọi: gọi sự vật hiện tượng bằng một tên gọi khác.
- Cùng dựa trên quy luật liên tưởng.
=>Tác dụng của ẩn dụ  và hoán dụ : Làm tăng sức gợi hình gợi cảm cho lời văn, biểu đạt cảm xúc

b. Khác nhau: Cơ sở liên tưởng khác nhau:

- Ẩn dụ dựa vào sự liên tưởng tương đồng, dù hai sự vật đó không liên quan đến nhau nhưng giữa A và B có điểm gì đó giống nhau, nên người ta dùng A để thay cho tên gọi B. 

- Hoán dụ dựa vào sự liên tưởng tương cận ( gẫn gũi ) giữa các đối tượng, tức là hình ảnh A và B có liên quan đến nhau. Mối quan hệ giữa tên mới (A) và tên cũ (B) là mối quan hệ gần kề.
BÀI TẬP VỀ ẨN DỤ VÀ HOÁN DỤ
Bài 1: 
Tìm và phân tích ẩn dụ và hoán dụ trong các ví dụ sau:
              a.       Khăn thư­ơng nhớ ai
                        Khăn rơi xuống đất
                        Khăn thương nhớ ai
                        Khăn vắt lên vai
                                                     (Ca dao)
             b.         Bàn tay ta làm lên tất cả
                  Có sức ng­ười sỏi đá cũng thành cơm
                                                (Hoàng Trung Thông)
            c.       Thác bao nhiêu thác cũng qua
             Thênh thang là chiếc thuyền ta trên đời
                                                       (Nguyễn Du)
            d.         Thôn Đoài ngồi nhớ thôn Đông
             Cau thôn Đoài nhớ trầu không thôn nào?
                                                     (Nguyễn Bính)
Bài 2 :
“Thuyền ơi có nhớ bến chăng
Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền” (1)
Có thể thay bằng :
“Chàng ơi có nhớ thiếp chăng
Thiếp thì một dạ khăng khăng đợi chàng” (2)
Được không ? Vì sao ? 
Bài 3: 
Xác định và phân tích biện pháp tu từ trong các ví dụ sau:
Em tưởng giếng sâu
Em nối sợi gàu dài
Ai ngờ giếng cạn
Em tiếc hoài sợi dây”    
    (Ca dao)