Việt Nam đất nước ta ơi
Mênh mông biển lúa đâu trời
đẹp hơn
(Nguyễn
Đình Thi)

TRI THỨC NGỮ VĂN

- Thơ lục bát (6 – 8) là thể thơ mà các dòng thơ
được sắp xếp thành từng cặp, một dòng sáu
tiếng và một dòng tám tiếng.
- Vần trong lục bát: Tiếng cuối của dòng sáu
vần với tiếng thứ sáu của dòng tám; tiếng
cuối của dòng tám lại vần với tiếng cuối của

TRI THỨC NGỮ VĂN
- Thanh điệu trong thơ lục bát: Trong dòng sáu và
dòng tám, các tiếng thứ sáu, thứ tám là thanh bằng,
còn tiếng thứ tư là thanh trắc. Riêng trong dòng tám,
mặc dù tiếng thứ sáu và thứ tám đều là thanh bằng
nhưng nếu tiếng thứ sáu là thanh huyền thì tiếng thứ
tám là thanh ngang và ngược lại.
- Nhịp thơ trong lục bát: Thơ lục bát thường ngắt nhịp

TRI THỨC NGỮ VĂN

- Lục bát biến thể không hoàn toàn theo
luật thơ của lục bát thông thường, có sự
biến đổi số tiếng trong các dòng, biến đổi
cách gieo vần, cách phối thanh, cách

TRI THỨC NGỮ VĂN

- Từ đồng âm là những từ có âm giống nhau
nhưng nghĩa khác xa nhau, không có mối liên
hệ nào với nhau.
- Từ đa nghĩa là từ có hai hoặc nhiều hơn hai
nghĩa, các nghĩa này có liên quan với nhau.

TRI THỨC NGỮ VĂN

- Hoán dụ là biện pháp tu từ dùng từ ngữ vốn
chỉ sự vật, hiện tượng này để gọi tên sự vật,
hiện tượng khác có mối quan hệ tương cận
( gần nhau) nhằm tăng khả năng gợi hình, gợi
cảm cho sự diễn đạt.

VĂN BẢN 1
CHÙM CA DAO VỀ QUÊ
HƯƠNG ĐẤT NƯỚC

- Các địa danh ở Hà Nội
+ Trấn Võ
+ Thọ Xương
+ Yên Thái
+ Tây Hồ
Các địa danh ở Lạng Sơn
+ Xứ Lạng
+ Sông Tam Cờ

- Các địa danh ở
Huế
+ Đông Ba
+ Đập đá
+ Vĩ Dạ
+ Ngã Ba Sình

Thảo luận

1. Mỗi bài

ca dao có
mấy dòng?
Cách phân
bố số tiếng
trong
các
dòng
cho
thấy
đặc
điểm gì của

2. Trong cụm từ

mặt gương Tây
Hồ, tác giả dân
gian đã sử dụng
biện pháp tu từ
nào? Hãy nêu
tác dụng của
biện pháp tu từ
đó.

3. Nêu tình

cảm của em
về tình cảm
tác giả dân
gian gửi gắm
trong lời
nhắn gửi: Ai
ơi, đứng lại

4. Hãy tìm

một số câu
ca dao có sử
dụng từ ai
hoặc có lời
nhắn Ai ơi…

Thảo
luận

1. Hãy chỉ ra tính

chất biến thể của
thể thơ lục bát
trong bài ca dao 3
trên các phương
diện: số tiếng trong
mỗi dòng, cách
gieo vần, cách phối
hợp thanh điệu, v.v

2. Bài ca dao 3 đã

sử dụng những từ
ngữ, hình ảnh nào
để miêu tả thiên
nhiên
xứ
Huế?
Những từ ngữ, hình
ảnh đó giúp em
hình dung như thế

Thể thơ lục bát và lục bát biến
thể, phù hợp với việc tâm tình,
bộc lộ tình cảm, cụ thể ở đây là
tình yêu quê hương đất nước.

1. Hãy đọc diễn cảm chùm ca
dao.
2. Viết đoạn văn (từ 5 – 7 câu)
nêu cảm nghĩ của em về
một danh lam thắng cảnh
của quê hương, đất nước.

Hồ Hoàn Kiếm
một danh
thắngkhảo
nổi tiếng
của Hà
Nội. Đó là
Họclà sinh
tham
đoạn
văn
những hàng liễu rủ thướt tha, những nhành lộc vừng nghiêng
sau
nghiêng đổ hoa soi bóng dưới lòng hồ. Giữa hồ có tháp Rùa, cạnh
hồ có đền Ngọc Sơn có "Đài Nghiên Tháp Bút chưa sờn"... Hình
ảnh hồ Gươm lung linh giống như một tấm gương xinh đẹp giữa
lòng thành phố đã đi vào lòng nhiều người dân Hà Nội. Người dân
Hà Nội sống ở khu vực quanh hồ có thói quen ra đây tập thể dục
vào sáng sớm, đặc biệt là vào mùa hè. Họ gọi các khu phố nằm
quanh hồ là Bờ Hồ. Không phải là hồ nước lớn nhất trong Thủ đô,
song với nguồn gốc đặc biệt, hồ Hoàn Kiếm đã gắn liền với cuộc
sống và tâm tư của nhiều người. Hồ có nhiều cảnh đẹp. Và hơn
thế, hồ gắn với huyền sử, là biểu tượng khát khao hòa bình (trả
gươm cầm bút), đức văn tài võ trị của dân tộc (thanh kiếm thiêng
nơi đáy hồ và tháp bút viết lên trời xanh). Hồ Gươm sẽ mãi sống
trong tiềm thức mỗi người dân Thủ đô nói riêng và người dân cả
nước nói chung như một biểu tượng thiêng liêng về lịch sử và

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

Nhóm 1+3. VD - Mẹ em đi chợ mua 2kg đỗ xanh.
- Chị gái em vừa thi đỗ đại học.
? Hãy cho biết nghĩa của từ đỗ (1) và từ đỗ (2). Các nghĩa đó
có liên quan với nhau không?
Nhóm 2+4. VD - Quyết định xin việc làm anh phải suy nghĩ
cho chín.
- Quả Na trong vườn đã chín.
? Em hãy giải thích nghĩa của từ chín (1) và nghĩa của từ
chín (2). Các nghĩa đó có liên quan với nhau không?

Nhóm 1. + Nghĩa của từ đỗ (1): là một loại thực vật; nghĩa của từ
đỗ (2): chỉ trạng thái thi cử đã đạt được kết quả tốt như mong
muốn, khả quan, trúng tuyển.
Nghĩa của từ đỗ (1) và đỗ (2) không liên quan đến nhau.
Nhóm 2. + Nghĩa của từ chín (1): trạng thái nghĩ kỹ, suy xét thấu
đáo, không thể hơn được nữa;
Nghĩa của từ chín (2): trạng thái của các sự vật, hiện tượng về thực
phẩm (như trái cây, cơm, v.v…), là trạng thái thực phẩm không còn
sống, đã đạt đến mức có thể ăn được, ăn ngon, là trạng thái cuối
cùng.
Nghĩa của từ chín (1) và chín (2) có nét tương đồng.

- Từ đồng âm là từ có âm giống nhau nhưng
nghĩa khác nhau, không liên quan với nhau.
- Từ đa nghĩa là từ có nhiều nghĩa, các nghĩa
khác nhau lại có liên quan với nhau. 

- Bóng (1):hình ảnh của vật do phản chiếu mà có.
- Bóng ( 2):quả cầu rỗng bằng cao su, da hoặc nhựa,
dễ nẩy, dùng làm đồ chơi thể thao.
- Bóng (3): nhẵn đến mức phản chiếu được ánh sáng gần
như mặt gương.

- Đường (1): chỉ khoảng không gian phải vượt qua để đi

từ một địa điểm này đến một địa điểm khác.
- Đường (2): chỉ chất kết tinh có vị ngọt, dùng trong thực phẩm.
. - Đồng (1): khoảng đất rộng và bằng phẳng, dùng để cày cấy,
trồng trọt.
- Đồng (2): đơn vị tiền tệ
Những từ có âm thanh giống nhau nhưng nghĩa hoàn
toàn khác nhau, không liên quan gì với nhau
-> Từ đồng âm.

.

a. Cây xoài trước sân nhà em có rất nhiều trái
b. Bố vừa mua cho em một trái bóng
c. Cách một trái núi với ba quãng đồng
Trái trong ba ví dụ có liên quan với nhau về
mặt ý nghĩa. Có nghĩa giống nhau (là danh từ),
chỉ danh xưng của một sự vật (quả xoài, quả
bóng, quả núi). -> Từ đa nghĩa.

- Cổ (a): chỉ một bộ phận cơ thể, nối đầu với thân.
- Cổ (b): chỗ eo ở gần phần đầu của một đồ vật, giống hình

.

dáng cái cổ.
. nghĩa.
-> Từ đa

- Cổ (c): tính từ, chỉ sự cổ kính, lâu đời, không liên quan gì

đến nghĩa của từ cổ trong hai câu a. và b.

-> Từ đồng âm.

- Cổ (a): chỉ một bộ phận cơ thể, nối đầu với thân.
- Cổ (b): chỗ eo ở gần phần đầu của một đồ vật,
giống hình dáng cái cổ.
.
 Từ. đa nghĩa.
- Cổ (c): tính từ, chỉ sự cổ kính, lâu đời, không liên
quan gì đến nghĩa của từ cổ trong hai câu a và
b.Từ đồng âm.