KÍNH CHÀO QUÝ THẦY CÔ
GIÁO CÙNG CÁC EM HỌC SINH
LỚP: 7A2
Giáo viên: Lê Thị Nguyệt

KHỞI ĐỘNG

GÓC SUY NGẪM
Hãy chia sẻ một trải nghiệm đẹp của
tuổi thơ em. Ghi lại một số từ ngữ diễn
tả cảm xúc của em khi nghĩ về trải
nghiệm đó? Hãy bắt đầu bằng: Tuổi thơ
của tôi là……………………………

ĐUỔI HÌNH BẮT CHỮ
Hãy quan sát hình ảnh và tìm
từ khoá thể hiện nội dung của
hình ảnh. Sau đó liên kết các từ
khoá để tìm ra chủ đề của bài
học hôm nay.

Hình ảnh này gợi cho em nhớ đến trò
chơi nào?

Ô ăn quan

Đáp án

Hình ảnh này gợi cho em nhớ đến trò
chơi nào?

Bịt mắt bắt dê

Đáp án

Hình ảnh này gợi cho em nhớ đến trò
chơi nào?

Thả diều

Đáp án

Hình ảnh này gợi cho em nhớ đến trò
chơi nào?

Bắt cua

Đáp án

Kết nối các từ khoá
Khi được tham gia
các trò chơi ấy, em có
cảm giác như thế
nào?

Tiết: 1,2,3
GIỚI THIỆU BÀI HỌC, TRI THỨC NGỮ VĂN
VĂN BẢN: BẦY CHIM CHÌA VÔI

A. GIỚI THIỆU BÀI
HỌC VÀ

TRI THỨC NGỮ
VĂN

*Giới thiệu bài học :
- VB đọc chính:
+ VB1: Bầy chim chìa vôi (Nguyễn Quang Thiều);
+ VB 2: Đi lấy mật (Trích Đất rừng phương Nam – Đoàn Giỏi);
+ VB 4 thực hành đọc: Ngôi nhà trên cây (trích Tốt-tô-chan bên cửa sổ, Cư-rô-ya-na-gi Tê-sư-cô).
-> Các VB đọc chính đều thuộc thể loại truyện.
+ VB 3 đọc kết nối chủ điểm thuộc thể loại thơ: Ngàn sao làm việc (Võ Quảng).
 -> Cả 4 VB đọc chính và đọc kết nối chủ điểm cùng xếp
 chung vào bài 1 vì đều viết về những kí ức, những trải
nghiệm thời tuổi thơ của mỗi người.
--> Chủ đề: Thế giới tuyệt đẹp của tuổi thơ
--> Thể loại chính: VB Truyện

PHIẾU HỌC TẬP 01: TÌM HIỂU TRI THỨC NGỮ VĂN
(Chuẩn bị ở nhà)
1. Kể tên các truyện ngắn và tiểu thuyết mà ..............................................................................................
em đã học hoặc đã đọc.
..............................................................................................
..............................................................................................
..
2. Em hiểu thế nào là đề tài của tác phẩm văn ..............................................................................................
học ? Cho ví dụ? Có những cách phân loại đề ..............................................................................................
tài như thế nào?
..............................................................................................
...
3. Em hiểu thế nào là chi tiết trong tác phẩm ..............................................................................................
văn học? Lấy ví dụ về một chi tiết truyện mà ..............................................................................................
em ấn tượng, nêu ý nghĩa của chi tiết đó.
..............................................................................................
...
4. Bằng cách nào tác giả làm bật được đặc ..............................................................................................
điểm tính cách của nhân vật trong tác phẩm ..............................................................................................
văn học? Cho ví dụ minh họa.
..............................................................................................
...
 

PHIẾU HỌC TẬP 01: TÌM HIỂU TRI THỨC NGỮ VĂN
(Chuẩn bị ở nhà)
1. Kể tên các truyện ngắn * Đề tài là phạm vi đời sống được phản ánh, thể hiện trực tiếp trong tác phẩm văn học.
và tiểu thuyết mà em đã
*Cách phân loại đề tài:
học hoặc đã đọc.
2. Em hiểu thế nào là đề - Dựa vào phạm vi hiện thực được miêu tả: đề tài lịch sử, đề tài chiến tranh, đề tài gia đình,…
tài của tác phẩm văn - Dựa vào loại nhân vật trung tâm của tác phẩm: đề tài trẻ em, đề tài người nông dân, đề tài người lính,…
học ? Cho ví dụ? Có
những cách phân loại đề *Một tác phẩm có thể đề cập nhiều đề tài, trong đó có một đề tài chính
*Ví dụ: Đề tài của truyện ngắn “Bức tranh của em gái tôi” (Tạ Duy Anh) là đề tài gia đình (xét theo phạm vi hiện
tài như thế nào?
thực được miêu tả) và là đề tài trẻ em (xét theo nhân vật trung tâm của truyện).
3. Em hiểu thế nào là chi
tiết trong tác phẩm văn
học? Lấy ví dụ về một chi
tiết truyện mà em ấn
tượng, nêu ý nghĩa của
chi tiết đó.

- Chi tiết là yếu tố nhỏ nhất tạo nên thế giới hình tượng (thiên nhiên, con người, sự kiện) nhưng có tầm ảnh hưởng
quan trọng đặc biệt trong việc đem lại sự sinh động, lôi cuốn cho tác phẩm văn học.

4. Bằng cách nào tác giả
làm bật được đặc điểm
tính cách của nhân vật
trong tác phẩm văn học?
Cho ví dụ minh họa.

- Tính cách nhân vật là những đặc điểm riêng tương đối ổn định của nhân vật, được bộc lộ qua mọi hành động, cách
ứng xử, cảm xúc, suy nghĩ,…

*Ví dụ: Trong truyện ngắn “Bức tranh của em gái tôi” (Tạ Duy Anh), chi tiết cuối truyện miêu tả lại diễn biến tâm
trạng của người anh khi ngắm nhìn bức tranh cô em gái vẽ chính mình là một chi tiết tiêu biểu. Chi tiết này đã diễn
tả những cung bậc cảm xúc của người anh đi từ ngạc nhiên, sung sướng hãnh diện, rồi thấy xấu hổ, hối hận khi nhận
ra tấm lòng bao dung của em gái dành cho mình. Chi tiết cũng cho thấy sức mạnh cảm hoá của lòng nhân .

- Tính cách nhân vật còn được thể hiện qua các mối quan hệ, qua lời kể và suy nghĩ của nhân vật khác.
 
 

B. VĂN BẢN: BẦY CHIM CHÌA VÔI
I. Đọc, Tìm hiểu chung

1. Đọc
Đọc thầm,
trả lời được
các câu hỏi
suy luận

Đọc to, trôi chảy, phù
hợp về tốc độ đọc, phân
biệt được lời người kể
chuyện và lời nhân vật

Giải thích nghĩa
các từ: chìa vôi,
chũm, ngập bủm

chìa vôi: Loài chim
nhỏ như chim sẻ, lông
đen, đuôi và cánh có
vệt trắng

Chũm: một loại
lưới vó dùng để
bắt cá tôm.

ngập bủm: ngập
hết.

2. Tác giả:
Trình bày vài thông tin về
tác giả, tác phẩm và tóm tắt
thông tin chính của văn bản
vào phiếu học tập sau.

2. Tác giả:

Nguyễn Quang Thiều (1957)
Tiểu sử

Nguyễn Quang
Thiều

Quê quán: Hà Tây (Hà Nội)

2. Tác giả :

Nguyễn Quang Thiều (1957)
Tiểu sử

Quê quán: Hà Tây (Hà Nội)
Là một nhà thơ, nhà văn
Làm việc tại báo Văn nghệ

Sự nghiệp
Nguyễn Quang
Thiều

Sáng tác thơ, viết truyện,
vẽ tranh,...
Được trao tặng hơn 20 giải
thưởng văn học trong nước
và quốc tế

Các tác phẩm chính

Ngôi nhà tuổi 17 (1990)

1989

2. Tác giả :

Nguyễn Quang Thiều (1957)
Tiểu sử

Quê quán: Hà Tây (Hà Nội)
Là một nhà thơ, nhà văn
Làm việc tại báo Văn nghệ

Sự nghiệp
Nguyễn Quang
Thiều
Phong cách
sáng tác

Sáng tác thơ, viết truyện,
vẽ tranh,...
Chân thực, gần gũi với
cuộc sống đời thường…
Cây viết văn xuôi giàu
cảm xúc.

3. Tác phẩm
- Đề tài: viết về trẻ em
- Xuất xứ: in trong tập “Mùa hoa cải trên sông”
- Thể loại: truyện ngắn
- Nhân vật chính: Mên và Mon
- Ngôi kể: ngôi thứ ba
- Bố cục: 3 phần
+ Phần 1: từ đầu … “bắt đầu mùa sinh nở của chúng”
 Cuộc trò chuyện của Mon và Mên ở đoạn 1
+ Phần 2: tiếp theo… “Cứ lấy đò của ông Hảo mà đi”
 Cuộc trò chuyện của Mon và Mên ở đoạn 2
+ Phần 3: phần còn lại.
 Cảnh bầy chim chìa vôi bay lên vào buổi bình minh

Tiết 2:
VĂN BẢN: BẦY CHIM CHÌA VÔI

KIỂM TRA BÀI CŨ
- Chỉ ra các sự kiện chính trong câu chuyện:
- Tóm tắt văn bản theo các sự việc chính:
+ Mên và Mon tỉnh giấc khi bên ngoài trời đang mưa to, nước sông dâng cao. Cả
hai lo lắng cho bầy chim chìa vôi non ngoài bãi sông.
+ Mên và Mon muốn đưa bầy chim non vào bờ.
+ Hai anh em tìm cách xuống đò ra bãi cát để mang bầy chim vào bờ nhưng
không được, đành quay lại quan sát.
+ Bầy chim chìa vôi non đã bay lên được, thoát khỏi dòng nước khổng lồ trước sự
ngỡ ngàng, vui sướng của hai anh em

II. Khám phá văn bản

1. Tìm hiểu đề tài, ngôi kể lời
người kể chuyện, lời nhân vật
Em hãy xác định đề tài
và ngôi kể của truyện
Bầy chim chìa vôi?

*.Tìm hiểu đề tài, ngôi kể

Truyện Bầy chim
chìa vôi viết về đề
tài trẻ em.

Truyện Bầy chim
chìa vôi được kể
theo ngôi thứ ba

*. Tìm hiểu lời người kể
chuyện, lời nhân vật
Hoàn thiện PHT số 1
để tìm hiểu về lời
người kể chuyện và lời
nhân vật

*. Tìm hiểu lời người kể chuyện, lời nhân vật
Lời người kể chuyện

"Khoảng hai giờ sáng Mon tỉnh
giấc. Nó xoay mình sang phía
anh nó, thì thào gọi:“
- "Thằng Mên hỏi lại, giọng nó
ráo hoảnh như đã thức dậy từ lâu
lắm rồi.".
-> Lời của người kể chuyện là
lời dẫn, giải thích, mô tả thêm.
Xuất hiện trước dấu hai chấm.

Lời nhân vật

- "Anh Mên ơi, anh Mên!"
- "Gì đấy? Mày không ngủ à?"
-> Lời của nhân vật là lời
nói trực tiếp của hai anh em.
Xuất hiện sau dấu hai chấm
và có dấu gạch nối ở đầu lời
nói.

*. Tìm hiểu lời người kể chuyện, lời nhân vật

Lời người kể chuyện
Lời nhân vật
"Khoảng hai giờ sáng Mon tỉnh giấc. - "Anh Mên ơi, anh Mên!"
Nó xoay mình sang phía anh nó, thì - "Gì đấy? Mày không ngủ à?"
thào gọi:".
-> Lời của nhân vật là lời nói trực
- "Thằng Mên hỏi lại, giọng nó ráo tiếp của hai anh em. Xuất hiện sau
hoảnh như đã thức dậy từ lâu lắm dấu hai chấm và có dấu gạch nối ở
rồi.".
đầu lời nói.
-> Lời của người kể chuyện là lời dẫn,
giải thích, mô tả thêm.
Dấu hiệu nhận biết:
- Là lời nói được phát ra âm thanh.
- Hình thức:
+ Lời người kể chuyện xuất hiện trước dấu hai chấm.
+ Lời của nhân vật xuất hiện sau dấu hai chấm và có dấu gạch nối ở
đầu câu.

3. Tìm hiểu nhân vật Mon và Mên
Thảo luận theo nhóm
4-6 em để tìm hiểu về
chi tiết và tính cách
nhân vật.

PHIẾU HỌC TẬP

* Tâm trạng lo lắng của hai anh em Mon và Mên
Anh bảo có mưa to không?
Anh bảo nước sông có lên to không?
Thế anh bảo chúng nó có bơi được không?

* Chi tiết trong câu chuyện của Mon
Bố kéo chũm được một con cá
măng và một con cá bống rất đẹp
Mon lấy trộm con cá bống thả ra
cống sông
Nước sông dâng cao làm ngập cả cái
hốc cắm sào đò.

* Chi tiết nhắc lại nhiều lần là nỗi lo lắng cho bầy chim
Tổ chim có bị ngập không?
Bầy chim non có bị chết đuối
không?
Cần phải tìm cách nào để cứu chúng?...

*Nhân vật Mon
Là cậu bé có tâm hồn trong sáng,
nhân hậu.
Biết yêu thương loài vật, trân trọng
sự sống.

Tiết 3:
VĂN BẢN: BẦY CHIM CHÌA VÔI

* Nhân vật Mên
Tỏ vẻ người lớn với em trai ("Chứ còn
sao"
Nhận phần khó về mình - kéo đò,
để cho em đẩy đò).
Thái độ tỏ ra có chút phiền với những câu
hỏi liên tiếp của người em, nhưng vẫn quan
tâm, trả lời.

* Chi tiết miêu tả nhân vật Mên
Trêu em
Sợ bố dậy biết hai anh em chạy ra
ngoài.
Căng mắt, im lặng nhìn đàn chim bay vào
bờ. Khi thấy đàn chim đã vào bờ thì khóc

* Tính cách nhân vật Mên
Là nhân vật còn trẻ con (khi cố tỏ ra
người lớn với em trai)
Một trái tim ấm áp, giàu lòng trắc
ẩn.

4. Tìm hiểu chi tiết gây ấn
tượng với bản thân
Chỉ ra chi tiết gây ấn
tượng với bản thân em
và lí giải vì sao?

4. Tìm hiểu chi tiết gây ấn tượng với bản
thân
Con chim non suýt thì ngã
xuống nước, nhưng nó đã
đập một nhịp quyết định,
vụt bứt ra khỏi dòng nước
và bay lên cao hơn lần cất
cánh đầu tiên ở bãi cát.

Khung cảnh bãi
sông trong buổi
bình minh

4. Tìm hiểu chi tiết gây ấn tượng với bản
thân
Tác giả đã để cho cái kết
trở nên tươi sáng và đẹp
đẽ, hướng người đọc vào
những điều đẹp, thiện ở
tương lai.

Nghị lực phi thường của
một con chim non, từ đó em
nhìn về cuộc sống của con
người, chúng ta cũng cần có
những nghị lực để vươn lên

4. Tìm hiểu chi tiết gây ấn tượng với bản
thân
Gương mặt của hai
anh em Mên - Mon tái
nhợt vì nước mưa
hửng lên ánh ngày.

Khung cảnh bãi
sông trong buổi
bình minh