Chào mừng các em !
GV: Nguyễn Hồng Y
Kiểm tra bài cũ
1. Nhận định nào sau đây nói đúng nhất về nội dung đoạn trích: "Trong lòng mẹ " của Nguyên Hồng ?
A- Chủ yếu trình bày diễn biến tâm trạng của bé Hồng.
B - Chủ yếu trình bày nỗi đau khổ của mẹ bé Hồng.
C - Chủ yếu trình bày tâm địa độc ác của người cô .
2. Em hiểu gì về chú bé Hồng qua đoạn trích "Trong lòng mẹ"
A - Là một chú bé chịu nhiều nỗi đau mất mát.
B - Là một chú bé dễ xúc động, tinh tế và nhạy cảm.
C - Là một chú bé có tình thương yêu vô bờ bến đối với mẹ.
D -Cả A, B, C đều đúng.
A
D
Ngô Tất Tố
Tiết 9,10:
TỨC NƯỚC VỠ BỜ
I. Tìm hiểu chung
TỨC NƯỚC VỠ BỜ
(Trích tiểu thuyết “Tắt đèn” – Ngô Tất Tố)
1.Tác giả
NGÔ TẤT TỐ (1893 – 1954)
Quê: Đông Anh, Hà Nội.
Xuất thân là một nhà nho gốc nông dân.
Ông được Nhà nước tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 1996.
Ông là một nhà văn hiện thực xuất sắc chuyên viết về nông thôn trước Cách mạng – Sau Cách mạng 1945 ông tận tụy trong công tác tuyên truyền văn nghệ
1. TÁC GIẢ
*Tác phẩm chính
I. Tìm hiểu chung
TỨC NƯỚC VỠ BỜ
(Trích tiểu thuyết “Tắt đèn” – Ngô Tất Tố)
1.Tác giả:
( Sgk)
2. Tác phẩm
I. Tìm hiểu chung
TỨC NƯỚC VỠ BỜ
(Trích tiểu thuyết “Tắt đèn” – Ngô Tất Tố)
1.Tác giả:
2. Tác phẩm
2. TÁC PHẨM
a. Xuất xứ: trích chương XVIII tác phẩm “Tắt đèn”.
Ngô Tất Tố viết Tắt Đèn năm 1937, vào năm này lụt lội xảy ra liên miên gây nên mất mùa đói kém, nhân dân lâm vào cảnh lầm than, bế tắc đặc biệt là người nông dân. Vì vậy, vấn đề nông dân đấu tranh chống lại chính sách sưu thuế, áp bức bóc lột của bọn thực dân, quan lại, địa chủ, cường hào, đòi cải thiện đời sống cho người dân cày là một vấn đề lớn, trọng tâm của cách mạng. 
b. Thể loại + PTBĐ:
Thể loại: Tiểu thuyết
PTBĐ: Tự sự kết hợp MT, BC
Phần 1: Từ đầu ...hay không
Phần 2: Còn lại
c. BỐ CỤC:
Tình thế của
gia đình chị Dậu
Cuộc đối mặt của chị Dậu
với bọn tay sai
2 phần
Mở đầu tác phẩm là không khí căng thẳng, ngột ngạt của làng Đông Xá trong những ngày sưu thuế. Cổng làng đóng lại, công việc cày bừa đình đốn, bọn Lý trưởng, trương tuần chửi bới, quát tháo om sòm; mấy tên cai lệ, lính cơ tay thước, roi song, dây thừng đi tróc người thiếu thuế. Tiếng trống, mõ, tù và inh ỏi, tiếng thét ,tiếng đánh đập, tiếng kêu khóc thảm thiết vang lên như trong một cuộc săn người. Gia đình chị Dậu thuộc loại "nhất nhì trong hạng cùng đinh" nên chị phải chạy vạy ngược xuôi để có tiền nộp suất sưu cho anh Dậu. Bọn nhà giàu chẳng những không cho chồng chị vay mượn mà còn nhiếc móc, đe doạ. Anh Dậu đang ốm cũng bị bọn tay sai xông đến đánh trói, lôi ra đình cùm kẹp. Chị đành phải rứt ruột đem cái Tí, đứa con gái đầu lòng lên bảy tuổi bán cho lão Nghị Quế bên thôn Đoài. Vợ chồng lão giàu có mà keo kiệt, tàn ác, đã lợi dụng tình cảnh khốn cùng của chị, mua cái Tí và cả một ổ chó mà chỉ trả hai đồng bạc! Cộng với mấy hào bán gánh khoai, chị tưởng vừa đủ nộp suất sưu và chồng sẽ được tha về; ngờ đâu, bọn lý dịch lại bắt chị phải nộp cả suất sưu của người em chồng đã chết từ năm ngoái! Thật là cùng đường.
Tóm tắt tác phẩm
Giữa đình làng, tiếng kêu uất ức của chị vang lên thảm thiết. Đêm hôm ấy, người ta cõng anh Dậu rũ rượi như một xác chết ở ngoài đình về trả cho chị. Gọi mãi anh không tỉnh, chị vô cùng hoảng sợ, đau đớn. May sao, nhờ bà con xung quanh xúm đến cứu giúp, anh Dậu đã tỉnh lại.
Một bà lão hàng xóm ái ngại cảnh nhà chị nhịn đói suốt từ hôm qua, mang đến cho chị bát gạo để nấu cháo. Sáng sớm hôm sau khi anh Dậu vừa cố ngồi dậy cầm bát cháo, chưa kịp đưa lên miệng thì tên cai lệ và gã đầy tớ lý trưởng lại xộc vào định trói anh mang đi. Van xin thiết tha cũng không được, chị Dậu đã liều mạng chống lại quyết liệt, đánh ngã cả hai tên tay sai vô lại. Chị bị bắt lên huyện. Lão quan phủ Tư Ân lợi dụng tình cảnh của chị, cho chị tiền và giở trò bỉ ổi. Chị đã kiên quyết cự tuyệt, giằng nắm bạc ném vào mặt hắn và du hắn ngã kềnh. Cuối cùng, để có tiền nộp thuế cho chồng, chị đành gửi con, nhận lời lên tỉnh đi ở vú. Chủ của chị là một quan phủ già, dâm đãng, trong một đêm "tắt đèn" đã mò vào buồng chị…Chị Dậu gạt mạnh bàn tay của lão, vùng chạy ra ngoài sân, giữa lúc trời tối đen như mực "tối như cái tiền đồ của chị"…

d. Tóm tắt đoạn trích:
Do còn thiếu suất SƯU của chú Hợi — người em trai đã chết, nên anh Dậu bị bắt trói, bị đánh đến ngất đi, rũ như xác chết, được khiêng trả về nhà.
Sáng sớm hôm sau, khi anh Dậu còn đang cố gượng dậy húp bát cháo từ tay vợ, thì cai lệ và người nhà lí trưởng sấn sổ tiến vào tay roi, tay thước. Chúng quát tháo, dọa nạt đòi tiền SƯU và định bắt trói anh Dậu.
Chị Dậu đã hết lời van xin nhưng chúng vẫn không buông tha. Tên cai lệ còn chửi mắng chị sa sả.H¾n ®¸nh chÞ vµ sÊn ®Õn trãi anh DËu. ChÞ DËu liÒu cù l¹i ®¸nh tªn cai lÖ vµ ngư­êi nhµ lÝ trư­ëng víi c¬n giËn kh«ng ngu«i “Thµ ngåi tï, đÓ cho chóng lµm tình lµm téi m·i thÕ, t«i kh«ng chÞu được…”
TỨC NƯỚC VỠ BỜ
(Trích tiểu thuyết “Tắt đèn” – Ngô Tất Tố)
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
1. Tình thế của chị Dậu
II. Tìm hiểu văn bản
BỐI CẢNH
Làng vào vụ thuế căng thẳng, gay gắt nhất.
GIA CẢNH
- Nghèo nhất nhì trong hạng cùng đinh.
- Phải bán con, bán chó, bán khoai nhưng vẫn không đủ tiền nộp thuế.
- Anh Dậu bị đánh gần chết và bị trả về.
- Nhà không có gì để ăn bà hàng xóm thương tình cho bát cháo.
Cổng làng đóng lại, công việc cày bừa đình đốn, bọn lý trưởng, trương tuần chửi bới, quát tháo om sòm; Mấy tên cai lệ, lính cơ tay thước, roi song, dây thừng đi tróc người thiếu thuế. Tiếng trống, mõ, tù và inh ỏi, tiếng thét lác, đánh đập, tiếng kêu khóc thảm thiết vang lên như trong một cuộc săn người. 
Không khí Làng như thế nào?
Gia cảnh nhà chị Dậu ra sao?
1. Tình thế của chị Dậu
Anh Dậu bị bắt
Anh Dậu bị giam
Bà cụ hàng xóm cho bát gạo
Em có nhận xét gì về tình cảnh này?
- Tình cảnh rất thê thảm, đáng thương.
- Tình thế nguy cấp, tìm mọi cách để bảo vệ chồng.
1. Tình thế của chị Dậu
TỨC NƯỚC VỠ BỜ
(Trích tiểu thuyết “Tắt đèn” – Ngô Tất Tố)
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
1. Tình thế của chị Dậu
2. Nhân vật Cai lệ và người nhà Lí trưởng
Ngoại hình
Nhiệm vụ
Bản chất
Nhân vật Cai Lệ
Vật dụng
Hành động
Ngôn
ngữ
Nhân vật Cai lệ được miêu tả như thế nào?
1. Nhân vật Cai lệ và người nhà Lí trưởng
a.CAI LỆ
- Nhiệm vụ: lính phục vụ chuyên đi đánh người thúc sưu thuế.
- Ngoại hình: gầy như một anh chàng nghiện.
- Vật dụng: roi song, tay thước, dây thừng.
- Hành động:
+ Sầm sập tiến vào
+ Thét bằng giọng khàn khàn
+ Trợn mắt giọng hằm hè
+ Giật cái thừng chạy sầm sập đến chỗ anh Dậu
+ Bịch vào ngực chị Dậu
+ Trói anh Dậu
+ Tát vào mặt chị Dậu
+ Nhảy vào cạnh anh Dậu
- Ngôn ngữ: Xưng hô ông –mày; lời nói đầy đe dọa
Thái độ
Hành động
Lời nói
Phân tích nhân vật người nhà lí trưởng theo các tiêu chí sau:
Người nhà lí trưởng được miêu tả ra sao?
b. Người nhà lí trưởng
- Thái độ: Cười một cách mỉa mai.
Là công cụ sai khiến nhưng không hoàn toàn mất hết nhân tính
- Hành động: chửi mắng nhưng không dám hành hạ người ốm nặng
- Lời nói: “Anh ta lại sắp phải gió như đêm qua đấy!”, lóng ngóng, ngơ ngác, muốn nói mà không dám nói.
Nhiệm vụ: lính phục vụ chuyên đi đánh người thiếu sưu thuế.
Ngoại hình: gầy như một anh chàng nghiện.
Vật dụng: roi song, tay thước, dây thừng.
Hành động:
- Sầm sập tiến vào, thét bằng giọng khàn khàn
- Trợn mắt giọng hằm hè
- Giật cái thừng chạy sầm sập đến chỗ anh Dậu
- Bịch vào ngực chị Dậu, trói anh Dậu, tát vào mặt chị Dậu
Ngôn ngữ: Xưng hô ông – mày; lời nói đe dọa..
- Thái độ: Cười một cách mỉa mai.
-Hành động: chửi mắng nhưng không dám hành hạ người ốm nặng
- Lời nói: “Anh ta lại sắp phải gió
như đêm qua đấy!”, lóng ngóng,
ngơ ngác, muốn nói mà không dám nói.
CAI LỆ
NGƯỜI NHÀ LÍ TRƯỞNG
Qua cách hành xử ngông cuồng cho thấy mục đích của bọn chúng là gì?
Mục đích: Bắt anh Dậu nộp tiền sưu cho bằng được.
- Khắc họa sinh động thông qua ngoại hình, hành động, ngôn ngữ.
- Dùng nhiều động từ, từ láy để gợi hình.
2. Cai lệ và người nhà Lí trưởng
=> Là tên tay sai chuyên nghiệp, hung bạo, dã thú sẵn sàng gây tội ác, là hiện thân của bộ mặt tàn ác, bất nhân của xã hội thực dân phong kiến.
Qua tìm hiểu hai nhân vật, em hiểu gì
về chế độ xã hội đương thời?
2. Nhân vật Cai lệ và người nhà Lí trưởng
TỨC NƯỚC VỠ BỜ
(Trích tiểu thuyết “Tắt đèn” – Ngô Tất Tố)
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
1. Tình thế của chị Dậu
2. Nhân vật Cai lệ và người nhà Lí trưởng
3. Nhân vật chị Dậu
3. Nhân vật chị Dậu
Phân tích, đối chiếu hành động, cử chỉ của chị Dậu trước và khi cai Lệ đến?
- Cử chỉ: “Quạt cho cháo chóng nguội, rón rén bưng một bát đến cho chồng, chờ xem chồng ăn có ngon miệng hay không.”
Lần 1: “run run, cố van xin tha thiết. Gọi cai lệ là “ông” xưng “cháu”
 Chị Dậu là người phụ nữ đảm đang, hết lòng yêu thương chồng con, tính tình vốn dịu dàng, tình cảm.
 Lần 2: Chị nói lí lẽ, gọi cai là “ông” xưng “tôi”
Lần 3: Chị vụt đứng dậy, nghiến hai hàm răng, gọi “mày” xưng “bà”

- Hành động: Túm lấy cổ, đánh nhau với cai lệ
Qua cách chăm sóc anh Dậu cho thấy chị là người phụ nữ ntn?
Nhận xét về thái độ, hành động của chị Dậu?
 lễ phép, nhẫn nhịn, chịu đựng
 Đặt mình ngang hàng với cai lệ đấu lí
Tư thế đứng trên so với kẻ thù đấu lực
 Phản kháng

Nhận xét về từ ngữ của nhân vật và giọng văn miêu tả?
- Từ ngữ: Phù hợp với tâm lí khi bị dồn nén.
- Giọng văn: Hài hước bởi sử dụng nghệ thuật đối lập.
Chị Dậu là người phụ nữ như thế nào? Đại diện cho ai?
-> Chị Dậu là người phụ nữ đảm đang, hết lòng yêu thương chồng con, tính tình vốn dịu dàng, tình cảm nhưng hoàn toàn không yếu đuối. Khi bị đẩy tới đường cùng, chị đã vùng dậy chống trả quyết liệt, thể hiện thái độ bất khuất.
=> Chị tiêu biểu cho người phụ nữ nông dân Việt Nam.
3. Nhân vật chị Dậu
Văn bản TỨC NƯỚC VỠ BỜ
(Trích “Tắt đèn”- Ngô Tất Tố)

Tơi tả, thảm hại
Dữ tợn
Hùng hổ
Sơ đồ diễn biến tâm trạng của chị Dậu và cai Lệ

Nhẫn nhục
Phản kháng
bằng lời
Chống trả bằng
vũ lực
Em hiểu thế nào về nhan đề “ Tức nước vỡ bờ”?
Nghĩa đen: Nước lớn và mạnh
sẽ gây tức bờ, vỡ bờ
Nghĩa bóng: Khi con người hay con vật bị đối phương dồn đến bước đường cùng thì ắt sẽ phải vùng dậy đấu tranh, quyết chiến để tự vệ
4. Nhan đề tức nước vỡ bờ
Trong văn bản: Trước áp bức bóc lột, nặng nề của giai cấp phong kiến, chị Dậu đã vùng lên mạnh mẽ để bảo vệ người chồng.
=> Phản ánh quy luật: có áp bức có đấu tranh
Thể hiện chân lí con đường sống của quần chúng bị áp bức chỉ có thể là con đường đấu tranh để tự giải phóng
Chế độ xã hội tàn ác bất công
Người nông dân nghèo khổ,
túng quẫn
Hống hách, hung hăng, thô bạo
Lễ phép, nhẫn nhịn chịu đựng
“Túm lấy dúi ra cửa”
 Sức sống mãnh liệt
“Ngã chỏng quèo”
 Cậy thế, hèn nhát
“TỨC NƯỚC”
“VỠ BỜ”
Lí giải
nhan đề “Tức nước vỡ
bờ”?
Thử đặt
thêm nhan đề khác cho đoạn trích?
 Quy luật: có áp bức, có đấu tranh
NHAN ĐỀ
Tố cáo vạch trần bộ mặt của giai cấp thống trị
Thấu hiểu, cảm thông,yêu thương người nông dân
Tức nước // Vỡ bờ
Sự áp bức, bóc lột của
người nhà lý trưởng đối
với chị Dậu.
Sự phản kháng, vùng lên đấu tranh của chị Dậu đối với cai lệ và người nhà lý trưởng.
Thể hiện quy luật?
Giá trị nhân đạo của tác phẩm?
Nhan đề khác?
4. Nhan đề tức nước vỡ bờ
- Thể hiện quy luật: có áp bức, có đấu tranh.
- Tố cáo vạch trần bộ mặt của giai cấp thống trị.
- Thấu hiểu, cảm thông,yêu thương người nông dân.
:NGÔ QUYỀN
CHIẾN THẮNG ĐIỆN BIÊN PHỦ ( 7/ 5/ 1954)
GIẢI PHÓNG SÀI GÒN ( 30/ 04/ 1975)
Lấy dẫn chứng về lịch sử dân tộc ta để chứng minh
quy luật trên là đúng.
Nghệ
Nội
Thuật
t
dung
III.TỔNG KẾT
Khắc họa nhân vật điển hình, nghệ thuật tượng phản nổi bật tính cách nhân vật
- Ngòi bút hiện thực sinh động, ngôn ngữ đối thoại đặc sắc, chi tiết giàu kịch tính.
Vạch trần bộ mặt tàn ác bất nhân của xã hội phong kiến đương thời
- Vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ nông dân, vừa giàu tình yêu thương vừa có sức sống tiềm tang, mạnh mẽ.
CỦNG CỐ
49
Chào tạm biệt !

Tạm biệt. Hẹn gặp lại !