CHỦ ĐỀ: TRUYỆN
KIỀU

Chị
em

I. Tìm
hiểu
chung

* Vị trí đoạn trích

Từ câu 15
 câu 38

Phần 1:
Gặp gỡ và
đính ước

Tên đoạn
trích do người
biên soạn đặt

II. Đọc
hiểu văn
bản

1. ĐỌC
– CHÚ
THÍCH.

2.
ĐẠI Ý

3. BỐ
CỤC

Chị em Thúy Kiều

Đầu lòng hai ả tố nga,
Thúy Kiều là chị, em là Thúy Vân.
Mai cốt cách, tuyết tinh thần,
Mỗi người một vẻ, mười phân vẹn mười.
Vân xem trang trọng khác vời,
Khuôn trăng đầy đặn, nét ngài nở nang.
Hoa cười ngọc thốt đoan trang,
Mây thua nước tóc, tuyết nhường màu da.
Kiều càng sắc sảo, mặn mà,
So bề tài, sắc, lại là phần hơn.
Làn thu thủy, nét xuân sơn,
Hoa ghen thua thắm, liễu hờn kém xanh.

- Nguyễn Du -

Một hai nghiêng nước nghiêng thành,
Sắc đành đòi một, tài đành họa hai.
Thông minh vốn sẵn tính trời,
Pha nghề thi họa, đủ mùi ca ngâm.
Cung thương làu bậc ngũ âm,
Nghề riêng ăn đứt hồ cầm một trương.
Khúc nhà tay lựa nên chương,
Một thiên Bạc mệnh, lại càng não nhân.
Phong lưu rất mực hồng quần,
Xuân xanh xấp xỉ tới tuần cập kê
Êm đềm trướng rủ màn che,
Tường đông ong bướm đi về mặc ai.

2. Đại ý

Đoạn trích miêu
tả 2 bức chân
dung xinh đẹp
của Thúy Vân,
Thúy Kiều*

Đồng thời cũng
dự báo tương
lai, số phận của
hai nàng.

3. Bố cục

P1

4 câu đầu
Giới thiệu chung về 2 chị

Chân dung Thuý Vân

em

P3

4 câu tiếp

P2

12 câu tiếp
Chân dung Thuý Kiều

4 câu cuối
Cuộc sống và phẩm hạnh
của 2 chị em

P4

Bố cục: 4
phần
Đầu lòng hai ả tố nga,

Kiều càng sắc sảo, mặn mà,
So bề tài, sắc, lại là phần hơn.
Làn thu thủy, nét xuân sơn,
Thúy Kiều là chị, em là Thúy
Hoa ghen thua thắm, liễu hờn kém xanh.
Vân.
Một hai nghiêng nước nghiêng thành,
Mai cốt cách, tuyết tinh thần,
Sắc đành đòi một, tài đành họa hai.
Mỗi người một vẻ, mười phân
Thông minh vốn sẵn tính trời,
vẹn mười.
Vân xem trang trọng khác vời, Pha nghề thi họa, đủ mùi ca ngâm.
Khuôn trăng đầy đặn, nét ngài Cung thương làu bậc ngũ âm,
nở nang.
Nghề riêng ăn đứt hồ cầm một trương.
Hoa cười ngọc thốt đoan trang, Khúc nhà tay lựa nên chương,
Mây thua nước tóc, tuyết
Một thiên Bạc mệnh, lại càng não nhân.
nhường màu da.
Phong lưu rất mực hồng
quần,
Xuân xanh xấp xỉ tới tuần
cập kê

4.
Phân
tích

4.1. Giới thiệu
chung về 2 chị em
Đầu lòng hai ả tố nga,
Thúy Kiều là chị em là Thúy Vân.
Mai cốt cách tuyết tinh thần,
Mỗi người một vẻ mười phân vẹn
mười.

Lai lịch
2 người con gái
đầu trong gia đình
họ Vương
Vị trí trong gia
đình
Thúy Kiều là chị;
Em là Thúy Vân

Vẻ đẹp của 2
chị em

+ Ẩn dụ “tố nga”: Người con gái đẹp như
vầng trăng sáng mát dịu
+ Ước lệ “Mai cốt cách tuyết tinh thần”:
Vóc dáng thanh tao, tâm hồn trong trắng
(cốt cách như mai, tinh thần như tuyết)
+ Nhịp 4/4 và 3/3 ở câu thứ 2 và 3: Nhịp
nhàng, đối xứng  nổi vật vẻ đẹp hoàn
mĩ của 2 chị em
+ Mỗi người một vẻ mười phân vẹn mười:
Vẻ đẹp của 2 chị em có những nét khác
nhau nhưng đều đạt đến độ hoàn mĩ.

Lời giới thiệu ngắn gọn nhưng vừa
tự nhiên vừa sang trọng, mang
đến nhiều thông tin phong phú và
ấn tượng đậm nét về vẻ đẹp của 2

4.2. Chân dung Thúy Vân
Vân xem trang trọng khác vời,

Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở
nang.
Hoa cười ngọc thốt đoan trang,

Mây thua nước tóc tuyết nhường

Ấn
tượng
chung
:
“tran
g
trọng
khác
vời”

Khuôn mặt tròn, đầy đặn,
tươi sáng như trăng rằm
Đôi mắt đẹp, lông mày đậm,
sắc nét như con ngài
Nụ cười: tươi thắm như hoa
Giọng nói: trong trẻo như
ngọc
Mái tóc óng ả, bồng bềnh
hơn mây
Làn da trắng rạng ngời hơn
tuyết

Cao
sang,
quý
phái,
dịu
dàng,
thán
h
thiện

• Nghệ thuật
- Các tính từ: đầy dặn, nở
nang, đoan trang -> vẻ đẹp
phúc hậu, nghiêm trang,
thùy mị.
- Nghệ thuật nhân hóa
(“mây thua”, “tuyết
nhường”) -> vẻ đẹp hòa
hợp với thiên nhiên, tạo hóa
tuyệt mĩ khiến thiên nhiên

 Gợi ấn tượng tốt đẹp về một
người phụ nữ trong khuôn khổ,
lễ giáo của xã hội phong kiến
xưa.
 Dự báo về số phận, tương lai
của Thúy Vân: nàng sẽ sống
một cuộc đời suôn sẻ, bình lặng,
êm đềm, hạnh phúc.

4.3. Chân dung Thúy
Kiều càng Kiều
sắc sảo mặn mà,

So bề tài sắc lại là phần hơn.
Làn thu thủy nét xuân sơn,
Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém
xanh.
Một hai nghiêng nước nghiêng thành,
Sắc đành đòi một tài đành họa hai.
Thông minh vốn sẵn tính trời,
Pha nghề thi họa đủ mùi ca ngâm.
Cung thương làu bậc ngũ âm,
Nghề riêng ăn đứt hồ cầm một
trương.
Khúc nhà tay lựa nên chương,

Nghệ thuật
so sánh
hơn: “càng
sắc sảo,
mặn mà”

Bút pháp đòn
bẩy / thủ
pháp “vẽ
mây, nẩy
trăng” trong
văn học trung
đại

=> Nhận xét chung: Kiều nổi
bật hơn Vân về mọi mặt (trí
tuệ, nhan sắc)

VẺ ĐẸP NGOẠI HÌNH THÚY
KIỀU
- Đặc tả đôi mắt: Sự tinh anh của trí
tuệ và chiều sâu của tâm hồn Kiều:
+ Mắt: trong sáng, long
lanh, sâu thẳm như nước
mùa thu
+ Lông mày: sắc nét, thanh
thoát trẻ trung như dáng núi
mùa xuân

Nghệ thuật nhân hóa, so sánh: “Hoa ghen”,
“liễu hờn”  Vẻ đẹp tươi thắm, rực rỡ, đầy sức
sống, tươi tắn hơn hoa, duyên dáng hơn liễu 
Thiên nhiên phải ghen ghét, đố kị.
Điển tích: Nghiêng nước nghiêng thành  Vẻ
đẹp cuốn hút làm cho khuynh đảo cả lòng
người và thế giới tự nhiên, vô tri.
=>

Vẻ đẹp khiến hoa ghen, liễu hờn (thiên
nhiên hờn ghen đố kị)-> dự báo số phận:
sóng gió, éo le, đau khổ.

Pha nghề thi họa đủ mùi ca
ngâm.
TÀI NĂNG
CỦA THÚY
Cung
KIỀUthương làu bậc ngũ
âm,
Nghề riêng ăn đứt hồ cầm một
trương.
Khúc nhà tay lựa nên
chương,
Một thiên Bạc mệnh lại càng
não nhân.

Tài
năng,
Tâm
hồn

So sánh: Chữ “tài” và chữ “sắc” đều đứng hàng đầu
- Tài:
+Thông minh bẩm sinh, am hiểu thơ ca, âm nhạc,
hội họa
-> Đa tài đến mức lí tưởng theo quan niệm thẩm
mĩ phong kiến (cầm, kì, thi, họa)
+Nhấn mạnh tài đàn của nàng là sở trường đặc
biệt
- Tâm: Kiều tự sáng tác khúc nhạc “Bạc mệnh”->
Kiều có một Tâm hồn đa sầu, đa cảm, dễ động lòng
trắc ẩn trước nỗi đau của kiếp người.
(Kiều gặp mộ Đạm Tiên)

4. 4. Nhận xét
chung về cuộc
sống của hai
chị em

Phong lưu rất mực hồng
quần,
Xuân xanh xấp xỉ tới tuần
cập kê.
Êm đềm trướng rủ màn che,
Tường đông ong bướm đi
về mặc ai.

Nhan sắc đang
độ nở rộ nhưng
cả 2 vẫn giữ gìn
khuôn phép, tiết
hạnh của tiểu

Được chở che, bao
bọc, trong sáng
chưa hề biết đến
tình yêu

=> Hoàn
thiện thêm
chân dung
2 người
đẹp.

III.
Tổng kết

Sử dụng
những
hình ảnh
tượng
trưng,
ước lệ.

1. Nghệ
thuật
Sử dụng
nghệ
thuật
đòn bẩy.

Lựa chọn
và sử
dụng
ngôn
ngữ
miêu tả
tài tình.

dung

2. Nội

+ Chân dung hai chị em –
những tuyệt thế giai nhân,
mỗi người một vẻ tạo nên bức
tranh hài hoà trong sự tương
phản.
+ Ca ngợi vẻ đẹp con người,
kín đáo thể hiện những dự
cảm về số phận con người.

 “Chị em Thúy Kiều” thể hiện

tài năng nghệ thuật và cảm hứng
nhân văn ngợi ca vẻ đẹp và tài
năng của con người của tác giả

Dùng sơ đồ để so sánh cách miêu tả 2
nhân vật Thúy Vân – Thúy Kiều của
Thanh Tâm Tài Nhân (sgk –tr84) và của
Nguyễn Du trong trích đoạn “Chị em
Thúy Kiều”

Hướn
g
dẫn
tự
học

Tìm đọc toàn bộ tác phẩm
Truyện Kiều của Nguyễn Du,
ghi lại một số câu thơ hay có
yếu tố miêu tả.
Chuẩn bị bài “Kiều ở lầu Ngưng
Bích”