I. NGUỒN GỐC VÀ SỰ RA ĐỜI CỦA NHÀ NƯỚC TRONG LỊCH SỬ

II. BẢN CHẤT VÀ CHỨC NĂNG CỦA NHÀ NƯỚC

III. CÁC KIỂU NHÀ NƯỚC, HÌNH THỨC NHÀ NƯỚC

NỘI DUNG
?
Nhà nước xuất hiện khi nào?
I- Nguồn gốc v� s? ra đời nhà nước
1. Các h?c thuy?t phi mác-xít về nguồn gốc v� s? ra đời nhà nước
a. Thuyết "Thần học": NN do m?t th? l?c si�u nhi�n (Thượng đế, ch�a tr?i, .) sáng tạo ra
H? qu?
T?n t?i trong m?i xã h?i
S? ph?c tùng quyền lực NN
là đương nhiên
b.Thuyết khế ước: Nhà nước ra đời là kết quả của một khế ước được ký kết giữa những con người sống trong trạng thái tự nhiên không có nhà nước.
Ý chí
NHÀ NƯỚC
Sự thoả thuận
Sự thoả thuận
Ý chí
2. Quan di?m c?a ch? nghia M�c - L�nin v? ngu?n g?c v� s? ra d?i c?a Nh� nu?c
Theo quan di?m c?a CN Mác - Lênin: Nhà nước là một hiện tượng xã hội mang tính lịch sử.
Nguyên nhân dẫn đến sự ra đời của nhà nước nảy sinh từ trong lòng xã hội cộng sản nguyên thuỷ.
SỰ XUẤT HIỆN LOÀI NGƯỜI VÀ ĐỜI SỐNG BẦY NGƯỜI NGUYÊN THỦY
 Vượn cổ      Người Tối cổ   -->     Người hiện đại
1.1. Chế độ cộng sản nguyên thủy và quyền lực thị tộc
Cơ sở kinh tế
Cơ sở kinh tế của xã hội CSNT là chế độ sở hữu chung (Công hữu) về tư liệu sản xuất và sản phẩm lao động.
Cơ sở xã hội
Tế bào của xã hội không phải là gia đình mà là thị tộc.
Tổ chức thị tộc và bộ lạc
- Thị tộc là nhóm người có khoảng hơn 10 gia đình và có cùng chung một dòng máu.
- Bộ lạc là tập hợp những thị tộc sống gần nhau sống ở ven sông suối, có quan hệ gắn bó với nhau, mọi của cải sinh hoạt được coi là của chung, cùng làm chung, cùng ăn chung, cùng hưởng thụ như nhau.... đứng đầu là tù trưởng và tính “cộng đồng” rất cao













Th? t?c
Cấu trúc XH: Huyết thống
Quyền lực: Quyền lực Xã hội
Hội
đồng
th?
t?c
Tù trưởng
Thủ lĩnh
Quân sự
Th? t?c..

BỘ LẠC
BÀO TỘC
BÀO TỘC
2.2. S? tan r� c?a ch? d? C?ng s?n nguy�n th?y v� s? xu?t hi?n c?a Nh� nu?c
Quá trình phát triển của xã hội cộng sản nguyên thuỷ đã làm cho lực lượng sản xuất ngày càng phát triển, năng suất lao động ngày càng cao.
Xã hội trải qua ba lần phân công lao động xã hội lớn trong lịch sử:
a. Lần phân công lao động thứ nhất
tách
Dẫn nước vào ruộng
Chăn nuôi
HỆ QUẢ
- Sự xuất hiện tài sản và chế độ tư hữu manh nha xuất hiện
- “Đã nảy sinh ra sự phân chia lớn đầu tiên trong xã hội thành hai giai cấp: chủ nô và nô lệ, kẻ bóc lột và người bị bóc lột”
- Chế độ tư hữu xuất hiện đã làm thay đổi chế độ hôn nhân
b. Lần phân công lao động thứ hai
Thủ công nghiệp tách khỏi nông nghiệp
Bức tranh mô tả cuộc sống lao động thường ngày ở  Ai cập  cổ
 Làm gốm
HỆ QUẢ
- Xã hội hóa tầng lớp nô lệ
Gia đình riêng rẽ bắt đầu trở thành đơn vị kinh tế của xã hội

- Về mặt tổ chức quyền lực
c. Lần phân công lao động thứ ba
Buôn bán phát triển và thương nghiệp xuất hiện
HỆ QUẢ
- Sự phân công này làm nảy sinh ra một giai cấp không còn tham gia vào sản xuất nữa
- Hoàn thiện chế độ tư hữu


3 lần phân công lao động xã hội
Lần thứ nhất
Chăn nuôi tách trồng trọt
Lần thứ hai
Thủ công nghiệp
Lần thứ ba
Thương nghiệp ra đời
Tư hữu (MN)
CN>Tư hữu hoàn toàn
CN>Giàu>CN>Nhu cầu
Nhà nước ra đời
www.themegallery.com
* Mô hình thể hiện quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về nguồn gốc ra đời của Nhà nước:
Nhà nước ra đời, theo Ph.Ăngghen, có 3 hình thức nhà nước điển hình:




3 hình thức nhà nước điển hình
Nhà nước Aten
Nhà nước
Rôma
Nhà nước Giécmanh
Senatus Populusque Romanus
Viện Nguyên lão và nhân dân La Mã
Câu hỏi
Nhà nước đầu tiên của Việt Nam là nhà nước gì? ra đời khi nào?
Nói về nguồn gốc và sự ra đời của nhà nước, Lênin đã chỉ rõ:
Nhà nước là sản phẩm và biểu hiện của những mâu thuẫn giai cấp không thể điều hòa được. Bất cứ ở đâu, hễ lúc nào và chừng nào mà, về mặt khách quan, những mâu thuẫn giai cấp không thể điều hòa được, thì nhà nước xuất hiện. Và ngược lại: sự tồn tại của nhà nước chứng tỏ rằng những mâu thuẫn giai cấp là không thể điều hòa được” [trích Lênin toàn tập, tập 33, tr.9]
II. BẢN CHẤT VÀ CHỨC NĂNG CỦA NHÀ NƯỚC
1. Bản chất của nhà nước
Nh� nu?c mang b?n ch?t giai c?p. B?n ch?t giai c?p c?a nh� nu?c th? hi?n ? hai thu?c tính dĩ l�:
- Tính giai cấp
- Tính xã hội
Trong tác phẩm “Bàn về Nhà nước” Lênin đã nói: “vấn đề nhà nước là một trong những vấn đề phức tạp nhất, khó khăn nhất, có lẽ là vấn đề mà các học giả, các nhà văn và các nhà triết học tư sản làm cho rắc rối nhất” [Lenin tt, t.39, tr.75]
1.1. Tính giai cấp của nhà nước
Bản chất giai cấp của nhà nước thể hiện trước hết ở chỗ Nhà nước là một bộ máy cưỡng chế đặc biệt nằm trong tay của giai cấp cầm quyền, là công cụ sắc bén nhất để duy trì sự thống trị giai cấp.
Trong xã hội có giai cấp, sự thống trị của giai cấp này đối với giai cấp khác đều thể hiện dưới 3 loại quyền lực: quyền lực chính trị, quyền lực kinh tế và quyền lực tư tưởng, trong đó quyền lực kinh tế giữ vai trò quyết định, là cơ sở để đảm bảo cho sự thống trị giai cấp.
www.themegallery.com
* Tính giai cấp của Nhà nước
+ Nhà nước là công cụ để giai cấp thống trị thực hiện sự thống trị của giai cấp mình đối với các giai cấp và tầng lớp khác trong XH trên cả 3 phương diện: kinh tế, chính trị và tư tưởng.
+ Bạo lực có tổ chức của giai cấp thống trị đối với giai cấp khác tạo nên bản chất giai cấp của NN.
www.themegallery.com
1.2. Tính xã hội của nhà nước
Vai trò xã hội và giá trị xã hội của Nhà nước thể hiện ở chỗ: Nhà nước giải quyết các công việc mang tính xã hội, phục vụ lợi ích chung của xã hội.
Vai trò, giá trị xã hội của Nhà nước tùy
thuộc vào bản chất giai cấp của Nhà nước.
Nói về mối quan hệ giữa tính giai cấp và tính xã hội của Nhà nước, theo Mác thì :
“Chỉ có vì những quyền lợi chung của xã hội thì một giai cấp cá biệt mới có thể đòi hỏi thống trị phổ biến được” (Mác, Ăng ghen, Tuyển tập, tập 1, tr.30, Nxb Sự Thật, Hà Nội 1980)
Định nghĩa nhà nước
NN là
một
tổ chức
đặc biệt
của
quyền
lực
chính trị
Có bộ máy cưỡng chế nhằm
tổ chức và quản lý xã hội
Bảo vệ lợi ích của giai cấp thống
trị trong XH có giai cấp đối kháng
Duy trì trật tự xã hội và phục vụ nhu
cầu thiết yếu của đời sống cộng đồng
2. Đặc điểm của Nhà nước
Nhà
nước
Thiết lập quyền lực
công cộng đặc biệt
Phân chia &
qu?n lý dân cư theo
các đơn vị h�nh
chính, lãnh thổ
Có chủ
quyền quốc gia
Ban hành pháp luật
& Qlý XH bằng PLuật
Quy định và thu
các loại thuế dưới
hình thức bắt buộc
3. Chức năng của nhà nước
3.1. Khái niệm
Chức năng của nhà nước là những phương diện hoạt động chủ yếu của nhà nước, phản ánh bản chất nhà nước, được xác định tùy thuộc vào đặc điểm tình hình trong nước và quốc tế, nhằm thực hiện những nhiệm vụ đặt ra trước nhà nước trong từng giai đoạn.

3.2. Các chức năng cơ bản của Nhà nước
Coù 2 chöùc naêng cô baûn:
Chöùc naêng ñoái noäi: laø nhöõng maët hoaït ñoäng chuû yeáu cuûa nhaø nöôùc trong noäi boä ñaát nöôùc nhö baûo veä cheá ñoä chính trò, cheá ñoä kinh teá,vaên hoaù - xaõ hoäi, traán aùp caùc phaàn töû choáng ñoái cheá ñoä, giöõ gìn traät töï xaõ hoäi…
Chöùc naêng ñoái ngoaïi: theå hieän vai troø cuûa nhaø nöôùc trong quan heä vôùi caùc nöôùc, caùc daân toäc treân theá giôùi nhö choáng xaâm löôïc töø beân ngoaøi, thieát laäp moái quan heä ngoaïi giao hôïp taùc quoác teá …
III. CÁC KiỂU NHÀ NƯỚC, HÌNH THỨC NHÀ NƯỚC
Các kiểu nhà nước
1.1. Khái niệm
Kiểu nhà nước là tổng thể những dấu hiệu cơ bản, đặc thù của nhà nước, thể hiện bản chất giai cấp và những điều kiện tồn tại, phát triển của nhà nước trong một hình thái kinh tế - xã hội có giai cấp nhất định.
www.themegallery.com
NN XHCN
NN tư sản
NN phong kiến
NN chủ nô
NN XHCN
NN tư sản
NN phong kiến
NN chủ nô

1.2. Các kiểu nhà nước trong lịch sử

Sự thay thế kiểu nhà nước này bằng một kiểu nhà nước khác là một quá trình lịch sử tự nhiên.
1.2. Các kiểu nhà nước trong lịch sử
Töông öùng vôùi 4 hình thaùi kinh teá xaõ hoäi coù giai caáp laø 4 kieåu nhaø nöôùc:
+ Nhaø nöôùc chuû noâ
+ Nhaø nöôùc phong kieán
+ Nhaø nöôùc tö saûn
+ Nhaø nöôùc XHCN
Sự thay thế kiểu nhà nước này bằng một kiểu nhà nước khác là một quá trình lịch sử tự nhiên.
Quy luật thay thế: Sự thay thế kiểu pháp luật này bằng kiểu pháp luật khác tiến bộ hơn là quy luật tất yếu, gắn liền với quy luật phát triển và thay thế của các hình thái kinh tế xã hội. Cách mạng là con đường dẫn tới sự thay thế đó.
Nhà nước XHCN
Nhà nước CN
Nhà nước TS
Nhà nước PK
2. Hình thức nhà nước
Là cách thức tổ chức và phương pháp thực hiện quyền lực chính trị của giai cấp thống trị.
=>Hình thức nhà nước bao gồm 3 yếu tố:
- Hình thức chính thể: là cách thức tổ chức quyền lực chính trị ở cơ quan nhà nước tối cao.
- Hình thức cấu trúc nhà nước: là sự tổ chức nhà nước thành các đơn vị hành chính - lãnh thổ và xác lập mối quan hệ giữa các bộ phận với nhau.
- Chế độ chính trị: là cách thức, biện pháp thực hiện quyền lực chính trị của một giai cấp.

HÌNH THỨC NHÀ NƯỚC
HÌNH THỨC CHÍNH THỂ
HÌNH THỨC
CẤU TRÚC
CHẾ ĐỘ
CHÍNH TRỊ
QUÂN
CHỦ

LIÊN
BANG
ĐƠN
NHẤT
PHẢN
DÂN
CHỦ
DÂN
CHỦ
CỘNG
HOÀ
TUYỆT
ĐỐI
HẠN
CHẾ
QUÍ
TỘC
DÂN
CHỦ
GIỚI THIỆU MỘT SỐ HÌNH THỨC NHÀ NƯỚC TRÊN THẾ GiỚI
1. NHÀ NƯỚC CHDCND TRIỀU TIÊN
2. Nhà nước Malaixia
3. Nhà nước Vatican
2/19/2013
37

Một số nhà nước tư sản điển hình