BÀI 4
NGUỒN GỐC VẬN ĐỘNG, PHÁT TRIỂN CỦA SỰ VẬT VÀ HIỆN TƯỢNG
NỘI DUNG BÀI HỌC
Thế nào là mâu thuẫn?
Mặt đối lập của mâu thuẫn
Sự thống nhất giữa các mặt đối lập (trọng tâm)
Sự đấu tranh giữa các mặt đối lập
2. Mâu thuẫn là nguồn gốc vận động, phát triển của sự vật và hiện tuợng.
Giải quyết mâu thuẫn
Mâu thuẫn chỉ được giải quyết bằng đấu tranh

2
1. Thế nào là mâu thuẫn
Nguồn gốc của từ Mâu Thuẫn.
Vào thời Xuân thu- Chiến quốc của Trung Quốc cổ đại, có một người vừa bán Mâu ( giáo), lại vừa bán Thuẫn ( Khiên).
Khi rao bán Mâu, anh ta rao rằng:
Mâu đây, Mâu đây, ai mua Mâu đi, Mâu của tôi rất sắc, đâm gì cũng thủng !
Lát sau, khi rao bán Thuẫn, anh ta lại rao rằng:
Thuẫn đây, Thuẫn đây, ai mua Thuẫn đi, Thuẫn của tôi rất chắc, không gì đâm thủng được !
Kể từ đó, Mâu và Thuẫn được dùng để chỉ những khuynh hướng, đặc điểm, tính chất...trái ngược nhau của sự vật hiện tượng.
3
4
5
Phân biệt mâu thuẫn thông thường và
Mâu thuẫn triết học
Thông
thường
MT thông thường là trạng thái
xung đột, chống đối nhau.
Triết học
MT triết học là sự thống nhất
đấu tranh giữa các mặt đối lập
Sắp xếp các từ sau đây theo cột mâu thuẫn thông thường, Triết học :
Số âm - số dương
To - nhỏ
Trắng - đen
Di truyền - Biến dị
Hoá hợp - phân giải
Trên - dưới
Trong - ngoài
Chất lượng - số lượng
Thống trị - bị trị
Sản xuất - tiêu dùng
6
7
Thông
thường
Triết học
To – nhỏ
Trắng - đen
Trên – dưới
Trong - ngoài

Thống trị - bị trị
Chất lượng- số lượng
Sản xuất- tiêu dùng
Phân giải- hóa hợp
Di truyền – biến dị
Số âm – số dương
Nhận xét
Bất kỳ sự vật, hiện tượng nào cũng chứa đựng những mặt đối lập. Hai mặt đối lập ràng buộc nhau, tác động lẫn nhau tạo thành mâu thuẫn.
Theo triết học Mác - Lênin: Mâu thuẫn là một chỉnh thể, trong đó hai mặt đối lập vừa thống nhất với nhau, vừa đấu tranh với nhau.

8
Mỗi nguyên tử có hai mặt: Điện tích (+) và điện tích (-)
a. Mặt đối lập của mâu thuẫn.
Xã hội phong kiến có 2 giai cấp:
Địa chủ và nông dân
10
><
><
Ví dụ:
Những mâu thuẫn trong hoạt động kinh tế
Những mâu thuân trong con người
11
Sản xuất
Tiêu dùng
12
13
Mặt đối lập của mâu thuẫn :
Đó là những khuynh hướng, tính chất, đặc điểm … mà trong quá trình vận động, phát triển của sự vật và hiện tượng chúng phát triển theo những chiều hướng trái ngược nhau.
14
Mặt đối lập của mâu thuẫn
Còn gọi là mặt đối lập biện chứng, là những mặt đối lập ràng buộc, thống nhất và đấu tranh với nhau trong MT, chứ không phải là những mặt đối lập bất kì giữa sự vật, hiện tượng này với sự vật, hiện tượng kia…
15
b. Sự thống nhất giữa các mặt đối lập.
Thống nhất trong tiếng Việt có nghĩa là: Có sự phù hợp, nhất trí với nhau, không mâu thuẫn nhau, hợp lại thành một khối
Bao gồm:
Thống nhất về quan điểm, quan niệm,
Thống nhất lực lượng,
Thống nhất về tư tưởng, tổ chức và hành động
16
Thống nhất về quan điểm
Các khẩu hiệu hành động
Nguyễn khuyến: Cất cánh bay cao
17
Thống nhất về lực lượng
Giáo viên chủ nhiệm
Giáo viên quản nhiệm
Học học sinh
18
Thống nhất về hành động
Luật pháp
Nội quy
Quy chế
19
Một số mâu thuẫn cơ bản trong lớp học
Mâu thuẫn giữa giáo viên với học sinh
Mâu thuẫn giữa học sinh với học sinh
Mâu thuẫn trong bản thân mỗi học sinh
20
KẾT LUẬN
Hai mặt đối lập liên hệ gắn bó với nhau
Làm tiền đề tồn tại cho nhau
21
c. Sự đấu tranh giữa các mặt đối lập
Chiếm hữu nô lệ
Phong kiến
Tư bản chủ nghĩa
Sự đấu tranh giữa lối sống có văn hóa và lối sống phi văn hóa
Sự đấu tranh giữa bình đẳng và bất công
Sự đấu tranh giữa chính nghĩa và phi nghĩa
Sự đấu tranh giữa cái thiện và cái ác.
……..
22
Kết luận
Luôn luôn tác động, bài trừ,
Gạt bỏ nhau.
23
2. Mâu thuẫn là nguồn gốc vận động,
phát triển của sự vật và hiện tuợng
a. Giải quyết mâu thuẫn :
24
SVHT
><
SVHT
><
SVHT
><
Giải quyết mâu thuẫn
Học – nhớ - quên – học - nhớ - quên
Muốn ngủ - muốn có body chuẩn
Muốn chơi – muốn có thành tích học tập tốt
Trong chiến tranh
Trong xây dựng đất nước
Các cuộc cách mạng khoa học (1,2 3,4)



25
Cách mạng công nghiệp
26
Giải quyết mâu thuẫn
Nô lệ > Phong kiến
Địa chủ, phong kiến>< trí thức, nông dân => TBCN
Tư sản>< Vô sản => CNCS
27
KẾT LUẬN
Sự đấu tranh giữa các mặt đối lập là nguồn gốc vận động, phát triển của sự vật và hiện tượng.
28
b. Mâu thuẫn chỉ được giải quyết bằng đấu tranh
Nguyên tắc giải quyết mẫu thuẫn?
29
Nhà tù Côn Đảo
30
Nhà tù Côn Đảo
31
Nhà tù Côn Đảo
32
Cuộc khởi nghĩa Yên Thế
33
Cách mạng tháng Tám năm 1945
34
35
36
37
b. Mâu thuẫn chỉ được giải quyết bằng đấu tranh
Nguyên tắc giải quyết mẫu thuẫn:
Mâu thuẫn chỉ được giải quyết bằng sự đấu tranh giữa các mặt đối lập chứ không phải bằng con đường điều hòa mâu thuẫn
38
Vận dụng thực tế
Trong học tập
Trong cuộc sống
Trong nhìn nhận, đánh giá người khác
Đúng – sai
Tiến bộ - lạc hậu
Phải phê bình và tự phê bình
Tránh xuề xòa, “Dĩ hòa vi quý”
4. Trong 2 cuộc cách mạng của Nhân dân ta: dân tộc Việt Nam >< thực dân Pháp, đế quốc Mỹ - chiến tranh chính nghĩa >< Chiến tranh phi nghĩa
39
40
Luu �
D?u tranh trong tri?t h?c khơng don gi?n ch?
l� s? d?u tranh b?ng b?o l?c, c?n hi?u m?t c�ch
kh�i qu�t hon, dĩ l� s? t�c d?ng, b�i tr?, g?t b?
l?n nhau. S? t�c d?ng, b�i tr?, g?t b? n�y cung
cĩ th? di?n ra du?i nhi?u hình th?c nhu ngo?i
giao, van hố, d�m ph�n t�c d?ng, ho?c b?o l?c
c�ch m?ng ... Nhu v?y, d�m ph�n, th?o lu?n l�
hình th?c t�c d?ng, d?u tranh ngo?i giao d? gi?i
quy?t m�u thu?n ch? khơng ph?i l� di?u hồ.
41
Kiểm tra 5 phút
Câu 1. Theo Triết học Mác – Lênin mâu thuẫn là một chỉnh thể, trong đó hai mặt đối lập
A. Vừa xung đột nhau, vừa bài trừ nhau.
B. Vừa thống nhất với nhau, vừa đấu tranh với nhau.
C. Vừa liên hệ với nhau, vừa đấu tranh với nhau.
D. Vừa chuyển hóa, vừa đấu tranh với nhau.
42
Câu 2. Mâu thuẫn là một chỉnh thể, trong đó có
Hai mặt đối lập.
Ba mặt đối lập
C. Bốn mặt đối lập.
D. Nhiều mặt đối lập.
43
Câu 3. Trong một chỉnh thể, hai mặt đối lập vừa thống nhất với nhau, vừa đấu tranh với nhau, Triết học gọi đó là
A. Mâu thuẫn     
 B. Xung đột.
C. Phát triển      
D. Vận động.
44
Câu 4. Mặt đối lập của mâu thuẫn là những khuynh hướng, tính chất, đặc điểm mà trong quá trình vận động, phát triển của sự vật và hiện tượng, chúng phát triển theo những chiều hướng
Khác nhau.
B. Trái ngược nhau
C. Xung đột nhau.
D. Ngược chiều nhau
45
Câu 5. Để trở thành mặt đối lập của mâu thuẫn, các mặt đối lập phải
A. Liên tục đấu tranh với nhau.
B. Thống nhất biện chứng với nhau
C. Vừa thống nhất với nhau, vừa đấu tranh với nhau.
D. Vừa liên hệ với nhau, vừa đấu tranh với nhau
46